Marathi govt jobs   »   Study Materials   »   Missiles Of India

Missiles Of India, भारताची क्षेपणास्त्रे

Missiles Of India, In this article you will get detailed information about Missiles Of India, List of Missiles Of India, Classification of Missile, and Information about Missiles like Cruise Missile, Ballistic Missile,  Air to Air Missile, and Surface to Air Missile. and important information about Missiles Of India viz. BrahMos Missile, Agni Missile, Prithvi Missile. Sagarika Missile and many more.

Missiles Of India
Category Study Material
Subject Science (Physics)
Useful for MPSC Grp C and other competitive exams
Name Missiles Of India

Missiles Of India

Missiles Of India: मिसाइल हा शब्द   लॅटिन क्रियापद  mittere वरून आला आहे , ज्याचा अर्थ आहे – “पाठवणे”! मूलभूतपणे, क्षेपणास्त्र ही एक स्वयं-चालित मार्गदर्शित युद्ध प्रणाली आहे. पहिले क्षेपणास्त्र नाझी जर्मनीने दुसऱ्या महायुद्धात विकसित केले होते. हे फक्त ऑपरेटरद्वारे रेडिओ-नियंत्रित होते. महाराष्ट्रातील MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा 2021, MPSC गट ब संयुक्त पूर्व परीक्षा आणि तसेच गट क संयुक्त परीक्षा सोबतच महाराष्ट्रातील इतर सरळ सेवा स्पर्धा परीक्षेतील महत्वाचा विषय म्हणजे विज्ञान आहे. विज्ञान हा व्यापक विषय असून यात भौतिकशास्त्र, रसायनशास्त्र, आणि जीवशास्त्र या प्रमुख विषयांमध्ये वर्गीकरण करण्यत येते. भौतिकशास्त्र या विषयात Missiles Of India (भारतातील क्षेपणास्त्रे) हा अत्यंत महत्वाचा घटक येतो. आज या लेखात आपण Missiles Of India (भारतातील क्षेपणास्त्रे) त्याचे प्रकार, भारत्तात असणारे विविध क्षेपणास्त्रे (Missiles Of India) याबद्दल माहिती पाहणार आहे.

Missiles Of India | भारताची क्षेपणास्त्रे

Missiles Of India: भारताने आपल्या स्वातंत्र्यानंतर विविध सामरिक आणि सामरिक क्षेपणास्त्र प्रणालींचा (Missiles Of India) अभ्यास, निर्मिती आणि वापर केला आहे. अनेक दशकांच्या प्रदीर्घ प्रकल्पांनी बॅलिस्टिक, क्रूझ, अँटी-शिप, एअर-डिफेन्स, एअर टू एअर आणि क्षेपणास्त्र-विरोधी प्रणालींसह सर्व प्रकारच्या क्षेपणास्त्र प्रणालींचा विकास केला आहे. ICBM असलेल्या जगातील सात देशांपैकी भारत (Missiles Of India) एक आहे आणि बॅलेस्टिक क्षेपणास्त्रविरोधी प्रणाली असलेल्या चार देशांपैकी एक आहे. 2016 पासून, भारत क्षेपणास्त्र तंत्रज्ञान नियंत्रण व्यवस्था (MTCR) चा सदस्य आहे. या लेखात आपण भारतातील विविध क्षेपणास्त्राबद्दल (Missiles Of India) माहिती पाहणार आहे.

Adda247 Marathi App
Adda247 Marathi App

Missiles Of India: Classification of Missiles | क्षेपणास्त्रांचे वर्गीकरण

Missiles Of India: Classification of Missiles: क्षेपणास्त्रांचे (Missiles Of India) प्रमुख दोन प्रकार पडतात Cruise Missile व Ballistic Missile यांच्याबद्दल माहिती पुढीलप्रमाणे

Cruise Missile: क्रूझ क्षेपणास्त्र हे स्थलीय लक्ष्यांवर वापरले जाणारे मार्गदर्शित क्षेपणास्त्र आहे, जे वातावरणात राहते आणि त्याच्या उड्डाण मार्गाचा मोठा भाग अंदाजे स्थिर वेगाने उडते. ते पृथ्वीच्या वातावरणात उडतात आणि जेट इंजिन तंत्रज्ञान वापरतात. ते पॉवर फ्लाइटमध्ये एरोडायनॅमिकली मार्गदर्शन करतात. क्रूझ क्षेपणास्त्रे उच्च अचूकतेसह लांब पल्ल्यापर्यंत मोठे वारहेड वितरित करण्यासाठी डिझाइन केलेले आहेत. आधुनिक क्रूझ क्षेपणास्त्रे सुपरसॉनिक किंवा उच्च सबसॉनिक वेगाने प्रवास करण्यास सक्षम आहेत, स्व-नेव्हिगेट करतात आणि नॉन-बॅलिस्टिक, अत्यंत कमी उंचीच्या मार्गावर उड्डाण करण्यास सक्षम आहेत.

Missiles Of India | भारताची क्षेपणास्त्रे
Missile of Inida

याचे 3 उपप्रकार पडतात.

1) सबसोनिक क्रूझ क्षेपणास्त्र

2) सुपरसॉनिक क्रूझ क्षेपणास्त्र

3) हायपरसोनिक क्रूझ क्षेपणास्त्र

सबसोनिक क्रूझ क्षेपणास्त्र आवाजापेक्षा कमी वेगाने उडते. ते सुमारे 0.8 मॅच वेगाने प्रवास करते. अमेरिकन टॉमहॉक क्रूझ क्षेपणास्त्र हे सुप्रसिद्ध सबसॉनिक क्षेपणास्त्र आहे. इतर काही उदाहरणे म्हणजे यूएसएचा हार्पून आणि फ्रान्सचा एक्सोसेट.

सुपरसॉनिक क्रूझ क्षेपणास्त्र सुमारे 2-3 माच वेगाने म्हणजे; ते एका सेकंदात एक किलोमीटरचा प्रवास करते. क्षेपणास्त्राचे मॉड्यूलर डिझाईन आणि वेगवेगळ्या दिशानिर्देशांवर प्रक्षेपित करण्याची त्याची क्षमता यामुळे ते युद्धनौका, पाणबुड्या, विविध प्रकारचे विमान, मोबाइल स्वायत्त लाँचर्स आणि सायलो यासारख्या विस्तृत प्लॅटफॉर्मसह एकत्रित केले जाऊ शकते. सुपरसॉनिक गती आणि वॉरहेड मास यांचे मिश्रण उच्च गतिज ऊर्जा प्रदान करते आणि जबरदस्त प्राणघातक परिणाम सुनिश्चित करते. ब्रह्मोस ही एकमेव ज्ञात बहुमुखी सुपरसॉनिक क्रूझ क्षेपणास्त्र प्रणाली आहे जी सेवेत आहे.

हायपरसोनिक क्रूझ क्षेपणास्त्र 5 Mach पेक्षा जास्त वेगाने प्रवास करते. अनेक देश हायपरसोनिक क्रूझ क्षेपणास्त्र विकसित करण्यासाठी काम करत आहेत. ब्रह्मोस एरोस्पेस हे हायपरसॉनिक क्रूझ क्षेपणास्त्र ब्रह्मोस-II विकसित करण्याच्या प्रक्रियेत आहे, जे 5 मॅचपेक्षा जास्त वेगाने उड्डाण करेल.

Ballistic Missile: बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्र पूर्वनिश्चित लक्ष्यावर एक किंवा अधिक शस्त्रे वितरीत करण्यासाठी बॅलिस्टिक मार्गक्रमण करते. ही शस्त्रे केवळ तुलनेने अल्प कालावधीतच मार्गदर्शन करतात—बहुतेक उड्डाण उर्जाविरहित असते. कमी पल्ल्याच्या बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्रे पृथ्वीच्या वातावरणातच राहतात, तर आंतरखंडीय बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्रे (ICBMs) उप-कक्षीय मार्गावर प्रक्षेपित केली जातात.

बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्रांचे वर्गीकरण त्यांच्या श्रेणीनुसार केले जाते, पृथ्वीच्या लंबवर्तुळाच्या पृष्ठभागावर प्रक्षेपणाच्या ठिकाणापासून त्यांच्या पेलोडच्या शेवटच्या घटकाच्या प्रभावाच्या बिंदूपर्यंत जास्तीत जास्त अंतर मोजले जाते. क्षेपणास्त्रात प्रचंड पेलोड आहे. भारतातील काही बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्र (Missiles Of India) पुढीलप्रमाणे Prithvi I, Prithvi II, Agni I, Agni II आणि Dhanush Missile

List of Satellites Launched by ISRO

Missiles Of India: Air-to-air missiles | हवेतून हवेत मारा करणारी क्षेपणास्त्रे

Missiles Of India: Air-to-air missiles: भारतातील हवेतून हवेत मारा करणारी क्षेपणास्त्रे (Missiles Of India) खालीलप्रमाणे आहेत.

Name of the Missile Type of Missile Operational Range Speed
MICA Air-to-Air Missiles 500 m to 80 km Mach 4
Astra Air-to-Air Missiles 80-110 km Mach 4.5 +
Innovator K-100 Medium Range air-to-air missile 300–400 km Mach 3.3

Missiles Of India: Surface to Air Missiles | जमिनीवरून हवेत मारा करणारी क्षेपणास्त्रे

Missiles Of India: Surface to Air Missiles; भारतातील जमिनीवरून हवेत मारा करणारी क्षेपणास्त्रे (Missiles Of India) खालीलप्रमाणे आहेत.

Missiles Of India | भारताची क्षेपणास्त्रे
Missile of India
Name of the Missile

(क्षेपणास्त्राचे नाव)

Type of Missile (प्रकार) Operational Range (रेंज) Speed (गती)
Agni-I (अग्नी I) Medium-range ballistic missile 700-1250 km Mach 7.5
Agni-II (अग्नी II) Intermediate-range ballistic missile 2,000–3,000 km Mach 12
Agni-III (अग्नी III) Intermediate-range ballistic missile 3,500 km – 5,000 km 5–6 km/s
Agni-IV (अग्नी IV) Intermediate-range ballistic missile 3,000 – 4,000 km Mach 7
Agni-V (अग्नी V) Intercontinental ballistic missile 5000 – 8000 Km Mach 24
Prithvi I (पृथ्वी I) Short-Range Ballistic Missile 150 km
Prithvi II (पृथ्वी II) Short-Range Ballistic Missile 350 km
Dhanush (धनुष) Short-Range Ballistic Missile 350 – 600 km
Shaurya (सूर्या) Medium-Range Ballistic Missile 750 to 1,900 km
Prahaar (प्रहार) Short-Range Ballistic Missile 150 km

Missiles Of India: Cruise Missiles | क्रुज क्षेपणास्त्रे

Missiles Of India: Surface to Air Missiles; भारतातील क्रुज क्षेपणास्त्रे (Missiles Of India) खालीलप्रमाणे आहेत.

Name of the Missile (क्षेपणास्त्राचे नाव) Type of Missile (प्रकार) Operational Range  (रेंज) Speed (गती)
BrahMos

(India-Russia)

Fastest Supersonic Cruise Missile in the world (Ship, submarine, aircraft, and land) 290 km Mach 2.8 to 3 Mach
BrahMos II Hypersonic cruise missile(Ship, submarine, aircraft, and land) 300km Mach 7
Nirbhay Subsonic cruise missile (Ship, submarine, aircraft, and land) 1,000 -1500 km Mach 0.8
Missiles Of India | भारताची क्षेपणास्त्रे
BrahMos Missile

Maharashtra Budget 2022-23

BrahMos-A Air launched Cruise Missile Range
Brahmos-M Smaller variant of the air-launched BrahMos 290 km
BrahMos-NG Mini version based on the existing BrahMos 290 km

Missiles Of India: Other Important Missiles | इतर महत्वाचे क्षेपणास्त्रे

Missiles Of India: Other Important Missiles: भारतातील इतर महत्वाचे क्षेपणास्त्रे (Missiles Of India) खालीलप्रमाणे आहेत.

Defense Missile

Name of the Missile (क्षेपणास्त्राचे नाव) Type of Missile (प्रकार) Operational Range (रेंज) Speed (गती)
Prithvi Air Defence (पृश्वी) Exo-atmospheric Anti-ballistic missile Altitude- 80km Mach 5+
Prithvi Defence Vehicle (पृश्वी) Exo-atmospheric Anti-ballistic missile Altitude- 30km Mach 4.5
Advanced Air Defence Endoatmospheric Anti-ballistic missile Altitude- 120km

Submarine Launched Ballistic Missiles

Name of the Missile (क्षेपणास्त्राचे नाव) Type of Missile (प्रकार) Operational Range  (रेंज) Speed (गती)
Ashwin (अश्विन) Ballistic Missile 150-200km Mach 4.5
Sagarika (सागरिका) Ballistic Missile 700 – 1900 Km
K-4 Ballistic Missile 3,500–5,000 km
K-5 Ballistic Missile 6,000 km

Anti-Tank Missile

Name of the Missile (क्षेपणास्त्राचे नाव) Type of Missile (प्रकार) Operational Range  (रेंज) Speed (गती)
Amogha 1 (अमोघ I) Anti-Tank Guided Missile 2.8 km
Nag (नाग) Anti-Tank Guided Missile 4km 230 m/s
Helina (हेलेना) Anti-Tank Guided Missile 7-8km

List of Stadiums in India (State Wise)

Study Material for All MPSC Exams |  MPSC च्या सर्व परीक्षांसाठी अभ्यास साहित्य

Study Material for All MPSC Exams: MPSC च्या परीक्षा पास व्हायला मुलांना बरेच वर्ष लागतात कारण MPSC चा अभ्यासक्रम खूप आहे आणि प्रश्न नेमके कशातून येतात हे समजायला वेळ लागतो. तुमच्या अभ्यासाच्या तयारीला गती देण्यासाठी Adda247 मराठी सर्व विषयातील महत्वाचे टॉपिक कव्हर करणार आहे. त्याच्या सर्व लिंक तुम्ही खालील तक्त्यात पाहू शकता आणि दररोज यात भर पडणार आहे. त्यामुळे तुम्ही Adda 247 मराठी च्या अधिकृत वेबसाईट ला भेट द्या. यामुळे तुम्हाला MPSC राज्यसेवा पुर्व परीक्षा 2021 व तसेच आगामी MPSC च्या सर्व स्पर्धा परीक्षेत जास्त गुण मिळवण्यास मदत होईल.

Nationalized Banks List 2022 Functions of Zilla Parishad
Economic Survey of Maharashtra 2021-22 Fundamental Duties: Article 51A 
UNESCO World Heritage Sites in India 2022 Prime Ministers: Role and Powers and Council of Ministers
Gandhian Era RBI and its Functions
Credit Control Methods of RBI Education Commissions and Committees before Independence
Main Passes of Himalayas Revolt of 1857 in India and Maharashtra
Forests in Maharashtra Prime Ministers: Role and Powers and Council of Ministers
President: Role and Power, Relevant Articles Indian States and their Capitals and Union Territories List
Governor General Of British India (Before 1857) Blood Circulatory System: Blood Vessels, Human blood and Heart

FAQs Missiles Of India

Q1. भारतातील सर्वात शक्तिशाली क्षेपणास्त्र कोणते??

Ans. अग्नि-V हे संरक्षण संशोधन आणि विकास संस्था [DRDO] द्वारे विकसित केलेले भारतीय अण्वस्त्र सक्षम आंतरखंडीय क्षेपणास्त्र आहे.

Q2. भारताने बनविलेले सर्वात शक्तिशाली Cruise Missile कोणते आहे?

Ans. Brahmos हे भारताने बनविलेले सर्वात शक्तिशाली Cruise Missile आहे. त्याची भेदन क्षमता 290 किमी आहे.

Q3. अग्नी I कोणत्या प्रकारचे क्षेपणास्त्र आहे?

Ans: अग्नी I हे Medium-range ballistic missile आहे.

Q4.  अँटी-टँक क्षेपणास्त्राचे नाव सांगा?

Ans. नाग हेअँटी-टँक क्षेपणास्त्र आहे.

YouTube channel- Adda247 Marathi

Adda247 मराठी App | Add247Marathi Telegram group

MPSC Group C Combine Prelims Exam 2021 Bilingual Online Test Series
MPSC Group C Combine Prelims Exam 2021 Bilingual Online Test Series

Sharing is caring!

Congratulations!

ज्ञानकोश मासिक चालू घडामोडी-एप्रिल 2022

Download your free content now!

We have already received your details.

Please click download to receive Adda247's premium content on your email ID

Incorrect details? Fill the form again here

ज्ञानकोश मासिक चालू घडामोडी-एप्रिल 2022

Thank You, Your details have been submitted we will get back to you.
Was this page helpful?