Marathi govt jobs   »   Study Materials   »   Internal Structure Of Earth

Internal Structure Of Earth: Study Material for MPSC Combine Exam, पृथ्वीची अंतर्गत रचना

Internal Structure Of Earth, In this article you will get detailed information about the Internal Structure Of the Earth, Structure of the Earth’s Interior, Crust, Mentel, Core and Rocks, and types of Rocks.

Internal Structure Of Earth
Category Study Material
Name Internal Structure Of Earth
Exam MPSC Group B and Group C

Internal Structure Of Earth

Internal Structure Of Earth: MPSC गट ब संयुक्त पूर्व परीक्षा 26 फेब्रुवारी 2022 रोजी होणार आहे. सोबतच एप्रिल महिन्यात MPSC गट क संयुक्त पूर्व परीक्षा होणार आहे. या दोन्ही परीक्षांसाठी भूगोल हा विषय फार महत्वाचा आहे. भूगोलाचा अभ्यास करतांना आपणास जागतिक भूगोल, भारताचा भूगोल आणि महाराष्ट्राचा भूगोल या विषयाचा अभ्यास करा लागतो. जागतिक भूगोलात सूर्यमालिका, पृथ्वीची रचना, अक्षवृत्ते, रेखावृत्ते, जागतिक वातावरण हे महत्वाचे घटक आहे. पृथ्वीची रचना या घटकाचा अभ्यास करतांना आपणास पृथ्वीची अंतर्गत रचना (Internal Structure Of Earth) चा अभ्यास फार महत्वाचा आहे. पृथ्वीचे कवच, आवरण आणि कोर हे घटक पृथ्वीची अंतर्गत रचना (Internal Structure Of Earth) मध्ये येतात. आज या लेखात आपण पृथ्वीची अंतर्गत रचना (Internal Structure Of Earth) याबद्दल सविस्तरपणे माहिती पाहणार आहे.

MPSC गट ब संयुक्त पूर्व परीक्षा 2022 चे प्रवेशपत्र जाहीर

Internal Structure Of Earth | पृथ्वीची अंतर्गत रचना

Internal Structure Of Earth: पृथ्वीचा आतील भाग (Internal Structure Of Earth) 3 वेगवेगळ्या स्तरांमध्ये विभागला जाऊ शकतो – कवच, आवरण आणि कोर. कवच हा पृथ्वीचा सर्वात बाहेरचा थर आहे आणि कोर हा पृथ्वीचा सर्वात आतील थर आहे, जो 2900 किमी खोलीवर आहे. या लेखात पृथ्वीच्या या 3 वेगवेगळ्या आतील स्तरांविषयी (Internal Structure Of Earth) माहिती आपण सविस्तर पणे पाहणार आहे. 

Adda247 Marathi App
Adda247 Marathi App

Structure of the Earth’s Interior | पृथ्वीच्या आतील भागाची रचना

Structure of the earth’s Interior: पृथ्वीच्या अंतर्भागाची रचना (Internal Structure Of Earth) मूलभूतपणे तीन स्तरांमध्ये विभागली गेली आहे. – कवच, आवरण आणि कोर.

Internal Structure Of Earth: Study Material for MPSC Combine Exam, पृथ्वीची अंतर्गत रचना
पृथ्वीची अंतर्गत रचना

Internal Structure Of Earth: Crust | पृथ्वीची अंतर्गत रचना: कवच

Internal Structure Of Earth: Crust: पृथ्वीच्या अंतर्भागाची रचना (Internal Structure Of Earth) मधील कवच बद्दल मुद्देसूद माहिती खालीलप्रमाणे आहे.

  • पृथ्वीचे सर्वात बाहेरील घन आवरण किंवा कवच पृथ्वीचे म्हणून ओळखले जाते
  • क्रस्टची जाडी सुमारे 30 किमी आहे.
  • ते महाद्वीपांच्या प्रदेशात जाड आणि समुद्राच्या तळाच्या प्रदेशात पातळ आहे.
  • पृथ्वीच्या कवचातील खडकांची घनता 2.7 ते 3 g/c पर्यंत असते.
  • कवचाच्या वरच्या भागामध्ये सिलिका आणि अ‍ॅल्युमिनियम जास्त प्रमाणात असतात. म्हणूनच, त्याला ‘SIAL’ म्हणतात .

Internal Structure Of Earth: Mantle | पृथ्वीची अंतर्गत रचना: आवरण

Internal Structure Of Earth: Mantle: पृथ्वीच्या अंतर्भागाची रचना (Internal Structure Of Earth) मधील आवरण बद्दल मुद्देसूद माहिती खालीलप्रमाणे आहे.

  • हा थर क्रस्टच्या खाली असतो. या भागात सिलिका आणि मॅग्नेशियमचे प्रमाण जास्त असल्याने कवचाच्या खालच्या भागाला ‘SIMA’ म्हणतात.
  • त्याची जाडी सुमारे 2900 किमी आहे आणि आवरणातील पदार्थांची घनता 3.0 ते 4.7 पर्यंत आहे.

Internal Structure Of Earth: Core | पृथ्वीची अंतर्गत रचना: कोअर

Internal Structure Of Earth: Core:पृथ्वीच्या अंतर्भागाची रचना (Internal Structure Of Earth) मधील कोअर बद्दल मुद्देसूद माहिती खालीलप्रमाणे आहे.

  • पृथ्वीचा कोअर, Mantle च्या खाली आहे. त्याची जाडी सुमारे 3,471 किमी असू शकते.
  • त्याची त्रिज्या IUGG नुसार 6,371 किमी आहे.
  • हे दोन भागांमध्ये विभागलेले आहे – बाह्य गाभा (Outer Core) आणि अंतर्गत गाभा (Inner Core). बाह्य गाभा बहुधा द्रव अवस्थेत आणि आतील गाभा घन अवस्थेत आहे.
  • गाभ्यामध्ये प्रामुख्याने निकेल आणि फेरस म्हणजेच लोह यांचा समावेश होतो. म्हणून, त्याला ‘NIFE’ असे म्हणतात.
  • आवरणानंतर, पृथ्वीची घनता त्याच्या केंद्राकडे वेगाने वाढत जाते आणि शेवटी 13 पेक्षा जास्त असते.
  • पृथ्वीच्या मध्यभागाचे तापमान सुमारे 5000 डिग्री सेल्सियस असू शकते.

Internal Structure Of Earth: Rocks | पृथ्वीची अंतर्गत रचना: खडक

Internal Structure Of Earth: Rocks:  पृथ्वीच्या अंतर्भागाची रचना (Internal Structure Of Earth) मधील खडकाबद्दल मुद्देसूद माहिती खालीलप्रमाणे आहे.

  • पृथ्वीच्या कवचाच्या घन भागांना खडक म्हणतात .
  • एकाच प्रकारच्या खडकांमध्ये वेगवेगळ्या भागात खनिजांचे प्रमाण वेगवेगळे असू शकते.
  • खडक नेहमीच कठीण असू शकत नाहीत.
  • खडकांचे त्यांच्या निर्मितीच्या प्रक्रियेनुसार तीन मुख्य प्रकारांमध्ये वर्गीकरण केले जाते: (A) आग्नेय खडक (Igneous), (B) गळाचा खडक (Sedimentary), (C) रूपांतरित खडक (Metamorphic).
अँटीक्लाइन आणि सिंकलाइन
खडकामधील वरच्या भागाला अँटीक्लाइन म्हणतात.

खडकाच्या खाली असलेल्या भागाला सिंकलाइन म्हणतात.

वरच्या बाजूने सर्वोच्च बिंदूंना जोडणारी काल्पनिक रेषा क्रेस्टलाइन म्हणतात.

Internal Structure Of Earth: Igneous Rocks | पृथ्वीची अंतर्गत रचना: आग्नेय खडक

Internal Structure Of Earth: Igneous Rocks: पृथ्वीच्या अंतर्भागाची रचना (Internal Structure Of Earth) मधील आग्नेय खडकाबद्दल माहिती खालीलप्रमाणे आहे.

  • ज्वालामुखीच्या उद्रेकाच्या वेळी गरम लावा बाहेर पडतो आणि नंतर थंड होऊन खडक तयार होतो.
  • मॅग्मा म्हणून ओळखले जाणारे वितळलेले पदार्थ आहे, कधीकधी पृथ्वीच्या कवचाखाली थंड होतात आणि पुन्हा खडक बनतात.
  • या दोन्ही प्रकारचे खडक आग्नेय खडक म्हणून ओळखले जातात.
  • जेव्हा पृथ्वीचा पृष्ठभाग त्याच्या गरम द्रव अवस्थेतून थंड झाल्यावर प्रथम घन बनला तेव्हा पृथ्वीच्या कवचाचे मूळ खडक तयार झाले. ते प्राथमिक आग्नेय खडक आहेत.
  • आग्नेय खडक साधारणपणे कठोर आणि दाणेदार असतात.
  • आग्नेय खडकांमध्ये जीवाश्म आढळत नाहीत.
  • पृथ्वीच्या पृष्ठभागाखाली वितळलेल्या पदार्थाच्या थंडीमुळे तयार झालेल्या खडकांना अनाहूत आग्नेय खडक म्हणतात . ‘ग्रॅनाइट’ आणि ‘गॅब्रो’ ही या खडकांची प्रमुख उदाहरणे आहेत.
  • अनाहूत खडक अशा प्रकारे स्फटिकासारखे खडक असतात.
  • काहीवेळा, वितळलेले पदार्थ पृथ्वीच्या कवचातील क्रॅकमधून बाहेर पडतात आणि पृष्ठभागावर पसरतात आणि बाहेरील अग्निजन्य खडक तयार करतात.
  • गॅब्रो, ऑब्सिडियन, बेसाल्ट इत्यादि बाह्य अग्निजन्य खडकांची उदाहरणे आहेत.
  • दख्खनच्या पठाराच्या एव्हरी मोठ्या भागात बेसाल्ट खडक आहेत.
  • या खडकांमध्ये 40 ते 80% सिलिका असते, तर इतर फेल्सपार, मॅग्नेशियम आणि लोह इ.
Igneous rocks Metamorphic rocks
Granite Gneiss
Gabbro Serpentine
Adda247 Marathi Telegram
Adda247 Marathi Telegram

Internal Structure Of Earth: Sedimentary rocks | पृथ्वीची अंतर्गत रचना: गाळाचे खडक

Internal Structure Of Earth: Sedimentary rocks: पृथ्वीच्या अंतर्भागाची रचना (Internal Structure Of Earth) मधील गाळाचे खडकाबद्दल माहिती खालीलप्रमाणे आहे.

  • थरांवरील थर जमा होत असताना, कालांतराने, वरील स्तरांवर पडणाऱ्या प्रचंड दाबामुळे एकत्रित गाळाचे खडक तयार होतात.
  • काहीवेळा वनस्पतींचे अवशेष, मृत प्राणी इत्यादी जमा केलेल्या साहित्यात आढळतात. गाळाचे खडक असलेले असे जीवाश्म पृथ्वीवरील जीवनाचा अभ्यास करण्यासाठी उपयुक्त आहेत.
  • चुनखडी पांढरा तसेच काळा आहे.
  • वाळूचा खडक निस्तेज पांढरा, गुलाबी, चमकदार लाल किंवा कधीकधी काळा असतो.
गाळाचे खडक रूपांतरित खडक
चुनखडी संगमरवरी
वाळूचा खडक क्वार्टझाइट
शेल / चिकणमाती स्लेट, फिलाइट, शिस्ट
कोळसा हिरा

Internal Structure Of Earth: Metamorphic Rocks | पृथ्वीची अंतर्गत रचना: रूपांतरित खडक

Internal Structure Of Earth: Metamorphic Rocks: पृथ्वीच्या अंतर्भागाची रचना (Internal Structure Of Earth) मधील रुपांतरीत खडकाबद्दल माहिती खालीलप्रमाणे आहे.

  • प्रचंड उष्णता किंवा दाबाच्या प्रभावामुळे आग्नेय आणि गाळाच्या खडकांचे स्वरूप बदलते आणि नवीन, रूपांतरित खडक तयार होतात, ज्यांना रुपांतरीत खडक म्हणतात.
  • उष्णता आणि दाबामुळे खडकांतील खनिजांची पुनर्रचना होते. यामुळे खडकांच्या मूळ रचनेत बदल होतो.

आग्नेय आणि गाळाच्या खडकांपासून तयार झालेल्या रूपांतरित खडकांची काही उदाहरणे:

खडकाचा प्रकार मूळ खडक मेटामॉर्फिक रॉक
Igneous Granite Gneiss
Igneous Basalt Hornblende
Sedimentary Limestone Marble
Sedimentary Coal Graphite coal
Sedimentary Sandstone Quartzite
Sedimentary Shale / clay Slate, mica – schist

Study Material for All MPSC Exams | MPSC च्या सर्व परीक्षांसाठी अभ्यास साहित्य

Study Material for All MPSC Exams: MPSC स्पर्धा परीक्षांचा अभ्यासक्रम खूप जास्त आहे आणि प्रश्न नेमके कशातून येतात हे समजायला वेळ लागतो. तुमच्या अभ्यासाच्या तयारीला गती देण्यासाठी Adda247 मराठी सर्व विषयातील महत्वाचे टॉपिक कव्हर करणार आहे. त्यामुळे तुम्ही Adda 247 मराठी च्या अधिकृत वेबसाईट ला भेट देत रहा. यामुळे तुम्हाला MPSC च्या आगामी सर्व स्पर्धा परीक्षेत जास्त गुण मिळवण्यास मदत होईल.

Latest Posts:

Checklist for MPSC Combine Prelims Exam 2022

SBI Mumbai Apprentice Recruitment 2022,

SBI Mumbai Apprentice Recruitment 2022

RBI Assistant Notification 2022 Out for 950 Posts

MPSC PSI Departmental Exam 2022 Notification Out

FAQs: Internal Structure Of Earth

Q1. पृथ्वीचा आतील भाग गरम का आहे?

Ans. दोन मुख्य कारणांमुळे पृथ्वीचा आतील भाग खूप गरम आहे (गाभ्याचे तापमान 5,000 अंश सेल्सिअसपेक्षा जास्त पोहोचते): ग्रह तयार झाल्यापासूनची उष्णता, किरणोत्सर्गी घटकांच्या क्षयातून उष्णता तयारी झाली.

Q2. पृथ्वीचा सर्वात उष्ण थर कोणता आहे?

Ans. आतील गाभा हा सर्वात उष्ण थर आहे, 9000 फॅरेनहाइटच्या वर आणि त्याची जाडी 1250 किमी आहे.

Q3. पृथ्वीचे केंद्र किती खोल आहे?

Ans.पृथ्वीच्या मध्यभागाचे अंतर 6,371 किलोमीटर (3,958 मैल) आहे, कवच 35 किलोमीटर (21 मैल) जाड आहे, आवरण 2855km (1774 मैल) जाड आहे.

Q4. बेडरोकच्या खाली काय आहे?

Ans. बेडरॉक हा माती आणि रेव यासारख्या पृष्ठभागाच्या सामग्रीच्या खाली असलेला कठीण, घन खडक आहे.

Adda247 मराठी App | Add247Marathi Telegram group

YouTube channel- Adda247 Marathi

MPSC Combined Group B Prelims 2021 Online Test Series
MPSC 2021-22 – संयुक्त पूर्व परीक्षा गट – ब

Sharing is caring!

Congratulations!

ज्ञानकोश मासिक चालू घडामोडी-एप्रिल 2022

Download your free content now!

We have already received your details.

Please click download to receive Adda247's premium content on your email ID

Incorrect details? Fill the form again here

ज्ञानकोश मासिक चालू घडामोडी-एप्रिल 2022

Thank You, Your details have been submitted we will get back to you.
Was this page helpful?