Marathi govt jobs   »   Study Materials   »   भारतातील महारत्न कंपन्या

भारतातील महारत्न कंपन्या – संपूर्ण यादी, स्थापना वर्ष आणि महारत्न कंपन्यांबद्दल थोडक्यात माहिती: तलाठी भरती 2023 साठी अभ्यास साहित्य

भारतातील महारत्न कंपन्या

भारतातील महारत्न कंपन्या: भारतात, केंद्र सरकारने 2010 मध्ये महारत्न कंपन्यांची स्थापना केली. भारताचे स्वतःचे व्यवसाय आहेत जे सरकारी मालकीचे आहेत आणि ते केंद्रीय सार्वजनिक क्षेत्रातील उपक्रम (CPSEs) म्हणून ओळखले जातात. या कंपन्यांचे त्यांच्या आर्थिक स्वावलंबनानुसार महारत्न कंपनी, नवरत्न कंपनी आणि मिनीरत्न कंपनी असे वर्गीकरण केले जाते. या व्यवसायांची स्थापना व्यवसायांना अधिक आर्थिक स्वातंत्र्य देण्याच्या आणि जागतिक बाजारपेठेत त्यांच्या प्रवेशास समर्थन देण्याच्या उद्देशाने करण्यात आली. आगामी काळातील तलाठी, कृषी, वन, जिल्हा परिषद आणि राज्य उत्पादन शुल्क या सर्व विभागाच्या परीक्षेच्या दृष्टीने हा टॉपिक फार महत्वाचा  आहे. आज या लेखात आपण भारतातील महारत्न कंपन्यांबद्दल सविस्तर माहिती पाहणार आहोत. ज्यात भारतातील महारत्न कंपन्यांची यादी, स्थापना वर्षे आणि इतर थोडक्यात माहिती दिली आहे.

भारतातील महारत्न कंपन्या: विहंगावलोकन

भारतात एकूण 12 महारात्न कंपन्या आहेत. भारतातील महारत्न कंपन्यांबद्दल तपशीलवार माहिती या लेखात प्रदान करण्यात आली आहे.

भारतातील महारत्न कंपन्या: विहंगावलोकन
श्रेणी अभ्यास साहित्य
उपयोगिता तलाठी भरती 2023 आणि तर सरळसेवा स्पर्धा परीक्षा
विषय सामान्य ज्ञान
लेखाचे नाव भारतातील महारत्न कंपन्या
भारतातील एकूण महारत्न कंपन्या 12
12 वी महारत्न कंपनी रूरल इलेक्ट्रीफिकेशन कारपोरेशन लिमिटेड

महारत्न कंपनीची पात्रता निकष

भारतात, 2013 चा कंपनी कायदा सर्व सरकारी मालकीच्या व्यवसायांच्या स्थापनेवर नियंत्रण ठेवतो. त्याच कायद्याचे कलम 8 भारतीय PSUs च्या निर्मितीवर नियंत्रण ठेवते. आर्थिक आणि गैर-आर्थिक अशा दोन्ही स्वरूपाच्या पूर्वनिश्चित उद्दिष्टांच्या आधारावर, त्या महारत्न कंपन्या म्हणून वर्गीकृत केल्या जातात. महारत्न कंपनी म्‍हणून पात्र होण्‍यासाठी प्रयत्‍नाने पूर्ण करण्‍याची आवश्‍यकता खालीलप्रमाणे आहे.

  • नवरत्न कंपनी म्हणून नोंदणीकृत असणे आवश्यक आहे.
  • भारतीय स्टॉक एक्स्चेंज येथे सूचीबद्ध करणे आवश्यक आहे.
  • SEBI (Securities and Exchange Board of India) च्या नियमांनुसार, त्याच्याकडे आवश्यक सार्वजनिक शेअरहोल्डिंग देखील असणे आवश्यक आहे.
  • मागील तीन वर्षांमध्ये, कंपनीला किमान रु.  5000 कोटी चा करानंतर नफा झाला असावा.
  • कंपनीने जागतिक स्तरावर कार्य करणे आणि आंतरराष्ट्रीय उपस्थिती असणे आवश्यक आहे.
भारतातील महारत्न कंपन्या - संपूर्ण यादी, स्थापना वर्ष आणि महारत्न कंपन्यांबद्दल थोडक्यात माहिती_30.1
अड्डा247 मराठी अँप

महाराष्ट्राचे प्रशासकीय विभाग

भारतातील महारत्न कंपन्यांचे फायदे

भारतातील महारत्न कंपन्यांचे फायदे खालीलप्रमाणे आहेत.

  • त्यांच्या पदामुळे, महारत्न कंपन्या आणि त्यांचे कर्मचारी अनेक भत्त्यांसाठी पात्र ठरतात.
  • महारत्न कंपन्यांनाही गुंतवणुकीचा फायदा मिळतो. ते त्यांच्या एकूण निव्वळ संपत्तीपैकी 15% किंवा रु.  5000 कोटी पर्यंत गुंतवणूक करू शकतात.
  • महारत्न कंपन्यांच्या कर्मचार्‍यांना फेडरल सरकारद्वारे नियुक्त केलेल्यांप्रमाणेच वागणूक दिली जाते आणि ते समान विशेषाधिकार मिळतात.
  • उच्च स्तरावर या कंपन्यांमधील अधिकारी राजपत्रित अधिकारी बनतात.
  • हे व्यवसाय जगभरात प्रसिद्ध आहेत आणि आंतरराष्ट्रीय प्रकल्पांमध्ये भाग घेतात.

राष्ट्रीयीकृत बँकांची यादी 2023

भारतातील महारत्न कंपन्यांची यादी

कंपनीचे स्थापना वर्ष महारत्न कंपनीचे मराठीत नाव महारत्न कंपनीचे इंग्लिशमध्ये नाव
1952 भारत पेट्रोलियम कॉर्पोरेशन लिमिटेड (बीपीसीएल) Bharat Petroleum Corporation Limited (BPCL)
1954 स्टील अथॉरिटी ऑफ इंडिया लिमिटेड (सेल) Steel Authority of India Limited (SAIL)
1956 ऑइल अँड नॅचरल गॅस कॉर्पोरेशन (ओएनजीसी) Oil and Natural Gas Corporation (ONGC)
1959 इंडियन ऑइल कॉर्पोरेशन लिमिटेड (आयओसील) Indian Oil Corporation Limited (IOCL)
1964 भारत हेवी इलेक्ट्रिकल्स लिमिटेड (भेल) Bharat Heavy Electricals Limited (BHEL)
1969 रूरल इलेक्ट्रीफिकेशन कारपोरेशन लिमिटेड (आरईसी) Rural Electrification Corporation (REC)
1974 हिंदुस्तान पेट्रोलियम कॉर्पोरेशन लिमिटेड (एचपीसील) Hindustan Petroleum Corporation Limited (HPCL)
1975 कोल इंडिया लिमिटेड (सीआयएल) Coal India Limited (CIL)
1975 नॅशनल थर्मल पॉवर कॉर्पोरेशन (एनटीपीसी) National Thermal Power Corporation (NTPC)
1984 गॅस अथॉरिटी ऑफ इंडिया लिमिटेड (गेल) Gas Authority of India Limited (GAIL)
1986 पॉवर फायनान्स कॉर्पोरेशन Power Finance Corporation
1989 पॉवर ग्रिड कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया Power Grid Corporation of India

राज्यातील राष्ट्रपती राजवट: कलम 356

भारतातील महारत्न कंपन्यां बद्दल थोडक्यात माहिती

1. भारत हेवी इलेक्ट्रिकल्स लिमिटेड (BPCL) – भारत हेवी इलेक्ट्रिकल्स लिमिटेड ही 1964 मध्ये भारतातील पहिली महारत्न कंपनी बनली. भारत सरकार केंद्रीय सार्वजनिक क्षेत्रातील उपक्रमांना महारत्न, मिनीरत्न आणि नवरत्न दर्जा देते. अवजड उद्योग आणि सार्वजनिक उपक्रम मंत्रालय त्यांच्यावर देखरेख करते.

2. भारत पेट्रोलियम कॉर्पोरेशन लिमिटेड (BPCL) – ही भारतातील एक प्रसिद्ध महारत्न कंपनी आणि जगातील सर्वात मोठ्या तेल कंपन्यांपैकी एक आहे. देशातील दोन सर्वात मोठ्या रिफायनरी, कोची आणि मुंबई, या त्याच्या परिचालन नियंत्रणाखाली आहेत.

3. कोल इंडिया लिमिटेड (CIL) – भारत सरकारच्या मालकीची, CIL जगातील सर्वाधिक कोळशाचे उत्पादन करते. त्याची स्थापना नोव्हेंबर 1975 मध्ये झाली आणि सध्या ती देशातील सातव्या क्रमांकाची सर्वात मोठी नियोक्ता आहे.

4. गॅस अथॉरिटी ऑफ इंडिया लिमिटेड (GAIL) – गॅस अथॉरिटी लिमिटेड ही भारतातील सर्वात मोठी नैसर्गिक वायू कंपनी, ज्याला सामान्यतः GAIL म्हणून संबोधले जाते, संपूर्ण देशात नैसर्गिक वायूवर प्रक्रिया आणि वितरणाची जबाबदारी सांभाळते.

5. हिंदुस्तान पेट्रोलियम कॉर्पोरेशन (HPCL) – विविध प्रकारचे पेट्रोलियम-आधारित इंधन बनवते. हे मुंबई आणि विशाखापट्टणममधील दोन महत्त्वपूर्ण रिफायनरी व्यवस्थापित करते आणि चालवते.

6. इंडियन ऑइल कॉर्पोरेशन लिमिटेड (IOCL) – देशातील सर्वात मोठी व्यावसायिक तेल कंपनी इंडियन ऑइल कॉर्पोरेशन लिमिटेड आहे. भारतातील 23 पैकी 11 रिफायनरी पेट्रोलियम आणि वायू मंत्रालयाच्या अंतर्गत असलेल्या IOCL द्वारे चालवल्या जातात.

7. नॅशनल थर्मल पॉवर कॉर्पोरेशन (NTPC) – ही देशातील सर्वात मोठी वीज उत्पादक आणि वितरक आहे. भारताच्या बहुसंख्य ऊर्जेच्या गरजा यातूनच भागवल्या जातात.

8. ऑइल अँड नॅचरल गॅस कॉर्पोरेशन (ONGC) – ONGC भारताच्या 70% पेक्षा जास्त कच्च्या तेलाच्या उत्पादनासाठी तसेच गॅस शोध आणि उत्पादनासह प्रमुख कार्यांसाठी जबाबदार आहे.

9. पॉवर ग्रिड कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया – भारतातील 90% वीज पारेषण प्रणाली पॉवर ग्रिड कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया द्वारे चालवली जाते, जी ऊर्जा प्रथम राज्याद्वारे आणि नंतर क्षेत्रानुसार वितरीत करते.

10. स्टील अथॉरिटी ऑफ इंडिया लिमिटेड (SAIL) – SAIL च्या तीन विशेष स्टील मिल आणि पाच एकात्मिक स्टील प्लांट आहेत. कंपनी भारतात सर्वाधिक स्टीलचे उत्पादन करते.

11. पॉवर फायनान्स कॉर्पोरेशन – पॉवर फायनान्स कॉर्पोरेशनची स्थापना 1986 मध्ये भारताच्या उर्जा क्षेत्राला नॉन-बँकिंग आर्थिक क्रियाकलापांमध्ये मदत करण्यासाठी करण्यात आली.

12. रूरल इलेक्ट्रीफिकेशन कारपोरेशन लिमिटेड – 1969 मध्ये स्थापित, REC ही भारत-आधारित नॉन-बँकिंग वित्तीय कंपनी (NBFC) आहे जी देशाच्या ऊर्जा क्षेत्राला वित्तपुरवठा आणि विकसित करण्यात माहिर आहे. ते ऊर्जा मंत्रालयाच्या कक्षेत येते. हे भारत सरकारच्या खालील प्रमुख कार्यक्रमांसाठी नोडल एजन्सी म्हणून नियुक्त केले गेले आहे.

भारतातील महारत्न कंपन्या - संपूर्ण यादी, स्थापना वर्ष आणि महारत्न कंपन्यांबद्दल थोडक्यात माहिती_40.1
अड्डा 247 मराठी टेलिग्राम

महाराष्ट्रातील सर्व स्पर्धा परीक्षांसाठी ऑनलाईन क्लास, व्हिडिओ कोर्स, टेस्ट सिरीज, पुस्तके आणि इतर अभ्यास साहित्य खाली दिलेल्या लिंक वर क्लिक करून मिळवा.

महाराष्ट्र अभ्यास साहित्य

इतर अभ्यास साहित्य
लेखाचे नाव वेबलिंक अँप लिंक
भारतातील प्रथम व्यक्तींची यादी वेबसाईट वर पाहण्यासही येथे क्लिक करा अँप वर पाहण्यासही येथे क्लिक करा
लोकसभा वेबसाईट वर पाहण्यासही येथे क्लिक करा अँप वर पाहण्यासही येथे क्लिक करा
आपली सौरप्रणाली वेबसाईट वर पाहण्यासही येथे क्लिक करा अँप वर पाहण्यासही येथे क्लिक करा
महाराष्ट्रातील शहरांची यादी वेबसाईट वर पाहण्यासही येथे क्लिक करा अँप वर पाहण्यासही येथे क्लिक करा
ब्रिटिश भारतातील प्रारंभीच्या काळातील गव्हर्नर जनरल (1857 च्या आधीचे) वेबसाईट वर पाहण्यासही येथे क्लिक करा अँप वर पाहण्यासही येथे क्लिक करा
महाराष्ट्रातील महत्त्वाच्या नद्या वेबसाईट वर पाहण्यासही येथे क्लिक करा अँप वर पाहण्यासही येथे क्लिक करा
ढग व ढगांचे प्रकार वेबसाईट वर पाहण्यासही येथे क्लिक करा अँप वर पाहण्यासही येथे क्लिक करा
नदीकाठच्या भारतीय शहरांची यादी वेबसाईट वर पाहण्यासही येथे क्लिक करा अँप वर पाहण्यासही येथे क्लिक करा
महाराष्ट्रातील वने व वनांचे प्रकार, राष्ट्रीय उद्याने आणि अभयारण्ये वेबसाईट वर पाहण्यासही येथे क्लिक करा अँप वर पाहण्यासही येथे क्लिक करा
गांधी युग – सर्व स्पर्धा परीक्षांसाठी अभ्यास साहित्य वेबसाईट वर पाहण्यासही येथे क्लिक करा अँप वर पाहण्यासही येथे क्लिक करा
गती व गतीचे प्रकार – संज्ञा, वर्गीकरण, आलेख आणि वर्गीकरण वेबसाईट वर पाहण्यासही येथे क्लिक करा अँप वर पाहण्यासही येथे क्लिक करा
महाराष्ट्राच्या राज्यपालांची यादी वेबसाईट वर पाहण्यासही येथे क्लिक करा अँप वर पाहण्यासही येथे क्लिक करा
राष्ट्रीय शहरी आरोग्य अभियान (NUHM) वेबसाईट वर पाहण्यासही येथे क्लिक करा अँप वर पाहण्यासही येथे क्लिक करा
संयुक्त महाराष्ट्र चळवळ वेबसाईट वर पाहण्यासही येथे क्लिक करा अँप वर पाहण्यासही येथे क्लिक करा
लोकपाल आणि लोकायुक्त वेबसाईट वर पाहण्यासही येथे क्लिक करा अँप वर पाहण्यासही येथे क्लिक करा
राष्ट्रीय ग्रामीण आरोग्य अभियान (NRHM) वेबसाईट वर पाहण्यासही येथे क्लिक करा अँप वर पाहण्यासही येथे क्लिक करा
राष्ट्रीय आरोग्य अभियान (NHM) वेबसाईट वर पाहण्यासही येथे क्लिक करा अँप वर पाहण्यासही येथे क्लिक करा
भारतातील 1947 ते 2023 पर्यंतच्या सर्व राष्ट्रपतींची यादी वेबसाईट वर पाहण्यासही येथे क्लिक करा अँप वर पाहण्यासही येथे क्लिक करा
मे 2023 मधील महत्त्वाचे दिवस वेबसाईट वर पाहण्यासही येथे क्लिक करा अँप वर पाहण्यासही येथे क्लिक करा
भारतातील सर्वात लांब पूल 2023 वेबसाईट वर पाहण्यासही येथे क्लिक करा अँप वर पाहण्यासही येथे क्लिक करा
भारताच्या उपराष्ट्रपतींची यादी वेबसाईट वर पाहण्यासही येथे क्लिक करा अँप वर पाहण्यासही येथे क्लिक करा
भारतातील जलविद्युत प्रकल्प वेबसाईट वर पाहण्यासही येथे क्लिक करा अँप वर पाहण्यासही येथे क्लिक करा
माहितीचा अधिकार 2005 वेबसाईट वर पाहण्यासही येथे क्लिक करा अँप वर पाहण्यासही येथे क्लिक करा
महाराष्ट्र लोकसेवा हक्क अधिनियम 2015 वेबसाईट वर पाहण्यासही येथे क्लिक करा अँप वर पाहण्यासही येथे क्लिक करा
महाराष्ट्र समृद्धी महामार्ग वेबसाईट वर पाहण्यासही येथे क्लिक करा अँप वर पाहण्यासही येथे क्लिक करा
महाराष्ट्रातील प्रशासकीय आणि प्रादेशिक विभाग वेबसाईट वर पाहण्यासही येथे क्लिक करा अँप वर पाहण्यासही येथे क्लिक करा
 51A मूलभूत कर्तव्ये: कलम 51A वेबसाईट वर पाहण्यासही येथे क्लिक करा अँप वर पाहण्यासही येथे क्लिक करा
बौद्ध धर्माबद्दल माहिती वेबसाईट वर पाहण्यासही येथे क्लिक करा अँप वर पाहण्यासही येथे क्लिक करा
टक्केवारी सूत्र, टक्केवारी म्हणजे काय, कसे काढायचे आणि काही महत्त्वाचे प्रश्न वेबसाईट वर पाहण्यासही येथे क्लिक करा अँप वर पाहण्यासही येथे क्लिक करा
मे 2023 मधील महत्त्वाचे दिवस वेबसाईट वर पाहण्यासही येथे क्लिक करा अँप वर पाहण्यासही येथे क्लिक करा
पृथ्वीची अंतर्गत रचना वेबसाईट वर पाहण्यासही येथे क्लिक करा अँप वर पाहण्यासही येथे क्लिक करा
संयुक्त महाराष्ट्र चळवळ वेबसाईट वर पाहण्यासही येथे क्लिक करा अँप वर पाहण्यासही येथे क्लिक करा
भारत आणि महाराष्ट्रात 1857 चा उठाव वेबसाईट वर पाहण्यासही येथे क्लिक करा अँप वर पाहण्यासही येथे क्लिक करा
पहिले इंग्रज-मराठा युद्ध वेबसाईट वर पाहण्यासही येथे क्लिक करा अँप वर पाहण्यासही येथे क्लिक करा
भारतातील महत्वाच्या क्रांती वेबसाईट वर पाहण्यासही येथे क्लिक करा अँप वर पाहण्यासही येथे क्लिक करा
महाराष्ट्र समृद्धी महामार्ग वेबसाईट वर पाहण्यासही येथे क्लिक करा अँप वर पाहण्यासही येथे क्लिक करा
पक्षांतरबंदी कायदा वेबसाईट वर पाहण्यासही येथे क्लिक करा अँप वर पाहण्यासही येथे क्लिक करा
संख्यात्मक अभियोग्यतेमधील महत्वाची सूत्रे वेबसाईट वर पाहण्यासही येथे क्लिक करा अँप वर पाहण्यासही येथे क्लिक करा
पद्म पुरस्कार 2023 वेबसाईट वर पाहण्यासही येथे क्लिक करा अँप वर पाहण्यासही येथे क्लिक करा
रक्ताभिसरण संस्था वेबसाईट वर पाहण्यासही येथे क्लिक करा अँप वर पाहण्यासही येथे क्लिक करा
महाराष्ट्रातील थंड हवेची ठिकाणे वेबसाईट वर पाहण्यासही येथे क्लिक करा अँप वर पाहण्यासही येथे क्लिक करा
1857 पूर्वी ब्रिटिश भारताचे गव्हर्नर जनरल वेबसाईट वर पाहण्यासही येथे क्लिक करा अँप वर पाहण्यासही येथे क्लिक करा
भारतातील पक्षी अभयारण्य 2023, अद्यतनित यादी वेबसाईट वर पाहण्यासही येथे क्लिक करा अँप वर पाहण्यासही येथे क्लिक करा
RBI च्या क्रेडिट नियंत्रण पद्धती वेबसाईट वर पाहण्यासही येथे क्लिक करा अँप वर पाहण्यासही येथे क्लिक करा
भारतातील पहिले: विज्ञान, प्रशासन संरक्षण, क्रीडा वेबसाईट वर पाहण्यासही येथे क्लिक करा अँप वर पाहण्यासही येथे क्लिक करा
भारतीय राज्यघटनेतील महत्त्वाचे कलम वेबसाईट वर पाहण्यासही येथे क्लिक करा अँप वर पाहण्यासही येथे क्लिक करा

 

ताज्या महाराष्ट्र सरकारी नोकरीबद्दल माहितीसाठी माझी नोकरी 2023
होम पेज अड्डा 247 मराठी
मराठीत चालू घडामोडी चालु घडामोडी

अड्डा 247 मराठीचे युट्युब चॅनल

अड्डा 247 मराठी अँप | अड्डा 247 मराठी टेलिग्राम ग्रुप

भारतातील महारत्न कंपन्या - संपूर्ण यादी, स्थापना वर्ष आणि महारत्न कंपन्यांबद्दल थोडक्यात माहिती_50.1
महाराष्ट्र टेस्ट मेट

Sharing is caring!

FAQs

महारत्न कंपनी म्हणजे काय?

सलग तीन वर्षे 5,000 कोटी रुपयांपेक्षा जास्त निव्वळ नफा कमावणाऱ्या, तीन वर्षांसाठी सरासरी वार्षिक उलाढाल 25,000 कोटी रुपयांची किंवा तीन वर्षांसाठी 15,000 कोटी रुपयांची सरासरी वार्षिक निव्वळ संपत्ती असलेल्या कंपनीला महारत्न दर्जा दिला जातो.

भारतात किती महारत्न कंपन्या आहेत?

भारतात एकूण 12 महारत्न कंपन्या आहेत

भारतातील 12 वी महारत्न कंपनी कोणती आहे?

रूरल इलेक्ट्रीफिकेशन कारपोरेशन लिमिटेड ही 12 वी महारात्न कंपनी आहे.