Marathi govt jobs   »   Study Materials   »   Different Programmes Under NHRM Part 1

राष्ट्रीय ग्रामीण आरोग्य अभियान अंतर्गत विविध कार्यक्रम: भाग 1 | National Rural Health Mission: Different Programmes Under NHRM Part 1 : Study Material for Arogya and ZP Bharati

National Rural Health Mission: Different Programmes Under NHRM Part 1 : Study Material for Arogya and ZP Bharati: आरोग्य व जिल्हा परिषद परीक्षा मध्ये तांत्रिक विषयांमध्ये एकूण 40 प्रश्न विचारले जातात  त्यात सगळ्यात जास्त विचारला जाणारा टॉपिक म्हणजे सरकारी योजना. यावर एकूण 9-10 प्रश्न विचारले जातात त्यामुळे हा विषय गेम चेंजर ठरू शकतो.  याचा अभ्यास करणे आपल्याला फार आवश्यक आहे. Adda 247 मराठी, सर्व तांत्रिक विषयाचे  टॉपिक कव्हर करणार आहे. आज आपण राष्ट्रीय ग्रामीण आरोग्य अभियान (NHRM) अंतर्गत येणाऱ्या विविध योजना बद्दल या लेखांमध्ये माहिती बघणार आहोत जे तुमच्या मार्कांमध्ये वाढ करू शकतात.

महाराष्ट्र जिल्हा परिषद मेगा भरती 2021 अधिसूचना पाहण्यासाठी येथे क्लिक करा

National Rural Health Mission: Different Programmes Under NHRM Part 1 | राष्ट्रीय ग्रामीण आरोग्य अभियान अंतर्गत विविध कार्यक्रम: भाग 1

National Rural Health Mission: Different Programmes Under NHRM Part 1: आरोग्य विभाग व जिल्हा परिषद विभागामध्ये तांत्रिक विषयामध्ये विविध योजना येतात हे आपण पाहिलेले आहे या सर्व योजना राष्ट्रीय ग्रामीण आरोग्य अभियान याच्या अंतर्गत येतात आज आपण या लेखांमध्ये काही योजनांची माहिती पाहणार आहोत जेणेकरून हा लेख वाचल्यानंतर तुम्हाला दोन-तीन मार्कांचा नक्की फायदा होईल. राष्ट्रीय ग्रामीण आरोग्य अभियानामध्ये  येणाऱ्या विविध योजना/ कार्यक्रम  याबद्दल थोडक्यात पण महत्त्वाची माहिती आपण बघणार आहोत.

महाराष्ट्र ZP भरती 2021 परीक्षेचे स्वरूप आणि अभ्यासक्रम पाहण्यासाठी येथे क्लिक करा 

National Rural Health Mission (NHRM) Different Programmes Part 1 | राष्ट्रीय ग्रामीण आरोग्य अभियांना (NHRM) अंतर्गत विविध योजना 

Different Programmes Under National Rural Health Mission (NHRM) Different Programmes: आज आपण या लेखामध्ये राष्ट्रीय ग्रामीण आरोग्य अभियान अंतर्गत  येणाऱ्या तीन महत्त्वाच्या कार्यक्रमांची (Programmes) माहिती बघणार आहोत ते खालील प्रमाणे आहेत.

  • राष्ट्रीय कुष्ठरोग निर्मूलन कार्यक्रम (National Leprosy Eradication Programme)
  • राष्ट्रीय क्षयरोग नियंत्रण कार्यक्रम (National TB Control Programme)
  • राष्ट्रीय अंधत्व नियंत्रण कार्यक्रम (National Programme for Control of Blindness)

राष्ट्रीय ग्रामीण आरोग्य अभियान (NRHM) बद्दल माहिती पाहण्यासाठी येथे क्लिक करा

National Leprosy Eradication Programme (NLEP) | राष्ट्रीय कुष्ठरोग निर्मूलन कार्यक्रम (NLEP) 

National Leprosy Eradication Programme (NLEP): राष्ट्रीय कुष्ठरोग निर्मूलन कार्यक्रम आरोग्य आणि कुटुंब कल्याण मंत्रालयाची केंद्र सरकार पुरस्कृत आरोग्य योजना आहे. भारताचे. कार्यक्रमाचे नेतृत्व आरोग्य सेवा उपसंचालक (कुष्ठरोग) महासंचालनालय आरोग्य सेवा सरकारच्या प्रशासकीय नियंत्रणाखाली होते. भारताचे. एनएलईपी धोरणे आणि योजना केंद्रीयरित्या तयार केल्या जात असताना, कार्यक्रम राज्य/केंद्रशासित प्रदेशांद्वारे अंमलात आणला जातो.

सुरवात : 1955

जीवाणू : मायक्रोबॅक्टरियम लेप्री

उद्दिष्टे

  • प्रशिक्षित आरोग्य कर्मचाऱ्यांनी सक्रिय पाळत ठेवून लवकर ओळख;
  • मल्टि-ड्रग थेरपी (MDT) पुरवून प्रकरणांचे नियमित उपचार मध्यम किंवा निम्न स्थानिक क्षेत्र/जिल्ह्याच्या जवळच्या गावात केंद्रस्थानी;
  • रोगाशी जोडलेला सामाजिक कलंक दूर करण्यासाठी आरोग्य शिक्षण आणि जनजागृती मोहिमांना तीव्र केले.
  • योग्य वैद्यकीय पुनर्वसन आणि कुष्ठरोग व्रण काळजी सेवा.

भारतात कुष्ठरोग निर्मूलनासाठी रणनीती

  • सामान्य आरोग्य सेवा प्रणालीद्वारे विकेंद्रित एकात्मिक कुष्ठरोग सेवा.
  • नवीन कुष्ठरोगाचे लवकर निदान आणि पूर्ण उपचार.
  • मल्टीबॅसिलरी (एमबी) आणि मुलांच्या प्रकरणांचा शोध घेण्यासाठी हाऊस होल्ड संपर्क सर्वेक्षण करणे
  • लवकर निदान आणि तत्काळ MDT, नियमित आणि विशेष प्रयत्नांद्वारे
  • कुष्ठरोगाच्या कामासाठी कुष्ठरोगाच्या शोध आणि पूर्ण उपचारांमध्ये मान्यताप्राप्त सामाजिक आरोग्य कार्यकर्त्यांचा (आशा) सहभाग
  • अपंगत्व प्रतिबंध आणि वैद्यकीय पुनर्वसन (डीपीएमआर) सेवांचे बळकटीकरण.
  • समाजातील माहिती, शिक्षण आणि संप्रेषण (IEC) उपक्रम प्राथमिक आरोग्य केंद्र (PHC) ला स्व
  • अहवाल सुधारण्यासाठी आणि कलंक कमी करण्यासाठी.
  • प्राथमिक आरोग्य केंद्र/सामुदायिक आरोग्य केंद्रात सखोल देखरेख आणि देखरेख.

NLEP मधील मैलाचे दगड

  • 1955 – राष्ट्रीय कुष्ठरोग नियंत्रण कार्यक्रम (NLCP) सुरू ( Dapson या औषधाचा वापर)
  • 1983 – राष्ट्रीय कुष्ठरोग निर्मूलन कार्यक्रम सुरू (बहुऔषध पद्धतीचा वापर)
  • 1983 – टप्प्याटप्प्याने मल्टीड्रग थेरपी (एमडीटी) ची ओळख
  • 2005 – राष्ट्रीय स्तरावर कुष्ठरोग निर्मूलन ध्येय गाठले.
  • 2012 – 16 राज्ये/केंद्रशासित प्रदेशातील 209 उच्च स्थानिक जिल्ह्यांसाठी विशेष कृती योजना

कोविड-19 स्पर्धा परीक्षांसाठी महत्वाची माहिती पाहण्यासाठी येथे क्लिक करा 

National Tuberculosis Control Programme (NTCP) | राष्ट्रीय क्षयरोग नियंत्रण कार्यक्रम (NTCP)

National Tuberculosis Control Programme (NTCP): राष्ट्रीय क्षयरोग नियंत्रण कार्यक्रम 1962 मध्ये सुरू करण्यात आला होता ज्याचे उद्दीष्ट लवकरात लवकर शोधणे आणि त्यावर उपचार करणे. जिल्ह्यात हा कार्यक्रम जिल्हा क्षयरोग केंद्र (DTC) आणि प्राथमिक आरोग्य संस्थांच्या माध्यमातून राबवला जातो. कार्यक्रमाच्या समन्वय आणि देखरेखीसाठी जिल्हा क्षयरोग कार्यक्रम (डीटीपी) राज्यस्तरीय संस्थेद्वारे समर्थित आहे. डायरेक्टली ऑब्झर्व्ड ट्रीटमेंट, शॉर्ट कोर्स (DOTS) रणनीतीवर आधारित सुधारित राष्ट्रीय क्षयरोग नियंत्रण कार्यक्रम (RNTCP), 1993 मध्ये एक पायलट प्रोजेक्ट म्हणून सुरू झाला आणि 1997 मध्ये राष्ट्रीय कार्यक्रम म्हणून सुरू करण्यात आला.

सुरवात : 1962

जीवाणू : मायक्रोबॅक्टरियम ट्यूबरक्युलोसीस

दिन : 24 मार्च – जागतिक क्षयरोग दिन

2020 जागतिक क्षयरोग दिनाची थीम: It’s time

भारतात क्षयरोग निर्मूलनासाठी 2017- 25 साठी राष्ट्रीय धोरणात्मक योजना

  • 2030 पर्यंत भारतात TB दूर करण्यासाठी आवश्यक असलेल्या धाडसी आणि अभिनव पावलांचा समावेश करेल.
  • हे आरोग्य क्षेत्रातील इतर धोरण आणि जागतिक प्रयत्नांप्रमाणे तयार केले गेले आहे, जसे की राष्ट्रीय आरोग्य धोरण 2015, जागतिक आरोग्य संघटनेची (WHO) TB रणनीती आणि संयुक्त राष्ट्र (UN) चे शाश्वत विकास लक्ष्य साध्य करण्यासाठी सतत प्रयत्न करणे
  • DOTS (Directly Observed Treatment Short Course) चा प्रभावीपणे वापर करणे.

दृष्टी आणि ध्येय

  • दृष्टी: क्षयरोग – क्षयरोगामुळे शून्य मृत्यू, रोग आणि गरिबी मुक्त भारत.
  • ध्येय: 2025 पर्यंत भारतात क्षयरोगाचे उच्चाटन करण्याच्या दिशेने काम करताना क्षयरोगाचे ओझे, विकृती आणि मृत्यूचे प्रमाण कमी करणे.

National Programme for Control of Blindness (NPCB) | राष्ट्रीय अंधत्व नियंत्रण कार्यक्रम (NPCB) 

राष्ट्रीय अंधत्व नियंत्रण कार्यक्रम (NPCB)  | National Programme for Control of Blindness (NPCB) : Study Material for Arogya and ZP Bharati: अंधत्वाच्या नियंत्रणासाठी  100% केंद्र पुरस्कृत योजना म्हणून सुरू करण्यात आला ज्याचे लक्ष्य अंधत्वाचे प्रमाण 1.4% वरून 0.3% पर्यंत कमी करणे आहे. 2001-02 मधील सर्वेक्षणानुसार अंधत्वाचे प्रमाण 1.1%असल्याचा अंदाज आहे. पंचवार्षिक योजनांमध्ये हाती घेण्यात आलेले विविध उपक्रम/उपक्रम 2020 पर्यंत अंधत्वाचे प्रमाण 0.3% पर्यंत कमी करण्याचे ध्येय साध्य करण्याच्या उद्देशाने या कार्यक्रमाची मांडणी करण्यात आली

सुरवात : 1976

प्रमुख उद्देश : अंधत्वाचे प्रमाण 0.3% पर्यंत कमी करणे

उद्दीष्टे

  • देशातील दृष्टिदोषाच्या एकूण बोजाच्या मूल्यांकनावर आधारित प्राथमिक, माध्यमिक आणि तृतीयक स्तरावर अंधांची ओळख आणि उपचार करून अंधत्वाचा अनुशेष कमी करणे.
  • “नेत्र आरोग्य” आणि दृष्टिदोष रोखण्यासाठी एनपीसीबीची रणनीती विकसित आणि मजबूत करणे
  • सर्वसमावेशक नेत्र काळजी सेवा आणि दर्जेदार सेवा वितरणाच्या तरतुदीद्वारे.
  • नेत्रशास्त्राच्या विविध उपविशेषांमध्ये उत्कृष्टतेचे केंद्र बनण्यासाठी RIOS चे बळकटीकरण
  • देशातील सर्व जिल्ह्यांमध्ये उच्च दर्जाची सर्वसमावेशक नेत्र सेवा देण्यासाठी विद्यमान आणि
  • अंधत्व आणि दृष्टीदोष रोखण्यासाठी संशोधन वाढवा
  • डोळ्यांच्या काळजीमध्ये स्वयंसेवी संस्था/खाजगी व्यवसायिकांचा सहभाग सुरक्षित करण्यासाठी.

उद्दिष्टे साध्य करण्यासाठी रणनीती

  • जिल्हा आरोग्य सोसायट्यांद्वारे (एनपीसीबी) योजनेची विकेंद्रीकृत अंमलबजावणी
  • 50 वर्षांपेक्षा जास्त लोकसंख्येची सक्रिय तपासणी, नेत्र तपासणी शिबिरे आयोजित करणे आणि डोळ्यांच्या काळजी सुविधांमध्ये ऑपरेट करण्यायोग्य प्रकरणांची वाहतूक करून अंध व्यक्तींचा अनुशेष कमी करणे
  • डोळ्यांच्या काळजी सेवांचा विकास आणि कर्मचाऱ्यांच्या प्रशिक्षणाद्वारे डोळ्यांच्या सेवेच्या गुणवत्तेत सुधारणा, हाय-टेक नेत्र उपकरणांचा पुरवठा, पाठपुरावा सेवांना बळकट करणे आणि सेवांचे नियमित निरीक्षण करणे;
  • कमी सेवा दिलेल्या भागात विशेष लक्ष देऊन अपवर्तक त्रुटी ओळखण्यासाठी आणि उपचारांसाठी शालेय वयोगटातील (प्राथमिक व माध्यमिक) मुलांची तपासणी;
  • डोळ्यांच्या आजारांवर प्रतिबंध आणि वेळेवर उपचारांबाबत जनजागृती;
  • ग्रामीण भागातील निरक्षर महिलांवर विशेष भर. या उद्देशाने, महिला आणि मुलांच्या विकासासाठी चालू असलेल्या विविध योजनांशी अभिसरण असावे;
  • डोळ्यांची काळजी सर्वसमावेशक करण्यासाठी, मोतीबिंदू शस्त्रक्रिया व्यतिरिक्त, इतर डोळ्यांच्या आजारांसाठी मदतीची तरतूद जसे डायबेटिक रेटिनोपॅथी, काचबिंदू व्यवस्थापन, लेसर तंत्र, कॉर्नियल ट्रान्सप्लांटेशन, व्हिट्रीओरेटिनल सर्जरी, बालपण अंधत्वावर उपचार इ.
  • ग्रामीण भागात सेवा आयोजित करण्यात समुदाय आणि पंचायत राज संस्थांचा सहभाग
  • खाजगी व्यवसायींचा कार्यक्रमात सहभाग.

तुम्हाला हेही बगायला आवडेल

Union and Maharashtra State Council of Ministers महाराष्ट्रातील महत्त्वाच्या नद्या (संगमस्थळे, धरणे, काठावरची महत्त्वाची शहरे
महाराष्ट्र राज्यातील कोकण प्रदेशातील नदीप्रणाली  मानवी रोग: रोगांचे वर्गीकरण आणि रोगांचे कारणे | Human Diseases
सजीवांचे वर्गीकरण भाग 1- सूक्ष्मजीव आणि वनस्पती सजीवांचे वर्गीकरण भाग 2 – प्राणी
आरोग्य विषयक महत्वाचे दिवस भारतातील महत्त्वाच्या नद्या: पहिल्या दहा लांब नद्यांची यादी
नदीकाठच्या भारतीय शहरांची यादी भारतातील शास्त्रीय आणि लोक नृत्य
भारताच्या पंचवार्षिक योजना (1951 ते 2017) | FYPs (From 1951 To 2017)

महाराष्ट्रातील महत्त्वाची वृत्तपत्रे | Important Newspapers In Maharashtra

Important Passes in Maharashtra | महाराष्ट्रातील महत्त्वाचे घाटरस्ते

Our Solar System: आपली सौरप्रणाली: निर्मिती, ग्रह, तथ्य आणि प्रश्न

भारताची टोकियो ऑलिम्पिक कामगिरी एका दृष्टीक्षेपात

National Health Mission (NHM): Study Material for Arogya Bharti 2021

ढग व ढगांचे प्रकार (Clouds And Types Of Clouds)

Indian Constitution | आपली राज्यघटना: मांडणी, स्रोत, भाग, कलमे आणि परिशिष्टे

Highest Mountain Peaks In India – State-Wise List | भारतातील सर्वोच्च पर्वतीय शिखरांची राज्यनिहाय यादी

State Wise-List Of National Parks In India | भारतातील राष्ट्रीय उद्यानांची राज्यनिहाय यादी

Fundamental Rights Of Indian Citizens | भारतीय नागरिकांचे मूलभूत अधिकार

List Of Countries And Their National Sports |  देशांची यादी आणि त्यांचा राष्ट्रीय खेळ

सार्वजनिक वित्त: राजकोषीय धोरण, अर्थसंकल्पीय पद्धत आणि व्याख्या | Public Finance

महाराष्ट्र राज्य GK PDF प्रश्न आणि स्पष्टीकरणासोबत त्यांचे उत्तर | Download All Parts

FAQs National Rural Health Mission (NHRM)

Q1. आरोग्य व जि. प.  विभागाच्या विविध योजनांवर प्रश्न विचारातील का?

Ans. होय आरोग्य व जि. प. विभागाच्या परीक्षेत विविध योजनांवर प्रश्न विचारातील.

Q2. विविध योजनांवर किती प्रश्न विचारले जातात?

Ans. विविध योजनांवर 2 ते 3 प्रश्न विचारले जातात

Q3. तांत्रिक विषयात कोण कोणत्या घटकांचा समावेश होतो?

Ans. तांत्रिक विषयात सरकारच्या विविध  आरोग्यविषयक योजना,  रोग, आहारशास्त्र,  शरीरशास्त्र,  व संबंधित पदाशी  निगडित घटकाचा समावेश होतो

Q4.  तांत्रिक विषयातील घटक मला कुठे पाहायला मिळतील?

Ans. Adda247 मराठीच्या अधिकृत वेबसाईटवर तुम्हाला यासंबंधी सर्व माहिती मिळणार आहे. 

Adda247 मराठी App | Add247Marathi Telegram group

YouTube channel- Adda247 Marathi 

केवळ सरावच परीक्षेत चांगले गुण मिळण्यास मदत करू शकतो

सराव करा

National Rural Health Mission: Different Programmes Under NHRM Part 1_40.1
Maharashtra Mahapack

Sharing is caring!

Download your free content now!

Congratulations!

National Rural Health Mission: Different Programmes Under NHRM Part 1_60.1

ज्ञानकोश मासिक चालू घडामोडी-ऑगस्ट 2022

Download your free content now!

We have already received your details!

National Rural Health Mission: Different Programmes Under NHRM Part 1_70.1

Please click download to receive Adda247's premium content on your email ID

Incorrect details? Fill the form again here

ज्ञानकोश मासिक चालू घडामोडी-ऑगस्ट 2022

Thank You, Your details have been submitted we will get back to you.