महाराष्ट्रातील महत्त्वाच्या नद्या | Important Rivers in Maharashtra_00.1
Marathi govt jobs   »   Study Materials   »   Important Rivers in Maharashtra- meeting places...

महाराष्ट्रातील महत्त्वाच्या नद्या (संगमस्थळे, धरणे, काठावरची महत्त्वाची शहरे) | Important Rivers in Maharashtra (Confluence of Rivers, Dams, Important Cities on the River Banks)

Important Rivers in Maharashtra: MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा 2021, MPSC गट ब संयुक्त पूर्व परीक्षा आणि तसेच गट क संयुक्त इ. परीक्षेत भूगोलाच्या विषयात महाराष्ट्रातील महत्त्वाच्या नद्यावर (Important rivers in Maharashtra) बऱ्याच द्या प्रश्न विचारले जातात. त्यामुळे या घटकाचा अभ्यास करणे खूप गरजेचे आहे. Rivers in Maharashtra घटकाचा अभ्यास परीक्षेच्या दृष्टीने हमखास गुण मिळवून देणारा ठरतो. महाराष्ट्रातील नद्यांची (Rivers in Maharashtra) संगमस्थळे, नाड्यांवरील धरणे, काठावरची महत्त्वाची शहरे कोणती आहेत. ही सर्व महत्वाची माहिती आपण आजच्या या लेखात पाहणार आहोत.

MPSC Group B Combine Prelims Exam Notification 2021

Important Rivers in Maharashtra (Confluence of Rivers, Dams, Important Cities on the River Banks) | महाराष्ट्रातील महत्त्वाच्या नद्या (संगमस्थळे, धरणे, काठावरची महत्त्वाची शहरे)

Important Rivers in Maharashtra: 28 ऑक्टोबर 2021 रोजी महाराष्ट्र लोकसेवा आयोगाने सहायक कक्ष अधिकारी (ASO), राज्य कर निरीक्षक (STI) आणि पोलीस उपनिरीक्षक (PSI) या पदांसाठी MPSC गट ब संयुक्त पूर्व परीक्षा 2021 ची जाहिरात जाहीर केली आहे. सहायक कक्ष अधिकारी (ASO)- 100 पदे, राज्य कर निरीक्षक (STI)- 190 पदे आणि पोलीस उपनिरीक्षक (PSI)- 376 पदे अशा एकूण 666 पदांसाठी ही भरती होणार आहे. या पदांसाठी 28 ऑक्टोबर रोजी online Application सुरु झाले आहे. MPSC ने 4 ऑक्टोबर 2021 रोजी त्यांच्या अधिकृत वेबसाईटवर MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा 2021 साठी एकूण 390 रिक्त पदांसाठी आयोगाने जाहिरात दिली आहे.

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा 2021 ही 2 जानेवारी 2022 ला होणार आहे. त्याचप्रमाणे MPSC ने दिलेल्या प्रसिद्धिपत्रकानुसार महाराष्ट्र गट क सेवा पूर्व परीक्षा 2021, महाराष्ट्र वनसेवा पूर्व परीक्षा, महाराष्ट्र कृषी सेवा परीक्षा 2021, इ स्पर्धा परीक्षांची लवकरच जाहिरात निघणार आहे. तर या सर्व स्पर्धा परीक्षांसाठी उपयुक्त असे अभ्यास साहित्य म्हणजेच Study Material for MPSC 2021 Series, Adda247 मराठी तुमच्यासाठी घेऊन येत आहे. आजच्या या लेखात आपण महाराष्ट्र राज्यातील महत्त्वाच्या नद्या (संगमस्थळे, धरणे, काठावरची महत्त्वाची शहरे) पाहणार आहोत.

महाराष्ट्रातील महत्त्वाचे घाटरस्ते: घाटाचे नाव व जोडली जाणारी ठिकाणे | Important Passes in Maharashtra

Important Rivers in Maharashtra |महाराष्ट्रातील महत्त्वाच्या नद्या

Important Rivers in Maharashtra: महाराष्ट्र राज्य नद्यांनी समृद्ध असे राज्य आहे. संपूर्ण भारतातील अत्यंत महत्त्वाच्या दोन नद्या (गोदावरी आणि कृष्णा) येथे उगम पावतात. नद्यांनी वाहून आणलेल्या गाळाने महाराष्ट्राची जमीन सुपीक बनविली आहे आणि या नद्यांनी महाराष्ट्राच्या आर्थिक-राजकीय-सांस्कृतिक जडणघडणीत खूप मोठे योगदान दिले आहे. महाराष्ट्रातील नद्यांचे त्यांच्या वहनाच्या दिशेनुसार पूर्व वाहिनी, पश्चिम वाहिनी, दक्षिण वाहिनी आणि उत्तर वाहिनी असे वर्गीकरण करता येते. MPSC च्या सर्व परीक्षांच्या दृष्टीने महाराष्ट्राची नदीप्रणाली (River System in Maharashtra) हा अत्यंत महत्त्वाचा भाग आहे आणि या भागावर राज्यासेवेच्या सर्व परीक्षांमध्ये दरवर्षी अनेक प्रश्न विचारले जातात.यामध्ये संगमस्थळे, धरणे आणि काठावरची महत्त्वाची शहरे असे विविध प्रकारचे प्रश्न विचारले जातात. या लेखात आपण महाराष्ट्र राज्यातील महत्त्वाच्या नद्या, त्यांची संगमस्थळे, धरणे आणि काठावरची महत्त्वाची शहरे ही आर्थिक भूगोलाच्यादृष्टीने महत्त्वाची माहिती बघणार आहोत.

महाराष्ट्रातील महत्त्वाची वृत्तपत्रे: स्थापना वर्ष, स्थळ आणि संस्थापक

River Confluences in Maharashtra | नद्यांची संगमस्थळे

  1. तापी – पूर्णा नदीखोरे:

अनु.क्र.

नद्यांची नावे

संगमस्थळ

01

तापी + गोमती प्रकाशा (शहादा)
02 तापी + पांझरा

कपिलेश्वर

03

तापी + गिरणा रामेश्वर
04 मन + म्हैस

बाळापुर

05

तापी+पूर्णा चांगदेव
06 तापी + बुराई

शिंदखेडा

07

तापी + अनेर मांजरोद
08 पूर्णा + उमा

सांगवी

09

पूर्णा +चंद्रभागा रामतीर्थ
10 पूर्णा + मोरणा

अंकुरा

11

गिरणा + मोसम

मालेगाव

 

  1. गोदावरी-वर्धा-वैनगंगा नदी खोरे:

अनु.क्र.

नद्यांची नावे

संगमस्थळ

01

गोदावरी + कादवा नांदूर-माधमेश्वर
02 गोदावरी + शिवना

धारेगाव

03

गोदावरी + प्राणहिता नगरम
04 गोदावरी + इंद्रावती

सोमनूर

05

गोदावरी + दारणा सायखेडा
06 गोदावरी + खाम

जोगेश्वरी

07

गोदावरी + दक्षिण पूर्णा कोठेश्वर
08 गोदावरी + मांजरा

कुंडलवाडी

09

गोदावरी + प्रवरा टोके
10 गोदावरी + सिंदफणा

मंजरथ

11

सिंदफणा + बिंदुसरा पेडगाव
12 प्रवरा + मुळा

पाचेगाव

13

दक्षिण पूर्णा + दुधना हदगाव
 14 वाघ + वैनगंगा

काटी

15

सूर+वैनगंगा भंडारा
16 वर्धा + वैनगंगा

चपराळा

17

पैनगंगा + पूस हिवरा
18 नाग+कन्हान

भिवकुंडी

19

जांब +वर्धा कलोल
20 पैनगंगा + वर्धा

घूग्गुस

21

रामगंगा + वर्धा रामतीर्थ
22 कन्हान + वैनगंगा

गोंडपिंपरी

23

कन्हान+पेंच कामठी
24 इंद्रावती+पामुलगौतम+पर्लकोटा

भामरागड

 

  1. भीमा नदी खोरे

अनु.क्र.

नद्यांची नावे

संगमस्थळ

01

घोड+कुकडी शिरूर
02 भीमा+मुळा+मुठा

रांजणगाव

03

मुळा+मुठा दापोडी
04 भीमा+सीना

कुंडल

05

सीना+भोगवती मोहोळ
06 भीमा+भामा

पिंपळगाव

07

भीमा+घोड सांगवी
08 भीमा+इंद्रायणी

तुळापुर

09

भीमा+निरा नरसिंगपूर
10 भीमा+माण

उंचेवन

11

सिंदफणा + बिंदुसरा पेडगाव
12 प्रवरा + मुळा

पाचेगाव

13

दक्षिण पूर्णा + दुधना

हदगाव

 

  1. कृष्णा नदी खोरे

अनु.क्र.

नद्यांची नावे

संगमस्थळ

01

कृष्णा + कोयना कऱ्हाड (प्रीतीसंगम)
02 कृष्णा + येरळा

ब्राह्मनाळ

03

कृष्णा + घटप्रभा बागलकोट
04 कृष्णा + वारणा

हरिपूर

05

कृष्णा + वेण्णा माहुली
06 कृष्णा + वेदगंगा

गारगोटी

07

कृष्णा + पंचगंगा नृसिंहवाडी
08 कृष्णा + भीमा

कुरुगुंडी

09

कृष्णा + दुधगंगा

येडूर

Important Dams on the Rivers in Maharashtra | नद्यांवरील धरणे

  1. तापी – पूर्णा नदी खोरे

अनु.क्र.

धरण नदी
01 हतनूर

तापी

02

महानधरण काटेपुर्णा
03 दहीगाव

गिरणा

04

चनकापूर गिरणा
05 सय्यदनगर

पांझरा

06

अनेर अनेर
07 वाघूर

वाघूर

08

फोफर बुराई
09 सुसरी

गोमती

10

गडहिंग्लज

हिरण्यकेशी

  1. गोदावरी-वर्धा-वैनगंगा नदी खोरे

अनु.क्र.

धरण नदी
01 गंगापूर

गोदावरी

02

जायकवाडी गोदावरी
03 नांदूर-माधमेश्वर

कादवा

04

भंडारदरा प्रवरा
05 माजलगाव

सिंदफणा

06

येलदरी पूर्णा
07 विष्णूपुरी

गोदावरी

08

शिवना शिवना
09 सिद्धेश्वर

पूर्णा

10

अंबाडी शिवना
11 निळवंडे

प्रवरा

12

बाभळी गोदावरी
13 इटियाडोह

गाढवी

 14

इसापूर पैनगंगा
15 सायखेड

खुनी

16

गोसीखुर्द वैनगंगा
17 चोवीला

प्राणहिता

18

वाघाडी

वाघाडी

  1. भीमा नदी खोरे

अनु.क्र.

धरण नदी
01 चासकमान

भीमा

02

वाळज मीना
03 ठोकरवाडी

इंद्रायणी

04

निरादेवधर नीरा
05 टेमघर

मुठा

06

मटोबा भीमा
07 येळगाव

कुकडी

08

मुशी इंद्रायणी
09 पानशेत

अंबी

10

पिंपळगाव कुकडी
11 माणिकडोह

कुकडी

12

उजनी

भीमा

13

डिंभे घोड
14 वळवण

इंद्रायणी

15

वीर बाजी पासलकर मुशी
16 भाटघर

वेळवंडी

17

खडकवासला

मुठा

  1. कृष्णा नदी खोरे

अनु.क्र.

धरण नदी
01 धोम

कृष्णा

02

येरवडी येरळा
03 चांदोली

वारणा

04

कोयना कोयना
05 राधानगरी

भोगवती

06

कळम्मावाडी दुधगंगा
07 कण्हेर

वेण्णा

08

तिल्लारी तिल्लारी
09 तुळशी

तुळशी

Important Cities of the River Banks in Maharashtra | काठावरील शहरे

  1. तापी – पूर्णा नदी खोरे

अनु.क्र.

शहर नदी
01 भुसावळ

तापी

02

प्रकाशे तापी
03 सारंगखेडा

तापी

04

जळगाव गिरणा
05 भदगाव

गिरणा

06

मालेगाव गिरणा
07 अमळनेर

बोरी

08

धुळे पांझरा
09 साक्री

कान

10

शहादा गोमाई
11 तितूर

चाळीसगाव

12

अकोला मोरणा
13 एरंडोल

अंजनी

14

मलकापूर नळगंगा
15 अचलपूर

चंद्रभागा

  1. गोदावरी-वर्धा-वैनगंगा नदी खोरे

अनु.क्र.

शहर नदी
01 कोपरगाव

गोदावरी

02

नाशिक गोदावरी
03 पैठण

गोदावरी

04

नांदेड गोदावरी
05 सिरोंचा

गोदावरी

06

नेवासा प्रवरा
07 संगमनेर

प्रवरा

08

निफाड कादवा
09 भोकरदन

खेळणा

10

बीड बिंदुसरा
11 लातूर

मांजरा

12

कळंब मांजरा
13 राजुरा

वर्धा

 14

कौंडिण्यपूर वर्धा
15 शेणगाव

शहानूर

16

चिमूर

मूल

17

नागपूर नाग
18 वणी

निर्गुंडा

19

पवनार धाम
20 भंडारा

वैनगंगा

21

कामठी कन्हान
22 सिरोंचा

प्राणहिता

23

सावनेर कोलार
24 हिंगणघाट

वेणा

  1. भीमा नदी खोरे

अनु.क्र.

शहर नदी
01 राजगुरुनगर

भीमा

02

पंढरपूर भीमा (चंद्रभागा)
03 भोर

वेळवंडी

04

ओझर कुकडी
05 देहू

इंद्रायणी

06

आळंदी इंद्रायणी
07 पुणे

मुळा-मुठा

08

सासवड कऱ्हा
09 जेजुरी

कऱ्हा

10

मोरगाव

कऱ्हा

  1. कृष्णा नदी खोरे

अनु.क्र.

शहर नदी
01 वाई

कृष्णा

02

कराड कृष्णा
03 सांगली

कृष्णा

04

नरसोबाची वाडी कृष्णा
05 कुरुंदवाड

कृष्णा

06

फलटण बाणगंगा
07 कोल्हापूर

पंचगंगा

08

इचलकरंजी पंचगंगा
09 राधानगरी

भोगवती

10

गडहिंग्लज

हिरण्यकेशी

या लेखात दिलेल्या माहितीच्या आधारे आपण महाराष्ट्रातील महत्त्वाच्या नद्यांची (संगमस्थळे, धरणे आणि काठावरची महत्त्वाची शहरे) उजळणी करू शकता. येणाऱ्या संयुक्त पूर्व परीक्षेत या घटकावर आधारित कमीत कमी दोन प्रश्न विचारले जातात त्यामुळे या लेखाचा आपल्याला फायदा होईल.

Also Read,

वित्तीय आणीबाणी: कलम 360

राज्यातील राष्ट्रपती राजवट: कलम 356

रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया आणि तिचे कार्य 

स्वातंत्रपूर्व काळातील शिक्षणविषयक आयोग व समित्या

राष्ट्रीय आणीबाणी कलम 352: व्याख्या, परिचय, प्रकार

सर्वोच्च न्यायालय: सर्वोच्च न्यायालयाचे अधिकारक्षेत्र व अधिकार 

घटनादुरुस्तीचे प्रकार आणि भारतातील घटनादुरुस्ती प्रक्रिया: कलम 368 

सर्वोच्च न्यायालय: न्यायाधीशांची पात्रता व नेमणूक, सर्वोच्च न्यायालयाचे स्वातंत्र्य

पंतप्रधान: अधिकार व कार्यें आणि मंत्रिमंडळ

राष्ट्रपती : अधिकार व कार्ये, संबंधित कलमे 

महाराष्ट्रातील महत्त्वाच्या नद्या (उगम, लांबी, क्षेत्र, उपनद्या) महाराष्ट्रातील महत्त्वाच्या नद्या (संगमस्थळे, धरणे, काठावरची महत्त्वाची शहरे
महाराष्ट्र राज्यातील कोकण प्रदेशातील नदीप्रणाली  मानवी रोग: रोगांचे वर्गीकरण आणि रोगांचे कारणे | Human Diseases
सजीवांचे वर्गीकरण भाग 1- सूक्ष्मजीव आणि वनस्पती सजीवांचे वर्गीकरण भाग 2 – प्राणी
महाराष्ट्रातील महत्वाचे दिवस भारतातील महत्त्वाच्या नद्या: पहिल्या दहा लांब नद्यांची यादी
नदीकाठच्या भारतीय शहरांची यादी भारतातील शास्त्रीय आणि लोक नृत्य
भारताच्या पंचवार्षिक योजना (1951 ते 2017) | FYPs (From 1951 To 2017)

महाराष्ट्रातील महत्त्वाची वृत्तपत्रे | Important Newspapers in Maharashtra

Important Passes in Maharashtra | महाराष्ट्रातील महत्त्वाचे घाटरस्ते

Our Solar System: आपली सौरप्रणाली: निर्मिती, ग्रह, तथ्य आणि प्रश्न

भारताची टोकियो ऑलिम्पिक कामगिरी एका दृष्टीक्षेपात

Top 121 ऑलिम्पिक सामान्य ज्ञानाचे प्रश्न 

ढग व ढगांचे प्रकार (Clouds and Types of clouds)

Indian Constitution | आपली राज्यघटना: मांडणी, स्रोत, भाग, कलमे आणि परिशिष्टे

Highest Mountain Peaks in India – State-wise List | भारतातील सर्वोच्च पर्वतीय शिखरांची राज्यनिहाय यादी

State Wise-List Of National Parks In India | भारतातील राष्ट्रीय उद्यानांची राज्यनिहाय यादी

Fundamental Rights Of Indian Citizens | भारतीय नागरिकांचे मूलभूत अधिकार

List of Countries and their National Sports |  देशांची यादी आणि त्यांचा राष्ट्रीय खेळ

सार्वजनिक वित्त: राजकोषीय धोरण, अर्थसंकल्पीय पद्धत आणि व्याख्या | Public Finance

महाराष्ट्र राज्य GK PDF प्रश्न आणि स्पष्टीकरणासोबत त्यांचे उत्तर | Download All Parts

————————————————————————————————————————–

YouTube channel- Adda247 Marathi

Adda247 मराठी App | Add247Marathi Telegram group

महाराष्ट्रातील महत्त्वाच्या नद्या | Important Rivers in Maharashtra_50.1
MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट– ब 2021 -22 Full Length Test Series

Sharing is caring!

ज्ञानकोश मासिक चालू घडामोडी-डिसेंबर 2021

×

Download success!

Thanks for downloading the guide. For similar guides, free study material, quizzes, videos and job alerts you can download the Adda247 app from play store.

Thank You, Your details have been submitted we will get back to you.
Was this page helpful?
Join India's largest learning destination

What You Will get ?

  • Job Alerts
  • Daily Quizzes
  • Subject-Wise Quizzes
  • Current Affairs
  • Previous year question papers
  • Doubt Solving session

Login

OR

Forgot Password?

Join India's largest learning destination

What You Will get ?

  • Job Alerts
  • Daily Quizzes
  • Subject-Wise Quizzes
  • Current Affairs
  • Previous year question papers
  • Doubt Solving session

Sign Up

OR
Join India's largest learning destination

What You Will get ?

  • Job Alerts
  • Daily Quizzes
  • Subject-Wise Quizzes
  • Current Affairs
  • Previous year question papers
  • Doubt Solving session

Forgot Password

Enter the email address associated with your account, and we'll email you an OTP to verify it's you.


Join India's largest learning destination

What You Will get ?

  • Job Alerts
  • Daily Quizzes
  • Subject-Wise Quizzes
  • Current Affairs
  • Previous year question papers
  • Doubt Solving session

Enter OTP

Please enter the OTP sent to
/6


Did not recive OTP?

Resend in 60s

Join India's largest learning destination

What You Will get ?

  • Job Alerts
  • Daily Quizzes
  • Subject-Wise Quizzes
  • Current Affairs
  • Previous year question papers
  • Doubt Solving session

Change Password



Join India's largest learning destination

What You Will get ?

  • Job Alerts
  • Daily Quizzes
  • Subject-Wise Quizzes
  • Current Affairs
  • Previous year question papers
  • Doubt Solving session

Almost there

Please enter your phone no. to proceed
+91

Join India's largest learning destination

What You Will get ?

  • Job Alerts
  • Daily Quizzes
  • Subject-Wise Quizzes
  • Current Affairs
  • Previous year question papers
  • Doubt Solving session

Enter OTP

Please enter the OTP sent to Edit Number


Did not recive OTP?

Resend 60

By skipping this step you will not recieve any free content avalaible on adda247, also you will miss onto notification and job alerts

Are you sure you want to skip this step?

By skipping this step you will not recieve any free content avalaible on adda247, also you will miss onto notification and job alerts

Are you sure you want to skip this step?