Marathi govt jobs   »   Study Materials   »   Important Rivers in Maharashtra

Important Rivers in Maharashtra (Origin, Length, Area, and Tributaries), महाराष्ट्रातील महत्त्वाच्या नद्या (उगम, लांबी, क्षेत्र, उपनद्या)

Important rivers in Maharashtra: In this article you will get detailed information about Important Rivers in Maharashtra in Marathi. In MPSC and Other competitive exams we can find direct questions on Revers in Maharashtra. Here in this article we will see Origin, Length, Area, and Tributaries of Important Rivers.

Important Rivers in Maharashtra: Origin, Length, Area, and Tributaries
Category Study Material
Useful for Competitive Exams
Subject Maharashtra Geography
Name Important Rivers in Maharashtra

Important rivers in Maharashtra (Origin, Length, Area, and Tributaries)

Important rivers in Maharashtra: MPSC राज्यसेवा परीक्षा 2022MPSC गट ब परीक्षा 2022 आणि तसेच MPSC गट क परीक्षा 2022 सोबतच महाराष्ट्रातील इतर स्पर्धा परीक्षा जसे की पोलीस भरती, तलाठी भरती, जिल्हा परिषद भरती इ. परीक्षेत भूगोलाच्या विषयात महाराष्ट्रातील महत्त्वाच्या नद्यावर (Important rivers in Maharashtra) बऱ्याच द्या प्रश्न विचारले जातात. त्यामुळे या घटकाचा अभ्यास करणे खूप गरजेचे आहे. Rivers in Maharashtra घटकाचा अभ्यास परीक्षेच्या दृष्टीने हमखास गुण मिळवून देणारा ठरतो. महाराष्ट्रातील नद्यांचा (Rivers in Maharashtra) उगम कुठे होतो, महाराष्ट्रातील नद्यांची लांबी किती आहे, त्यांचे क्षेत्र किती आणि महत्वाचे म्हणजे त्यांच्या उपनद्या कोणत्या आहेत. ही सर्व महत्वाची माहिती आपण आजच्या या लेखात पाहणार आहोत.

Upcoming Jobs in Maharashtra

Important Rivers in Maharashtra | महाराष्ट्रातील महत्त्वाच्या नद्या (उगम, लांबी, क्षेत्र, उपनद्या)

Important Rivers in Maharashtra: महाराष्ट्र राज्य नद्यांनी समृद्ध असे राज्य आहे. संपूर्ण भारतातील अत्यंत महत्त्वाच्या दोन नद्या (गोदावरी आणि कृष्णा) येथे उगम पावतात. नद्यांनी वाहून आणलेल्या गाळाने महाराष्ट्राची जमीन सुपीक बनविली आहे आणि या नद्यांनी महाराष्ट्राच्या आर्थिक-राजकीय-सांस्कृतिक जडणघडणीत खूप मोठे योगदान दिले आहे. महाराष्ट्रातील नद्यांचे त्यांच्या वहनाच्या दिशेनुसार पूर्व वाहिनी, पश्चिम वाहिनी, दक्षिण वाहिनी आणि उत्तर वाहिनी असे वर्गीकरण करता येते.

महाराष्ट्रातील महत्त्वाच्या नद्या (उगम, लांबी, क्षेत्र, उपनद्या) | Important Rivers in Maharashtra_40.1
Adda247 Marathi App

MPSC च्या सर्व परीक्षांच्या दृष्टीने महाराष्ट्राची नदीप्रणाली (Rivers in Maharashtra) हा अत्यंत महत्त्वाचा भाग आहे आणि या भागावर MPSC च्या सर्व परीक्षांमध्ये दरवर्षी अनेक प्रश्न विचारले जातात. यामध्ये नदीचा उगम, तिची लांबी, तिने व्यापलेले क्षेत्रफळ आणि तिच्या उपनद्या असे विविध प्रकारचे प्रश्न विचारले जातात. या लेखात आपण महाराष्ट्र राज्यातील महत्त्वाच्या नद्या (Important Rivers in Maharashtra), त्यांची उगमस्थाने, एकूण लांबी, क्षेत्रफळ आणि उपनद्या ही भौगोलिकदृष्ट्या महत्त्वाची माहिती बघणार आहोत.

महाराष्ट्रातील प्रमुख नद्यांनी व्यापलेले खोरे:

  1. गोदावरी= 49.5%
  2. भीमा-कृष्णा = 22.6%
  3. तापी-पूर्णा = 17.6%
  4. कोकणातील नद्या = 10.7%
  5. नर्मदा = 0.5%

Important Rivers in Maharashtra (Confluence of Rivers, Dams, Important Cities on the River Banks)

महाराष्ट्रातील नदीप्रणाली:

Narmada River System in Maharashtra | नर्मदा नदी प्रणाली

महाराष्ट्रातील महत्त्वाच्या नद्या (उगम, लांबी, क्षेत्र, उपनद्या) | Important Rivers in Maharashtra_50.1
Narmada River System

Narmada River System

  • उगम: – अमरकंटक, सातपुडा पर्वत रांग, मध्य प्रदेश
  • लांबी: – एकूण = 1315 किमी  महाराष्ट्रातील लांबी = 54 किमी
  • विस्तार: – विंध्य पर्वत आणि सातपुडा पर्वत खचदारीतून वाहते.महाराष्ट्रातील नंदुरबार जिल्ह्यातील वायव्य भागातून जाते.
  • महाराष्ट्रातील उपनद्या: – डाव्या तीरावरून – उदई व देवगंगा

उजव्या तीरावरून – तवा

Tapi-Purna River System in Maharashtra | तापी-पूर्णा नदी प्रणाली

महाराष्ट्रातील महत्त्वाच्या नद्या (उगम, लांबी, क्षेत्र, उपनद्या) | Important Rivers in Maharashtra_60.1
Tapi-Purna River System

Tapi-Purna River System

  • उगम: – तापी = मुलताई, बैतुल मध्यप्रदेश (महादेव डोंगररांगा)
  • लांबी: – एकूण = 724 किमी. महाराष्ट्रातील लांबी = 208 किमी
  • विस्तार: – अमरावती àजळगावàधुळेàनंदुरबार (नंदुरबार जिल्ह्यातील तळोदा तालुक्यात गुजरात मध्ये प्रवेश)
  • क्षेत्रफळ: – 51504 किमी2 (भारतातील)
  • महाराष्ट्रातील उपनद्या: – डाव्या तीरावरून – पूर्णा, गिरणा, बोरी, पांझरा, बुराई, वाघुर, अंजनी, शिवा.

उजव्या तीरावरून – अरुणावती, गोमाई, मोर, वाकी, गुळी, अनेर.

2.1. पूर्णा नदी

  • उगम: – मेळघाट (अमरावती)
  • प्रवाह: – अमरावती,अकोला, बुलढाणा, जळगाव
  • उपनद्या: – डाव्या तीरावरून – नंदवन, भुलेश्वरी, शहानुर, चंद्रभागा, निपाणी

उजव्या तीरावरून – मोरणा, मणा, काटेपुर्णा, पेढी, उमा, नळगंगा, ज्ञानगंगा, विश्वगंगा, बाणगंगा

River System in Konkan Region of Maharashtra

Godavari River System in Maharashtra | गोदावरी नदी प्रणाली

महाराष्ट्रातील महत्त्वाच्या नद्या (उगम, लांबी, क्षेत्र, उपनद्या) | Important Rivers in Maharashtra_70.1
Godavari River System

Godavari River System

  • उगम: – नाशिक जिल्ह्यात त्र्यंबकेश्वर येथे
  • लांबी: – एकूण = 1450 किमी     महाराष्ट्रातील लांबी = 668 किमी
  • क्षेत्रफळ: – एकूण= 313389 किमी2  महाराष्ट्रातील क्षेत्रफळ = 152588 किमी2      
  • प्रवाह: – नाशिक à अहमदनगर à औरंगाबाद à जालना à बीड à परभणी à नांदेड à तेलंगण à गडचिरोली
  • उपनद्या: – डाव्या तीरावरून – दक्षिण पूर्णा, दुधना, मन्याड, कादवा, शिवना, खाम, दुधगंगा, प्राणहिता

उजव्या तीरावरून – दारणा, प्रवरा, सिंदफणा, मांजरा

3.1. वर्धा-वैनगंगा-पैनगंगा नदीप्रणाली

  • गोदावरी नदीचे उपखोरे आणि विदर्भातील सर्वात महत्त्वाची नदीप्रणाली
  • उगम: – वर्धा = महादेव डोंगररांगा, बैतुल, मध्य प्रदेश

वैनगंगा = शिवनी, मैकल डोंगर, मध्य प्रदेश

पैनगंगा = अजिंठा डोंगररांगा, बुलढाणा

  • लांबी: – वर्धा = 455 किमी (राज्यातील सर्वात लांब दक्षिण वाहिनी नदी)

पैनगंगा = 676 किमी (विदर्भातील सर्वात लांब पूर्व वाहिनी नदी)

वैनगंगा = 295 किमी

  • क्षेत्रफळ: – वर्धा-वैनगंगा-पैनगंगा खोरे = 46186 किमी2
  • उपनद्या:

A) वर्धा नदी: – बोर, वेण्णा, इराई (डाव्या तीरावरून)

रामगंगा, पैनगंगा, निरगुंडा (उजव्या तीरावरून)

B) वैनगंगा नदी: – चुलबंद, वाघ, गाढवी, खोब्रागडी (डाव्या तीरावरून)

कन्हान, मूल, सुर, बावनथडी (उजव्या तीरावरून)

C) पैनगंगा नदी: – अरुणावती, अडाण, विदर्भी, खुनी (डाव्या तीरावरून)

कयाधू (उजव्या तीरावरून)

Parliament of India: Lok Sabha

Parliament of India: Rajya Sabha

Bhima River System in Maharashtra | भीमा नदी प्रणाली

महाराष्ट्रातील महत्त्वाच्या नद्या (उगम, लांबी, क्षेत्र, उपनद्या) | Important Rivers in Maharashtra_80.1
Bhima River System

Bhima River System

  • उगम: – भीमाशंकर (पुणे जिल्हा)
  • लांबी: – एकूण = 860 किमी महाराष्ट्रातील लांबी = 451 किमी
  • क्षेत्रफळ: – एकूण= 77000 किमी2   महाराष्ट्रातील क्षेत्रफळ = 46184 किमी2
  • प्रवाह: – पुणे, सोलापूर, अहमदनगर, सातारा, सांगली, बीड, उस्मानाबाद
  • उपनद्या: – डाव्या तीरावरून – घोड, सीना

उजव्या तीरावरून – भामा, इंद्रायणी, मुळा-मुठा, नीरा

Krishna River System in Maharashtra | कृष्णा नदी प्रणाली

महाराष्ट्रातील महत्त्वाच्या नद्या (उगम, लांबी, क्षेत्र, उपनद्या) | Important Rivers in Maharashtra_90.1
Krishna River System

Krishna River System

  • उगम: – सह्याद्री पर्वतात महाबळेश्वर जवळ
  • लांबी: – एकूण = 1401 किमी   महाराष्ट्रातील लांबी = 282 किमी
  • क्षेत्रफळ: – एकूण= 259600 किमी2      महाराष्ट्रातील क्षेत्रफळ = 28700 किमी2
  • उपनद्या: – डाव्या तीरावरून – येरळा, भीमा

उजव्या तीरावरून – वेण्णा, कोयना, वारणा, पंचगंगा, वेदगंगा, घटप्रभा

या लेखात दिलेल्या माहितीच्या आधारे आपण महाराष्ट्रातील महत्त्वाच्या नद्यांची (उगम, लांबी, क्षेत्र, उपनद्या) उजळणी करू शकता.

Also Read,

Nuclear Power Plant in India 2022
One Liner Questions on Monthly Current Affairs
How Many Dams In Maharashtra? States And Their Capitals, 28 States And 8 Union Territories In India 2022
Maharashtra Legislature What Is The Capital Of Maharashtra?
Dams in Maharashtra Panchayat Raj Comparative Study
State Wise List Of Highest Mountain Peaks In India
List Of Cities In Maharashtra
How Many Airports In Maharashtra?
How Many National Park In Maharashtra?
State Wise List Of Highest Mountain Peaks In India Panchayat Raj Comparative Study
Chief Minister Role and Function
How many Forts in Maharashtra?
List Of Governors Of Maharashtra
What Is The Population Of Maharashtra?
Marathi Grammar For Competitive Exam Part 1 Marathi Grammar For Competitive Exam Part 2
Marathi Grammar For Competitive Exam Part 3 What Is The Language Of Maharashtra
List of top 10 tallest statues in the world Chief Minister and Governor List 2022
Important Events Of Indian Freedom Struggle List Of First In India: Science, Governance Defence, Sports
Dams And Reservoirs, Check List Of Dams And Reservoirs In India Important Newspapers in Maharashtra
Parliament of India: Rajya Sabh
Parliament of India: Lok Sabha
Important Boundary Lines
River System In Konkan Region Of Maharashtra
Famous Books And Authors
Socio-Religious Movements In India
State Wise List Of Highest Mountain Peaks In India Bird Sanctuary In India 2022
Famous Books And Authors
Socio-Religious Movements In India
Important Articles Of Indian Constitution 2022
Fundamental Rights Of Indian Citizens
Padma Awards 2022, Check Complete List
List Of Indian Cities On Rivers Banks
Nationalized Banks List 2022
Five Year Plans Of India (From 1951 To 2017)
Neighboring Countries of India
UNESCO World Heritage Sites in India 2022
Economic Survey of Maharashtra 2021-22 Fundamental Duties: Article 51A 
UNESCO World Heritage Sites in India 2022 List of Satellites Launched by ISRO
Gandhian Era RBI and its Functions
Credit Control Methods of RBI Education Commissions and Committees before Independence
Main Passes of Himalayas Revolt of 1857 in India and Maharashtra
Forests in Maharashtra Prime Ministers: Role and Powers and Council of Ministers
President: Role and Power, Relevant Articles Indian States and their Capitals and Union Territories List
Governor General Of British India (Before 1857) Blood Circulatory System: Blood Vessels, Human blood and Heart

Latest Maharashtra Govt. Jobs Majhi Naukri 2022
Home Page Adda 247 Marathi
Current Affairs in Marathi Chalu Ghadamodi

YouTube channel- Adda247 Marathi

Adda247 मराठी App | Add247Marathi Telegram group

महाराष्ट्रातील महत्त्वाच्या नद्या (उगम, लांबी, क्षेत्र, उपनद्या) | Important Rivers in Maharashtra_100.1
MPSC Exam Prime Test Pack for Maharashtra exams

Sharing is caring!

Download your free content now!

Congratulations!

महाराष्ट्रातील महत्त्वाच्या नद्या (उगम, लांबी, क्षेत्र, उपनद्या) | Important Rivers in Maharashtra_120.1

ज्ञानकोश मासिक चालू घडामोडी-ऑगस्ट 2022

Download your free content now!

We have already received your details!

महाराष्ट्रातील महत्त्वाच्या नद्या (उगम, लांबी, क्षेत्र, उपनद्या) | Important Rivers in Maharashtra_130.1

Please click download to receive Adda247's premium content on your email ID

Incorrect details? Fill the form again here

ज्ञानकोश मासिक चालू घडामोडी-ऑगस्ट 2022

Thank You, Your details have been submitted we will get back to you.