Marathi govt jobs   »   Study Materials   »   Imp Articles of Indian Constitution

Important Articles of Indian Constitution 2022 | भारतीय राज्यघटनेतील महत्त्वाचे कलम

Important Articles of Indian Constitution: India, also known as Bharat, is a Union of States. It is a Sovereign Socialist Secular Democratic Republic with a parliamentary system of government. The Republic is governed in terms of the Constitution of India which was adopted by the Constituent Assembly on 26th November, 1949 and came into force on 26th January, 1950. In this article we will see List of Important Articles of Indian Constitution in Marathi.

Important Articles of Indian Constitution
Category Study Material
Exam MPSC and Other Competitive exams
Subject Current Affairs
Name Important Articles of Indian Constitution

Important Articles of Indian Constitution

Important Articles of Indian Constitution: संविधान सभेने 26 नोव्हेंबर 1949 रोजी भारतीय राज्यघटना स्वीकारली. 26 जानेवारी 1950 पासून ते पूर्ण कार्यान्वित झाले. राज्यघटनेत मुळात 22 भाग, 395 कलम आणि 8 परिशिष्ट होते. जे सध्या 25 भाग (4A, 9A, 9B, 14A जोडले), आणि 12 परिशिष्ट्ये (9, 10, 11, 12 जोडले पण, भाग 7 वगळले) आहेत. या लेखात आपल्या संविधानात असलेल्या महत्वाच्या कलमांबद्दल (Articles of Indian Constitution) माहिती घेऊयात ज्यांवर बऱ्याच वेळी स्पर्धा परीक्षेत थेट प्रश्न विचारले जातात.

Indian Constitution: Framing, Sources, Parts, Articles and Schedules:

Important Articles of Indian Constitution | भारतीय राज्यघटनेतील महत्त्वाचे कलम

PART 1: THE UNION AND ITS TERRITORY / भाग 1 संघ आणि त्याचा प्रदेश

Article 3 (कलम 3) – नवीन राज्यांची निर्मिती आणि विद्यमान राज्यांची क्षेत्रे, सीमा किंवा नावे बदलणे

PART 2: CITIZENSHIP / भाग 2 नागरिकत्व

Article 8 (कलम 8) – भारताबाहेर राहणाऱ्या भारतीय वंशाच्या विशिष्ट व्यक्तींचे नागरिकत्वाचे अधिकार.

Article 10 (कलम 10) – नागरिकत्वाच्या अधिकारांचे सातत्य.

Article (कलम 11) – नागरिकत्वाच्या अधिकाराचे कायद्याने नियमन करण्यासाठी संसद.

Part 3: FUNDAMENTAL RIGHTS / भाग 3 मूलभूत अधिकार

Article 14 (कलम 14)- कायद्यासमोर समानता

Article 15 (कलम 15) – धर्म, वंश, जात, लिंग किंवा जन्मस्थान या कारणास्तव भेदभाव करण्यास मनाई.

Article 16 (कलम 16) – सार्वजनिक रोजगाराच्या बाबतीत संधीची समानता.

Article 19 (कलम 19) – स्वातंत्र्य:

  • Speech and Expression (सर्व नागरिकांना भाषण आणि अभिव्यक्ती स्वातंत्र्याचा अधिकार आहे),
  • Peaceful Assembly (हत्याराशिवाय कोणत्याही ठिकाणी शांततापूर्वक जमा होण्याचा अधिकार आहे),
  • Association (संघ अथवा संघटना तयार करण्याचा अधिकार आहे),
  • Movement (भारतात कुठेही फिरण्याचा अधिकार आहे),
  • Residence (भारतातील कोणत्याही भागात रहाणे आणि कायम वास्तव्य करण्याचा अधिकार आहे)

Article 20 (कलम 20)- गुन्ह्यांसाठी दोषी ठरविण्याच्या संदर्भात संरक्षण.

Article 32 (कलम 32) – घटनात्मक उपायांचा अधिकार.

Fundamental Rights Of Indian Citizens

Part 4: DIRECTIVE PRINCIPLES OF STATE POLICY / भाग 4 राज्याच्या धोरणाची मार्गदर्शक तत्त्वे

Article 39 (कलम 39) – राज्याने पाळायची धोरणाची काही तत्त्वे.

Article 41 (कलम 41) – काम करण्याचा, शिक्षणाचा आणि काही प्रकरणांमध्ये सार्वजनिक मदतीचा अधिकार.

Article 43 (कलम 43) – कामगारांसाठी राहणीमान मजुरी इ.

Article 44 (कलम 44) – नागरिकांसाठी समान नागरी संहिता

Part 5: UNION EXECUTIVE & PARLIAMENT / भाग 5 युनियन कार्यकारी आणि संसद

Article 72 (कलम 72) – माफी इत्यादी मंजूर करण्याचा आणि काही प्रकरणांमध्ये शिक्षा निलंबित, माफी किंवा कमी करण्याचा राष्ट्रपतींचा अधिकार.

Article 80 (कलम 80) – राज्यांच्या परिषदेची रचना.

Article 82 (कलम 82)- प्रत्येक जनगणनेनंतर फेरबदल.

Article 102 (कलम 102) – सदस्यत्वासाठी अपात्रता.

Article 123 (कलम 123) – संसदेच्या सुट्टीच्या वेळी अध्यादेश जारी करण्याचा राष्ट्रपतींचा अधिकार.

Article 124 (कलम 124) – सर्वोच्च न्यायालयाची स्थापना

Article 125 (कलम 125) – न्यायाधीशांचे वेतन

Article 126 (कलम 126) – कार्यवाहक सरन्यायाधीशांची नियुक्ती

Article 127 (कलम 127) – तदर्थ न्यायाधीशांची नियुक्ती

Article 128 (कलम 128) – सर्वोच्च न्यायालयाच्या बैठकीला निवृत्त न्यायाधीशांची उपस्थिती

Article 129 (कलम 129) – सर्वोच्च न्यायालय हे अभिलेख न्यायालय असेल

Article 130 (कलम 130) – सर्वोच्च न्यायालयाची जागा/सर्वोच्च न्यायालयाचे स्थान

Article 136 (कलम 136) – सर्वोच्च न्यायालयात अपील करण्यासाठी विशेष रजे

Article 137 (कलम 137) – सर्वोच्च न्यायालयाच्या निर्णयाचे किंवा आदेशांचे पुनरावलोकन

Article 141 (कलम 141) – भारताच्या सर्वोच्च न्यायालयाचा निर्णय सर्व न्यायालयांवर बंधनकारक आहे

Article 148 (कलम 148) – नियंत्रक आणि महालेखापरीक्षक – भारताचे जनरल/Comptroller and Auditor– General of India

Article 149 (कलम 149) – CAG ची कर्तव्ये आणि अधिकार

Important Articles of Indian Constitution 2022 | भारतीय राज्यघटनेतील महत्त्वाचे कलम -_40.1
Adda247 Marathi App

PART 6: STATES / भाग 6 राज्ये

Article 153 (कलम 153) – राज्याचे राज्यपाल

Article 154 (कलम 154) – राज्यपालांचे कार्यकारी अधिकार

Article 161 (कलम 161) – राज्यपालांचे माफीचे अधिकार

Article 165 (कलम 165) – राज्याचे अधिवक्ता-जनरल/Advocate–General of the State

Article 213 (कलम 213) – अध्यादेश जारी करण्याचा राज्यपालांचा अधिकार

Article 214 (कलम 214) – राज्यांसाठी उच्च न्यायालये

Article 215 (कलम 215) – उच्च न्यायालये रेकॉर्डचे न्यायालय असतील

Article 226 (कलम 226) – काही रिट जारी करण्याचा उच्च न्यायालयांचा अधिकार

Article 233 (कलम 233) – जिल्हा न्यायाधीशांची नियुक्ती

Article 235 (कलम 235) – अधीनस्थ न्यायालयांवर नियंत्रण

PART 9: PANCHAYATS / भाग 9 पंचायती

Article 243A (कलम 243क) – ग्रामसभा

Article 243B (कलम 243ख) – पंचायतींची घटना

Constitution of India: Interesting Unknown Facts to Know

PART 12: FINANCE, PROPERTIES, CONTRACTS AND SUITS / भाग 12 वित्त, मालमत्ता, करार आणि सूट

Article 266 (कलम 266) – एकत्रित निधी आणि सार्वजनिक लेखा निधी

Article 267 (कलम 267) – भारताचा आकस्मिक निधी

Article 280 (कलम 280) – वित्त आयोग

Article 300A (कलम 300क) – मालमत्तेचा अधिकार

PART 14: SERVICES UNDER CENTRE AND STATE / भाग 14 केंद्र आणि राज्यांतर्गत सेवा

Article 312 (कलम 312) – अखिल भारतीय-सेवा

Article 315 (कलम 315) – संघ आणि राज्यांसाठी लोकसेवा आयोग

Article 320 (कलम 320) – लोकसेवा आयोगाची कार्ये

PART 14A: TRIBUNALS / भाग 14A न्यायाधिकरण

Article 324A (कलम 323A) – प्रशासकीय न्यायाधिकरण

PART 15 ELECTIONS / भाग 15 निवडणुका

Article 324 (कलम 324) – निवडणुकीचे पर्यवेक्षण, दिशा आणि नियंत्रण निवडणूक आयोगाकडे सोपवले जाईल

Article 325 (कलम 325) – धर्म, वंश, जात किंवा लिंग या कारणास्तव कोणत्याही व्यक्तीचा विशेष, मतदार यादीत समावेश होण्यासाठी किंवा दावा करण्यासाठी अपात्र ठरू नये.

Article 326 (कलम 326) – लोकांच्या घरासाठी आणि राज्यांच्या विधानसभांच्या निवडणुका प्रौढ मताधिकाराच्या आधारावर घ्याव्यात.

PART 17: OFFICIAL LANGUAGE / भाग 17 अधिकृत भाषा

Article 343 (कलम 343) – संघाच्या अधिकृत भाषा

Article 345 (कलम 345) – राज्याच्या अधिकृत भाषा किंवा भाषा

Article 348 (कलम 348) – सर्वोच्च न्यायालय आणि उच्च न्यायालयांमध्ये वापरल्या जाणार्‍या भाषा

Article 351 (कलम 351) – हिंदी भाषांच्या विकासासाठी निर्देश

National Language Of India

PART 18 EMERGENCY / भाग 18 आणीबाणी

Article 352 (कलम 352) – आणीबाणीची घोषणा (राष्ट्रीय आणीबाणी)

Article 356 (कलम 356) – राज्य आणीबाणी (राष्ट्रपती राजवट)

Article 360 (कलम 360) – आर्थिक आणीबाणी

PART 20 AMANDMENT OF THE CONSTITUION / भाग 20 घटनादुरुस्ती

Article 368 (कलम 368) – संविधानात सुधारणा करण्याचे संसदेचे अधिकार

Types of Amendments & Constitutional Amendment Process in India

Also Read:

Parliament of India: Lok Sabha

Parliament of India: Rajya Sabha

Functions Of Zilla Parishad

he Lokpal and Lokayuktas

Function of Zillha Parishad

FAQ: Important Articles of Indian Constitution

Q. What does Article 19 (Article of Indian Constitution) Says?

Ans: भारतीय राज्यघटनेच्या कलम (Articles of Indian Constitution) 19 मध्ये असे वर्णन केले आहे की, “भाषण आणि अभिव्यक्ती, असेंब्ली, असोसिएशन, चळवळ, निवास आणि व्यवसाय या सहा अधिकारांचे संरक्षण”.

Q. Where can I find a list of important articles of the Indian Constitution in Marathi?

Ans: या लेखात भारतीय राज्यघटनेतील महत्त्वाच्या कलमांची यादी (List of Articles of Indian Constitution) मराठीत देण्यात आली आहे.

Q. Which articles of Indian Constitution are available to only Indian citizens?

Ans: कलम 15, कलम 16, कलम 19, कलम 21, कलम 30 हे कलम फक्त भारतीय नागरिकांसाठी उपलब्ध आहेत.

YouTube channel- Adda247 Marathi

Adda247 मराठी App | Add247Marathi Telegram group

Important Articles of Indian Constitution 2022 | भारतीय राज्यघटनेतील महत्त्वाचे कलम -_50.1
Maharashtra Exam Prime Pack

Sharing is caring!

Congratulations!

ज्ञानकोश मासिक चालू घडामोडी-एप्रिल 2022

Download your free content now!

We have already received your details.

Please click download to receive Adda247's premium content on your email ID

Incorrect details? Fill the form again here

ज्ञानकोश मासिक चालू घडामोडी-एप्रिल 2022

Thank You, Your details have been submitted we will get back to you.
Was this page helpful?