Marathi govt jobs   »   Study Materials   »   Oceans on Earth

Oceans on Earth, Study Material for MPSC Group C, पृथ्वीवरील महासागर

Oceans on Earth, In this article you will get detailed information about Oceans on Earth, the Pacific Ocean, the Atlantic Ocean, the Indian Ocean, the South Indian Ocean, and the Arctic Ocean.

Oceans on Earth
Catagory Study Material
Useful for MPSC Group C Exam
Subject Geography
Name Oceans on Earth

Oceans on Earth

Oceans on Earth: MPSC गट क संयुक्त पूर्व परीक्षा 2021-22, 03 एप्रिल 2022 रोजी होणार आहे. या परीक्षेत भूगोल हा विषय फार महत्वाचा आहे. भूगोलाचा अभ्यास करतांना आपणास जागतिक भूगोल, भारताचा भूगोल आणि महाराष्ट्राचा भूगोल या विषयाचा अभ्यास करा लागतो. जागतिक भूगोलात सूर्यमालिका, पृथ्वीची रचना, महासागर (Oceans on Earth), अक्षवृत्ते, रेखावृत्ते, जागतिक वातावरण हे महत्वाचे घटक आहे. या सर्व घटकापैकी एक घटक महासागर (Oceans on Earth) याबद्दल आपण या लेखात चर्चा करणार आहे. या लेखात जगात किती महासागर (Oceans on Earth) आहे, महासागराच्या (Oceans on Earth) सीमा, सागरी प्रवाह याबद्दल सविस्तर माहिती आपण पाहणार आहोत.

Oceans on Earth | पृथ्वीवरील महासागर

Oceans on Earth: महासागर हा पृथ्वीवरील अतिविशाल खाऱ्या पाण्याचा साठा आहे. पृथ्वीच्या पाठीवर 5 महासागर आहेत. ह्या महासागरांनी (Oceans on Earth) पृथ्वीवरील 71% पृष्ठभाग व्यापला आहे. प्रत्येक महासागर अनेक समुद्र, उपसमुद्र, आखात इत्यादींमध्ये विभागला आहे. पर्जन्यमानांना बर्‍याचदा पृथ्वीचे फुफ्फुस म्हणतात, परंतु आपल्या महासागरामधील (Oceans on Earth) लहान जीव जगातील अर्ध्याहून अधिक ऑक्सिजन तयार करतात. महासागर आणि त्यातील जीवन आपण वातावरणात सोडत असलेल्या कार्बन डाय ऑक्साईडच्या चतुर्थांश भाग शोषून घेते. जगात एकूण 5 महासागर आहेत.

  • पॅसिफिक महासागर (प्रशांत महासागर)
  • अटलांटिक महासागर
  • हिंदी महासागर
  • दक्षिणी महासागर
  • आर्क्टिक महासागर
- Adda247 Marathi
महासागर

Oceans on Earth: Pacific Ocean |पॅसिफिक (प्रशांत) महासागर

Oceans on Earth: Pacific Ocean: प्रशांत महासागराबद्दल (Oceans on Earth) मुद्देसूद माहिती खालीलप्रमाणे आहे.

  • शोधक फर्डिनांड मॅगेलन; ज्याने पृथ्वीला प्रदक्षिणा घातली, त्या महासागराला ‘पॅसिफिक’ म्हणजे प्रशांत असे नाव दिले.
  • पॅसिफिक महासागर हा जगातील सर्वात मोठा महासागर (Oceans on Earth) आहे.
  • 4,280 मीटर (14,040 फूट) सरासरी खोली असलेला हा सर्वात खोल महासागर आहे.
  • 11,034 मीटर (36,201 फूट) खोलीसह मारियाना ट्रेंच जगातील सर्वात खोल खंदक आहे.
  • या महासागरातील बहुतेक बेटे ज्वालामुखी किंवा कोरल उत्पत्तीची आहेत.

Oceans on Earth: Atlantic Ocean | अटलांटिक महासागर

Oceans on Earth: Atlantic Ocean: अटलांटिक महासागराबद्दल (Oceans on Earth) मुद्देसूद माहिती खालीलप्रमाणे आहे.

  • अटलांटिक महासागर हा जगातील दुसरा सर्वात मोठा महासागर (Oceans on Earth) आहे, सरासरी खोली: 3,300 मीटर.
  • त्याचे नाव ग्रीक पौराणिक कथेतील टायटन (राक्षस) एटलसवरून आले आहे
  • अटलांटिक महासागर, पृथ्वीच्या पृष्ठभागाच्या एक पंचमांश भाग व्यापलेल्या खाऱ्या पाण्याच्या शरीराला सर्वात लांब किनारपट्टी आहे.
  • अटलांटिक महासागर हा व्यापार आणि वाणिज्यसाठी सर्वात व्यस्त महासागर आहे कारण त्याचे शिपिंग मार्ग पश्चिम युरोप आणि NE युनायटेड स्टेट्स ऑफ अमेरिका या दोन सर्वात औद्योगिक क्षेत्रांना जोडतात.
  • लाखो वर्षांपूर्वी अटलांटिक महासागर तयार झाला जेव्हा गोंडवानालँडमध्ये एक दरी उघडली गेली आणि दक्षिण अमेरिका आणि आफ्रिका खंड वेगळे झाले. वेगळे होणे आजही चालू आहे आणि अटलांटिक महासागर अजूनही रुंद होत आहे .
  • न्यूफाउंडलँड आणि ब्रिटीश बेटे ही खंडीय बेटे प्रमुख आहेत.
  • ज्वालामुखीय बेटे कमी आहेत आणि त्यात क्युबा, जमैका आणि पोर्तो रिकोचा समावेश आहे आइसलँड हे ज्वालामुखीच्या उत्पत्तीचे सर्वात मोठे बेट आहे.
Adda247 App
Adda247 App

Oceans on Earth: Indian Ocean |हिंदी महासागर

Oceans on Earth: Indian Ocean: हिंदी महासागराबद्दल (Oceans on Earth) मुद्देसूद माहिती खालीलप्रमाणे आहे.

  • हिंद महासागर हा एकमेव महासागर आहे ज्याला देशाचे नाव देण्यात आले आहे. त्याची सरासरी खोली 3,960 मीटर आहे.
  • हिंदी महासागर अटलांटिक महासागरापेक्षा खोल आहे.
  • त्यात अनेक खंडीय बेटे आहेत, मादागास्कर आणि श्रीलंका ही सर्वात मोठी बेटे आहेत.
  • ज्वालामुखी उत्पत्तीची काही बेटे मॉरिशस, अंदमानंद निकोबार, सेशेल्स, मालदीव आणि लक्षद्वीप ही प्रवाळ उत्पत्तीची आहेत.

Important Events of Indian Freedom Struggle

Oceans on Earth: South Indian Ocean | दक्षिणी महासागर

Oceans on Earth: South Indian Ocean: दक्षिणी महासागराबद्दल (Oceans on Earth) मुद्देसूद माहिती खालीलप्रमाणे आहे.

  • उष्ण प्रवाह : 1. दक्षिण विषुववृत्तीय 2. मोझांबिक 3. मादागास्कर 4. अगुल्हास.
  • थंड प्रवाह : 1. अंटार्क्टिक प्रवाह 2. पश्चिम ऑस्ट्रेलियन प्रवाह.

Oceans on Earth: Arctic Ocean | आर्क्टिक महासागर

Oceans on Earth: Arctic Ocean: आर्क्टिक महासागराबद्दल (Oceans on Earth) मुद्देसूद माहिती खालीलप्रमाणे आहे.

  • आर्क्टिक महासागर हा सर्व महासागरांपैकी सर्वात लहान आहे.
  • हे आर्क्टिक सर्कलमध्ये आहे, म्हणून आर्क्टिक महासागर हे नाव आहे.
  • उत्तर ध्रुव आर्क्टिक महासागराच्या मध्यभागी आहे.
  • आर्क्टिक महासागराचा बहुतांश भाग दरवर्षी बहुतेक दिवस जाड बर्फाने गोठलेला असतो.
  • हे सर्व महासागरांपैकी सर्वात उथळ आहे, ज्याची सरासरी खोली 987 मीटर आहे.
  • सर्व महासागरांमध्ये कमीत कमी क्षारता आहे. त्याची क्षारता 30 ppt आहे.

Oceans on Earth: Ocean Currents | सागरी प्रवाह

Oceans on Earth: Ocean Currents: सागरी प्रवाह म्हणजे निश्चित दिशेने होणारी सागरजलाची हालचाल. समुद्र व महासागरातील पाणी स्थिर नसून त्यात भरती-ओहोटी,सागरी लाटा व सागरी प्रवाह अशा तीन प्रकारच्या हालचाली होत असतात. त्यांपैकी सागरी प्रवाह ही प्रमुख हालचाल आहे. सागरी प्रवाह मार्गाने पाणी एका भागाकडून दुसऱ्या भागाकडे वाहत असते. तसेच सागरी प्रवाहांमुळे सागरपृष्ठापासून सागरतळापर्यंत अभिसरण चालू राहते. वाऱ्याची सागरजलाशी होणारी घर्षणक्रिया, वेगवेगळ्या जलस्तरांधील घर्षणक्रिया, पृथ्वीच्या परिवलनामुळे निर्माण होणारी कोरिऑलिस प्रेरणा (भूवलनोत्पन्न प्रेरणा), सागरजलाचे तापमान, लवणता व घनतेतील तफावत इ. वेगवेगळ्या नैसर्गिक प्रेरणांवर सागरी प्रवाहांची निर्मिती, त्यांची दिशा व आकार अवलंबून असतो. खंडांचे आकार व त्यांची सापेक्ष स्थाने, प्रवाळशैलभित्ती व प्रवाळबेटे, स्थानिक वारे या घटकांचाही सागरी प्रवाहांवर प्रभाव पडत असतो. या वेगवेगळ्या घटकांमधील भिन्नतेमुळे काही प्रवाह मोठे, काही लहान, काही कायमस्वरूपी, काही हंगामी, काही अधिक गती असणारे तर काही मंद गतीने वाहणारे आढळतात.

महासागरातील प्रवाह दोन प्रकारचे असतात – उष्ण आणि थंड.

उष्ण प्रवाह

  • खालच्या अक्षांशांच्या उष्णकटिबंधीय क्षेत्रांपासून उच्च समशीतोष्ण आणि उपध्रुवीय क्षेत्रापर्यंत वाहणारे प्रवाह गरम पाण्याचे प्रवाह म्हणून ओळखले जातात.

थंड प्रवाह

  • उच्च अक्षांशांपासून खालच्या अक्षांशांकडे वाहणारे प्रवाह थंड पाण्याचे प्रवाह म्हणून ओळखले जातात.
  • सागरी प्रवाहांच्या वहनासाठी अपवाद फक्त हिंदी महासागरात आढळतो. मान्सून वाऱ्यांची दिशा बदलून येथे प्रवाहांचा प्रवाह बदलतो. उष्ण प्रवाह थंड महासागरांकडे वाहतात आणि थंड प्रवाह उबदार महासागरांकडे वाहतात.

Census of India: Important Points of India Census 2011

Oceans on Earth: Pacific Ocean currents | प्रशांत महासागर प्रवाह

Oceans on Earth: Pacific Ocean currents: प्रशांत महासागर प्रवाह खालील तक्त्यात दिले आहे.

Sr. No Current Nature
1 उत्तर विषुववृत्तीय प्रवाह / North Equatorial Current उष्ण / Worm
2 दक्षिण विषुववृत्तीय प्रवाह / South Equatorial Current उष्ण / Worm
3 कुरोशियो प्रवाह / Kuroshio Current उष्ण / Worm
4 पूर्व ऑस्ट्रेलियन प्रवाह / East Australian Current उष्ण / Worm
5 उत्तर पॅसिफिक प्रवाह / North Pacific Drift उष्ण / Worm
6 हम्बोल्ट किंवा पेरुव्हियन प्रवाह / Humboldt or Peruvian Current थंड / Cold
7 अलास्का प्रवाह / Alaska Current उष्ण / Worm
8 कुरिल किंवा ओयाशिओ किंवा ओखोत्स्क प्रवाह / Kuril or Oyashio or Okhotsk Current थंड / Cold
9 विषुववृत्त काउंटर प्रवाह / Equatorial Counter Current उष्ण / Worm
10 कॅलिफोर्निया प्रवाह / California Current थंड / Cold
11 एल निनो प्रवाह / El Nino Current उष्ण / Worm
12 अंटार्क्टिका वर्तुळाकार प्रवाह / Antarctica Circumpolar Current थंड / Cold
13 सुशिमा प्रवाह / Tsushima Current उष्ण / Worm
14 अँटिल्स प्रवाह / Antilles Current उष्ण / Worm
15 ब्राझिलियन प्रवाह / Brazilian Current उष्ण / Worm
16 फ्लोरिडा प्रवाह / Florida Current उष्ण / Worm
17 लॅब्राडोर प्रवाह / Labrador Current थंड / Cold
18 आखात प्रवाह / Gulf Stream उष्ण / Worm
19 कॅनरी प्रवाह / Canary Current थंड / Cold
20 नॉर्वेजियन प्रवाह / Norwegian Current उष्ण / Worm
21 बेंग्वेला प्रवाह / Benguela Current थंड / Cold
22 इर्मिंगर प्रवाह / Irminger Current उष्ण / Worm
23 अंटार्क्टिका वर्तुळाकार प्रवाह / Antarctica Circumpolar Current थंड / Cold
24 फॉकलंड करंट / Falkland Current थंड / Cold

Oceans on Earth: Indian Ocean currents | हिंदी महासागर प्रवाह

Oceans on Earth: Pacific Ocean currents: हिंदी महासागर प्रवाह खालील तक्त्यात दिले आहे.

Sr. No Current Nature
1 उत्तर विषुववृत्तीय प्रवाह / North Equatorial Current उबदार आणि स्थिर / Warm & Stable
2 उत्तर पूर्व मान्सून प्रवाह / N – E Monsoon Current थंड आणि अस्थिर / Cold & Unstable
3 मोझांबिक प्रवाह / Mozambique Current उबदार आणि स्थिर / Warm & Stable
4 सोमाली प्रवाह / Somali Current उबदार / Warm
5 अगुल्हास प्रवाह / Agulhas Current उबदार आणि स्थिर / Warm & Stable
6 पश्चिम ऑस्ट्रेलियन प्रवाह / Western Astralian Current थंड आणि स्थिर / Cold & Stable
7 दक्षिण पश्चिम मॉन्सून प्रवाह / S – W Monsoon Current उबदार आणि अस्थिर / Warm & Unstable
8 South Indian Ocean Current थंड / Cold
Adda247 Marathi Telegram
Adda247 Marathi Telegram

Study Material for All MPSC Exams |  MPSC च्या सर्व परीक्षांसाठी अभ्यास साहित्य

Study Material for All MPSC Exams: MPSC स्पर्धा परीक्षांचा अभ्यासक्रम खूप जास्त आहे आणि प्रश्न नेमके कशातून येतात हे समजायला वेळ लागतो. तुमच्या अभ्यासाच्या तयारीला गती देण्यासाठी Adda247 मराठी सर्व विषयातील महत्वाचे टॉपिक कव्हर करणार आहे. त्यामुळे तुम्ही Adda 247 मराठी च्या अधिकृत वेबसाईट ला भेट देत रहा. यामुळे तुम्हाला MPSC च्या आगामी सर्व स्पर्धा परीक्षेत जास्त गुण मिळवण्यास मदत होईल.

Latest Posts:

FAQs: Oceans on Earth

Q1. जगात एकूण किती महासागर आहे?

Ans. जगात एकूण 5 महासागर आहे.

Q2. जगातील सर्वात मोठा महासागर आहे?

Ans. प्रशांत महासागर हा जगातील सर्वात मोठा महासागर आहे.

Q3. सागरी प्रवाह म्हणजे काय?

Ans. सागरी प्रवाह म्हणजे निश्चित दिशेने होणारी सागरजलाची हालचाल होय.

Q4. अशीच महत्वपूर्ण लेख मला कुठे पाहायला मिळेल?

Ans. Adda 247 मराठी च्या अधिकृत वेबसाईट वर तुम्हाला सर्व स्पर्धा परीक्षांचे नोटीफिकेशन, अभ्यासक्रम, मागील वर्षीच्या प्रश्नपत्रिका व अभ्यास साहित्य मिळेल.

YouTube channel- Adda247 Marathi

Adda247 मराठी App | Add247Marathi Telegram group

MPSC Group C Combine Prelims Exam 2021 Bilingual Online Test Series
MPSC Group C Combine Prelims Exam 2021 Bilingual Online Test Series

Sharing is caring!

Congratulations!

ज्ञानकोश मासिक चालू घडामोडी-एप्रिल 2022

Download your free content now!

We have already received your details.

Please click download to receive Adda247's premium content on your email ID

Incorrect details? Fill the form again here

ज्ञानकोश मासिक चालू घडामोडी-एप्रिल 2022

Thank You, Your details have been submitted we will get back to you.