Marathi govt jobs   »   Study Materials   »   Different Programmes Under NHRM Part 2

राष्ट्रीय ग्रामीण आरोग्य अभियान अंतर्गत विविध कार्यक्रम: भाग 2 | National Rural Health Mission: Different Programmes Under NHRM Part 2 : Study Material for Arogya and ZP Bharati

National Rural Health Mission: Different Programmes Under NHRM Part 2 : Study Material for Arogya and ZP Bharati: आरोग्य व जिल्हा परिषद परीक्षा मध्ये तांत्रिक विषयांमध्ये एकूण 40 प्रश्न विचारले जातात  त्यात सगळ्यात जास्त विचारला जाणारा टॉपिक म्हणजे सरकारी योजना. यावर एकूण 9-10 प्रश्न विचारले जातात त्यामुळे हा विषय गेम चेंजर ठरू शकतो.  याचा अभ्यास करणे आपल्याला फार आवश्यक आहे. Adda 247 मराठी, सर्व तांत्रिक विषयाचे  टॉपिक कव्हर करणार आहे. आज आपण राष्ट्रीय ग्रामीण आरोग्य अभियान (NHRM) अंतर्गत येणाऱ्या विविध योजना बद्दल या लेखांमध्ये माहिती बघणार आहोत जे तुमच्या मार्कांमध्ये वाढ करू शकतात.

महाराष्ट्र जिल्हा परिषद मेगा भरती 2021 अधिसूचना पाहण्यासाठी येथे क्लिक करा

National Rural Health Mission: Different Programmes Under NHRM Part 2 | राष्ट्रीय ग्रामीण आरोग्य अभियान अंतर्गत विविध कार्यक्रम: भाग 2

National Rural Health Mission: Different Programmes Under NHRM Part 2: आरोग्य विभाग व जिल्हा परिषद विभागामध्ये तांत्रिक विषयामध्ये विविध योजना येतात हे आपण पाहिलेले आहे या सर्व योजना राष्ट्रीय ग्रामीण आरोग्य अभियान याच्या अंतर्गत येतात आज आपण या लेखांमध्ये काही योजनांची माहिती पाहणार आहोत जेणेकरून हा लेख वाचल्यानंतर तुम्हाला दोन-तीन मार्कांचा नक्की फायदा होईल. राष्ट्रीय ग्रामीण आरोग्य अभियानामध्ये  येणाऱ्या विविध योजना/ कार्यक्रम  याबद्दल थोडक्यात पण महत्त्वाची माहिती आपण बघणार आहोत.

महाराष्ट्र ZP भरती 2021 परीक्षेचे स्वरूप आणि अभ्यासक्रम पाहण्यासाठी येथे क्लिक करा 

National Rural Health Mission (NHRM) Different Programmes Part 2 | राष्ट्रीय ग्रामीण आरोग्य अभियांना (NHRM) अंतर्गत विविध योजना 

Different Programmes Under National Rural Health Mission (NHRM) Different Programmes: आज आपण या लेखामध्ये राष्ट्रीय ग्रामीण आरोग्य अभियान अंतर्गत  येणाऱ्या विविध कार्याक्रमापैकी तीन महत्त्वाच्या कार्यक्रमांची (Programmes) माहिती बघणार आहोत ते खालील प्रमाणे आहेत.

  • राष्ट्रीय आयोडिन कमतरता नियंत्रण कार्यक्रम (National Iodine Deficiency Disorders Control Programme)
  • राष्ट्रीय वाहकजन्य आजार नियंत्रण कार्यक्रम (National Vector Borne Disease Control Programme)
  • जननी शिशु सुरक्षा कार्यक्रम (Janani Shishu Suraksha Karyakaram)

राष्ट्रीय ग्रामीण आरोग्य अभियान अंतर्गत विविध कार्यक्रम: भाग 1 पाहण्यासाठी येथे क्लिक करा

National Iodine Deficiency Disorders Control Programme (NIDDCP) | राष्ट्रीय आयोडिन कमतरता नियंत्रण कार्यक्रम (NIDDCP) 

National Iodine Deficiency Disorders Control Programme (NIDDCP): सामान्य मानवी वाढ आणि विकासासाठी आयोडीन हा जेवणातील महत्वाचा घटक आहे. आयोडीनच्या कमतरतेमुळे शारीरिक आणि मानसिक मंदता, क्रेटिनिझम यासारखे विविध प्रकारचे आजार व स्त्रियांमध्ये  गर्भपातासारख्या समस्या निर्माण  होऊ शकतात. आरोग्य सेवा महासंचालनालय, इंडियन कौन्सिल ऑफ मेडिकल रिसर्च, आरोग्य संस्था आणि राज्य आरोग्य संचालनालय यांनी केलेल्या सर्वेक्षणानुसार असे आढळून आले आहे की सर्व 29 राज्ये आणि 7 केंद्रशासित प्रदेशांतील 414 जिल्ह्यांपैकी 337 जिल्हे आहेत म्हणजे जेथे आयोडीन कमतरता विकार (Iodine Deficiency Disorders (IDDs)) चे प्रमाण 5% पेक्षा जास्त आहे या सर्व समस्येचा विचार करून भारत सरकारने राष्ट्रीय आयोडिन कमतरता नियंत्रण कार्यक्रम सन 1962 मध्ये सुरु केला. सुरवातीस याचे नाव राष्ट्रीय गॉइटर नियंत्रण कार्यक्रम असे होते पण ते 1992 ला बदलून राष्ट्रीय आयोडिन कमतरता नियंत्रण कार्यक्रम (NIDDCP)  असे करण्यात आले.

National Rural Health Mission: Different Programmes Under NHRM Part 2_40.1
राष्ट्रीय आयोडिन कमतरता नियंत्रण कार्यक्रम

सुरवात : 1962

ध्येय

  • देशात Iodine Deficiency Disorders IDD चे प्रमाण 5% च्या खाली आणणे
  • घरगुती स्तरावर 100% पुरेशा प्रमाणात आयोडीनयुक्त मीठाचा (15ppm) वापर सुनिश्चित करणे.

उद्दिष्टे:

  • जिल्ह्यांमध्ये आयोडीन कमतरता विकारांच्या परिमाणांचे मूल्यांकन करण्यासाठी सर्वेक्षण करणे.
  • सामान्य मिठाच्या जागी आयोडीनयुक्त मीठाचा पुरवठा करणे.
  • आयोडीनच्या कमतरतेचे विकार आणि जिल्ह्यांमध्ये दर 5 वर्षांनी आयोडीनयुक्त मीठाच्या प्रभावाचे मूल्यांकन करण्यासाठी पुन्हा सर्वेक्षण करणे.
  • आयोडीनयुक्त मीठ आणि मूत्र आयोडीन उत्सर्जनाचे प्रयोगशाळेचे निरीक्षण.
  • आरोग्य शिक्षण देणे.

महत्वाचे मुद्दे

  • 1984 मध्ये केंद्रीय आरोग्य परिषदेच्या शिफारशींनुसार, सरकारने 1992 पर्यंत देशातील संपूर्ण खाद्य मीठ आयोडेट करण्याचा धोरणात्मक निर्णय घेतला. हा कार्यक्रम टप्प्याटप्प्याने एप्रिल 1986 मध्ये सुरू झाला. आजपर्यंत, आपल्या देशात आयोडीनयुक्त मीठाचे वार्षिक उत्पादन वार्षिक 65 लाख मेट्रिक टन आहे.
  • आरोग्य आणि कुटुंब कल्याण मंत्रालय हे राष्ट्रीय आयोडीन कमतरता विकार नियंत्रण कार्यक्रम (NIDDCP) च्या अंमलबजावणीसाठी नोडल मंत्रालय आहे.
  • या योजनेत आशा स्वयंसेविकेला कामगिरीवर आधारित प्रोत्साहन म्हणून रु. 25/- दरमहा घरगुती समुदाय स्तरावर (2013-14 पासून) एसटीके द्वारे 50 मीठ नमुने चाचणी आयोजित करण्यासाठी मिळतात.
  • 21 ऑक्टोबर हा जागतिक आयोडिन न्यूनता विकार नियंत्रण दिन म्हणून पाळल्या जाते.

कोविड-19 स्पर्धा परीक्षांसाठी महत्वाची माहिती पाहण्यासाठी येथे क्लिक करा 

National Vector Borne Disease Control Programme (NVBDCP) | राष्ट्रीय वाहकजन्य आजार नियंत्रण कार्यक्रम (NVBDCP)

National Vector Borne Disease Control Programme (NVBDCP):  राष्ट्रीय वाहकजन्य आजार नियंत्रण कार्यक्रम (NVBDCP) हा 100 % केंद्रपुरस्कृत राष्ट्रीय आरोग्य अभियान याच्या अंतर्गत येणारा एकछत्री कार्यक्रम आहे. यामध्ये राष्ट्रीय मलेरिया नियंत्रण कार्यक्रम, राष्ट्रीय हत्तीपाय रोग नियंत्रण कार्यक्रम आणि काला आजार नियंत्रण कार्यक्रम यांना  विलीन करून 2003-04 मध्ये सुरू करण्यात आले व त्यानंतर या कार्यक्रमामध्ये डेंग्यू, मेंदूज्वर, व चिकनगुनिया या आजारांचा समावेश करण्यात आला.

National Rural Health Mission: Different Programmes Under NHRM Part 2_50.1
राष्ट्रीय वाहकजन्य आजार नियंत्रण कार्यक्रम

सुरवात :2003-04

सामाविष्ट आजार: राष्ट्रीय वाहकजन्य आजार नियंत्रण कार्यक्रमात (NVBDCP) खालील डास व माश्या मुळे होणाऱ्या रोगांचा समावेश आहे.

  • हिवताप
  • हत्तीपाय
  • काला आजार
  • डेंग्यू
  • मेंदूज्वर
  • चिकनगुनिया

उद्दिष्टे:

  • मलेरियाचा प्रसार एका पातळीवर आणणे व ती सतत कमी करत राहणे.
  • इनडोअर अवशिष्ट कीटकनाशकांद्वारे वेक्टर कमी करणे जेणे करून आजाराचे प्रमाण आटोक्यात राहील.
  • लवकर निदान आणि काला आजार रोगावर  पूर्ण उपचार करणे.
  • समाज जागृतीसाठी आरोग्य शिक्षण कार्यक्रम राबविणे
  • वैद्यकीय आणि नर्सिंग कर्मचाऱ्यांच्या प्रशिक्षणाद्वारे PHCs, CHCs आणि रुग्णालयांमध्ये लवकर निदान आणि त्वरित उपचारास विविध साहित्याद्वारे मदत करणे 

Janani Shishu Suraksha Karyakaram (JSSK) | जननी शिशु सुरक्षा कार्यक्रम (JSSK) 

Janani Shishu Suraksha Karyakaram (JSSK): जननी शिशु सुरक्षा कार्यक्रम हा 100% केंद्रपुरस्कृत कार्यक्रम आहे. भारत सरकारने 1 जून  2011 रोजी जननी शिशु सुरक्षा कार्यकर्ता (JSSK) सुरू केली आहे. ही योजना गर्भवती महिलांना लाभ देण्यासाठी आहे. ज्यांना त्यांच्या प्रसूतीसाठी सरकारी आरोग्य सुविधा उपलब्ध आहेत. शिवाय जे अजूनही त्यांच्या घरी पोहचवणे निवडतात त्यांना संस्थात्मक प्रसूतीची निवड करण्यास प्रेरित करेल. सर्व राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांनी या योजनेची अंमलबजावणी सुरू केली आहे.

National Rural Health Mission: Different Programmes Under NHRM Part 2_60.1
जननी शिशु सुरक्षा कार्यक्रम

सुरवात :1 जून  2011

योजनेची मुख्य वैशिष्ट्ये

  • या उपक्रमामुळे सार्वजनिक आरोग्य संस्थांमध्ये प्रसूती करणाऱ्या सर्व गर्भवती महिलांना पूर्णपणे मोफत आणि सिझेरियन सेक्शनसह कोणत्याही खर्चाच्या प्रसूतीचा अधिकार आहे.
  • पात्रतांमध्ये मोफत औषधे आणि उपभोग्य वस्तू, सामान्य प्रसूती दरम्यान 3 दिवसांपर्यंत मोफत आहार आणि सी-सेक्शनसाठी 7 दिवस  मोफत निदान आणि आवश्यक तेथे मोफत रक्तपुरवठा यांचा समावेश आहे.  जन्मानंतर 30 दिवसांपर्यंत सार्वजनिक आरोग्य संस्थांमध्ये उपचारासाठी जाणाऱ्या सर्व आजारी नवजात मुलांसाठी समान अधिकार ठेवण्यात आले आहेत.
  • या योजनेचा 12 दशलक्षाहून अधिक गर्भवती महिलांना फायदा होईल जे त्यांच्या प्रसूतीसाठी सरकारी आरोग्य सुविधा वापरतात.
  • सर्व राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांनी या योजनेची अंमलबजावणी सुरू केली आहे

गर्भवती महिलांसाठी मोफत हक्क खालीलप्रमाणे आहेत.

  • मोफत आणि कॅशलेस वितरण
  • मोफत सी-सेक्शन
  • मोफत औषधे आणि उपभोग्य वस्तू
  • मोफत निदान
  • आरोग्य संस्थांमध्ये मुक्काम करताना मोफत आहार
  • रक्ताची मोफत तरतूद
  • वापरकर्त्याच्या शुल्कापासून सूट
  • घरातून आरोग्य संस्थांमध्ये मोफत वाहतूक
  • रेफरल झाल्यास सुविधा दरम्यान मोफत वाहतूक

आजारी नवजात बालकांना जन्मानंतर 30 दिवसांपर्यंत मोफत हक्क खालीलप्रमाणे आहेत.

  • मोफत उपचार
  • मोफत औषधे आणि उपभोग्य वस्तू
  • मोफत निदान
  • रक्ताची मोफत तरतूद
  • वापरकर्त्याच्या शुल्कापासून सूट
  • घरापासून आरोग्य संस्थांमध्ये मोफत वाहतूक

तुम्हाला हेही बगायला आवडेल

National Health Mission (NHM): Study Material for Arogya Bharti 2021 राष्ट्रीय ग्रामीण आरोग्य अभियान (NRHM)
आरोग्य विषयक महत्वाचे दिवस मानवी रोग: रोगांचे वर्गीकरण आणि रोगांचे कारणे | Human Diseases
सजीवांचे वर्गीकरण भाग 1- सूक्ष्मजीव आणि वनस्पती सजीवांचे वर्गीकरण भाग 2 – प्राणी
महाराष्ट्रातील महत्त्वाच्या नद्या (संगमस्थळे, धरणे, काठावरची महत्त्वाची शहरे भारतातील महत्त्वाच्या नद्या: पहिल्या दहा लांब नद्यांची यादी
नदीकाठच्या भारतीय शहरांची यादी भारतातील शास्त्रीय आणि लोक नृत्य
भारताच्या पंचवार्षिक योजना (1951 ते 2017) | FYPs (From 1951 To 2017)

महाराष्ट्रातील महत्त्वाची वृत्तपत्रे | Important Newspapers In Maharashtra

Important Passes in Maharashtra | महाराष्ट्रातील महत्त्वाचे घाटरस्ते

Our Solar System: आपली सौरप्रणाली: निर्मिती, ग्रह, तथ्य आणि प्रश्न

भारताची टोकियो ऑलिम्पिक कामगिरी एका दृष्टीक्षेपात

Union and Maharashtra State Council of Ministers

ढग व ढगांचे प्रकार (Clouds And Types Of Clouds)

Indian Constitution | आपली राज्यघटना: मांडणी, स्रोत, भाग, कलमे आणि परिशिष्टे

Highest Mountain Peaks In India – State-Wise List | भारतातील सर्वोच्च पर्वतीय शिखरांची राज्यनिहाय यादी

State Wise-List Of National Parks In India | भारतातील राष्ट्रीय उद्यानांची राज्यनिहाय यादी

Fundamental Rights Of Indian Citizens | भारतीय नागरिकांचे मूलभूत अधिकार

List Of Countries And Their National Sports |  देशांची यादी आणि त्यांचा राष्ट्रीय खेळ

सार्वजनिक वित्त: राजकोषीय धोरण, अर्थसंकल्पीय पद्धत आणि व्याख्या | Public Finance

महाराष्ट्र राज्य GK PDF प्रश्न आणि स्पष्टीकरणासोबत त्यांचे उत्तर | Download All Parts

FAQs National Rural Health Mission (NHRM)

Q1. आरोग्य व जि. प.  विभागाच्या विविध योजनांवर प्रश्न विचारातील का?

Ans. होय आरोग्य व जि. प. विभागाच्या परीक्षेत विविध योजनांवर प्रश्न विचारातील.

Q2. विविध योजनांवर किती प्रश्न विचारले जातात?

Ans. विविध योजनांवर 2 ते 3 प्रश्न विचारले जातात

Q3. तांत्रिक विषयात कोण कोणत्या घटकांचा समावेश होतो?

Ans. तांत्रिक विषयात सरकारच्या विविध  आरोग्यविषयक योजना,  रोग, आहारशास्त्र,  शरीरशास्त्र,  व संबंधित पदाशी  निगडित घटकाचा समावेश होतो

Q4.  तांत्रिक विषयातील घटक मला कुठे पाहायला मिळतील?

Ans. Adda247 मराठीच्या अधिकृत वेबसाईटवर तुम्हाला यासंबंधी सर्व माहिती मिळणार आहे. 

Adda247 मराठी App | Add247Marathi Telegram group

YouTube channel- Adda247 Marathi 

केवळ सरावच परीक्षेत चांगले गुण मिळण्यास मदत करू शकतो

सराव करा

National Rural Health Mission: Different Programmes Under NHRM Part 2_70.1
Maharashtra Mahapack

Sharing is caring!

Download your free content now!

Congratulations!

National Rural Health Mission: Different Programmes Under NHRM Part 2_90.1

ज्ञानकोश मासिक चालू घडामोडी-सप्टेंबर 2022

Download your free content now!

We have already received your details!

National Rural Health Mission: Different Programmes Under NHRM Part 2_100.1

Please click download to receive Adda247's premium content on your email ID

Incorrect details? Fill the form again here

ज्ञानकोश मासिक चालू घडामोडी-सप्टेंबर 2022

Thank You, Your details have been submitted we will get back to you.