Marathi govt jobs   »   Study Materials   »   Mauryan Empire In Marathi

Mauryan Empire In Marathi – History, Rulers and Complete Details | मौर्य साम्राज्याबद्दल माहिती

Mauryan Empire In Marathi

Mauryan Empire In Marathi: The Maurya Empire was a powerful empire in ancient India. The Maurya dynasty ruled India from 322 AD to 185 AD i.e. for about 137 years. During the reign of the Maurya Empire, India was spread over a vast area which included present-day Afghanistan, Pakistan, Balochistan, Nepal, and many other areas. In this article, we have discussed detailed information about Mauryan Empire In Marathi.

Mauryan Empire In Marathi: Overview

The credit for the establishment of the Maurya Empire is given to Chandragupta Maurya and his guru Kautilya. Get an overview of the Mauryan Empire in the table below.

Mauryan Empire In Marathi
Category Study Material
Useful for All Competitive Exams
Article Name Mauryan Empire In Marathi
First Mauryan Empire Chandragupta Maurya
Capital Pataliputra

Mauryan Empire In Marathi

Mauryan Empire In Marathi: मौर्य (Mauryan Empire In Marathi) कालासंबंधीची माहीती मुख्यत्वे तत्कालीन वाङ्‌मय, परकीय प्रवाशांचे वृत्तांत, पुरातत्त्वीय अवशेष–विशेषतः शिला व प्रस्तर लेख यांवरून मिळते. पुराणांत अनेक राजे, राजवंश आणि त्यांचे पराक्रम यांचे उल्लेख व वर्णने जागोजाग पाहावयास मिळतात परंतु ही वर्णने बहुतेक ठिकाणी अतिशयोक्तीपूर्ण, संदिग्ध आणि बऱ्याच वेळा विसंगतच नव्हे, तर परस्परविरोधी आहेत. इ. स. पू. चौथ्या शतकाच्या अखेरीस भारतातील प्राचीन मगध देशात मौर्य वंश उद्यास आला. मौर्य वंशातील (Mauryan Empire In Marathi) राजांनी इ. स. पू. 321 ते 185 दरम्यान भारतखंडाच्या बहुतेक भागावर राज्य केले आणि प्रथमच एकछत्री अंमल प्रस्थापित केला. या काळाला मौर्यकाल ही सर्वसाधारण संज्ञा देतात. या काळात जमात राज्ये किंवा महाजनपदे आणि लहान लहान राज्ये यांच्या जागी एक मोठे साम्राज्य उत्पन्न झाले. या लेखात आपण मौर्य साम्राज्याबद्दल माहिती पाहणार आहे.

History of Mauryan Empire In Marathi | मौर्य वंशाचा इतिहास

  • पुराणात मौर्य (Mauryan Empire In Marathi)  वर्णन शूद्र असे केले आहे.
  • विशाखदत्तच्या ‘मुद्राक्ष’मध्ये वृषाला/कुल्हिना (निम्न जातीची) ही संज्ञा वापरली आहे.
  • जस्टिनसारख्या शास्त्रीय लेखकांनी चंद्रगुप्ताचे वर्णन केवळ नम्र वंशाचा माणूस म्हणून केले आहे.
  • रुद्रदामनच्या जुनागढ शिलालेखात काही अप्रत्यक्ष पुरावे आहेत, जे सूचित करतात की मौर्य वैश्यांचे असावेत.
  • ज्या प्रदेशातून मौर्य आले तो प्रदेश मोरांनी भरलेला होता आणि म्हणून ते ‘मोरिया’ म्हणून ओळखले जाऊ लागले. असा एक मतप्रवाह आहे.

`खाली लेखात मौर्य साम्राज्यातील (Mauryan Empire In Marathi) प्रमुख साम्राटाविषयी माहिती प्रदान करण्यात आले आहे.

Mauryan Empire In Marathi - History, Rulers and Complete Details_40.1
Adda247 Marathi App

Indus Valley Civilization

Mauryan Empire: Chandragupta Mauraya | चंद्रगुप्त मौर्य: (ई.स.पू 322 ते ई.स.पू 298)

  • चंद्रगुप्ताने (Chandragupta Maurya) शेवटचा नंदा शासक धनानंद याला पदच्युत केले आणि कौटिल्य किंवा चाणक्याच्या मदतीने 322 ईसापूर्व मध्ये पाटलीपुत्र ताब्यात घेतले.
  • चंद्रगुप्त मौर्याने ई.स.पू 305 मध्ये सेलेकस निकेटरचा पराभव केला, ज्याने 500 हत्तींच्या बदल्यात हेरात, कंधार, बलुचिस्तान आणि काबुलसह एक विशाल प्रदेश आत्मसमर्पण केला.
  • चंद्रगुप्त आणि सेलेकस यांच्यातील करारानंतर, हिंदुकुश त्यांच्या राज्यांमधील सीमा निर्धारित केली.
  • सेल्युकस निकेटरने मेगास्थनीजला चंद्रगुप्त मौर्यच्या दरबारात पाठवले.
  • चंद्रगुप्त मौर्याच्या नेतृत्वाखाली प्रथमच संपूर्ण उत्तर भारत एकत्र आला.
  • व्यापाराची भरभराट झाली, शेतीचे नियमन झाले, वजन व मापे प्रमाणित झाली आणि पैसा वापरात आला.
Mauryan Empire In Marathi - History, Rulers and Complete Details_50.1
मौर्य साम्राज्याचा नकाशा

Mauryan Empire in Marathi: Bindusara | बिंदुसार (ई.स.पू 298  ते ई.स.पू 273)

  • चंद्रगुप्त मौर्य नंतर त्याचा मुलगा बिंदुसार मौर्य साम्राज्याचा सम्राट झाला.
  • बिंदुसार, ग्रीक लोकांना अमित्रोचेट्स म्हणून ओळखले जाते (संस्कृत शब्द अमित्रघटा पासून व्युत्पन्न )
  • बिंदुसाराने अजीविकांचे संरक्षण केले.

Mauryan Empire: Ashoka | सम्राट अशोक (ई.स.पू 273 ते ई.स.पू 232)

  • बौद्ध ग्रंथानुसार बिंदुसाराचा मुलगा अशोक जन्माला आला तेव्हा त्याची आई, मूल झाल्यामुळे आनंदित होऊन म्हणाली, ‘आता मी अशोक आहे’, म्हणजे दु:खाशिवाय. आणि म्हणून. मुलाचे नाव ठेवले.
  • उपलब्ध पुराव्यांवरून (प्रामुख्याने बौद्ध साहित्य) बिंदुसाराच्या मृत्यूवरून राजपुत्रांमध्ये सिंहासनासाठी संघर्ष झाल्याचे दिसून येते.
  • बौद्ध परंपरेनुसार, अशोकाने आपल्या 99 भावांची हत्या करून सिंहासन बळकावले आणि सर्वात लहान असलेल्या टिसाला वाचवले. राधागुप्ताने त्याला भ्रातृसंहारात मदत केली.
  • ई.स.पू 273-269 दरम्यानचे हे उत्तराधिकाराचे युद्ध होते आणि सिंहासनावर आपले स्थान प्राप्त केल्यानंतरच अशोकाने 269 ई.स.पू मध्ये औपचारिकपणे राज्याभिषेक केला होता.
  • अशोकाच्या काळात मौर्य साम्राज्याने कळस गाठला. संपूर्ण उपखंड साम्राज्याच्या ताब्यात होता.
Mauryan Empire In Marathi - History, Rulers and Complete Details_60.1
अशोक स्थंभ

Rig Veda In Marathi

Later Maurya | नंतरचे मौर्य (ई.स.पू 232 ते ई.स.पू 185)

  • मौर्य वंश 137 वर्षे चालला.
  • अशोकाच्या मृत्यूनंतर मौर्य साम्राज्याचे पश्चिम आणि पूर्व असे दोन भाग झाले. अशोकाचा मुलगा
  • कुणालने पश्चिम भागावर राज्य केले आणि दशरथाने पूर्व भागावर राज्य केले.
  • बृहद्रथ या शेवटच्या मौर्य शासकाची 185 BC मध्ये त्याच्या सेनापती-प्रमुख, पुष्यनित्र सुंगाने हत्या केली, ज्याने स्वतःचे सुंग राजवंश स्थापन केले.

Sources of Maurya History | मौर्य इतिहासाचे स्रोत

  • कौटिल्याचे ‘अर्थशास्त्र’: हा मौर्यांसाठी सर्वात महत्त्वाचा साहित्यिक स्त्रोत आहे. हा सरकार आणि राजकारणावरचा ग्रंथ आहे. हे मौर्य काळातील राजकीय आणि आर्थिक परिस्थितीचे स्पष्ट आणि पद्धतशीर विश्लेषण देते.
  • मेगास्थेनीजचा ‘इंडिका’: मेगास्थिनीज हा चंद्रगुप्त मौर्यच्या दरबारात सेलेकस निकेटरचा राजदूत होता. ‘इंडिका’ म्हणजे मौर्य प्रशासन (Mauryan Empire In Marathi), 7- जातिव्यवस्था, भारतातील गुलामगिरी आणि व्याजाचा अभाव इत्यादी.
  • विशाखा दत्ताची ‘मुद्रा राक्षस’: हे गुप्त काळात लिहिले गेले होते, त्यात चंद्रगुप्त मौर्याला (Mauryan Empire In Marathi) नंदांचा पाडाव करण्यासाठी चाणक्याची मदत कशी मिळाली याचे वर्णन आहे.
  • पुराणे: जरी ते धार्मिक शिकवणींसह विखुरलेल्या दंतकथांचा संग्रह असले तरी ते आपल्याला मौर्य राजांची कालगणना आणि यादी देतात.
  • दीपवंश आणि महावंश हे अशोकाने श्रीलंकेत बौद्ध धर्माचा प्रसार करण्यामध्ये बजावलेल्या भूमिकेचे वर्णन करतात.
  • दिव्यवादनाने अशोक आणि बौद्ध धर्माच्या प्रसारासाठी केलेल्या प्रयत्नांची माहिती दिली आहे.
    अशोकन शिलालेख आणि शिलालेख: भारतीय उपखंडात अनेक ठिकाणी रॉक शिलालेख, स्तंभ शिलालेख आणि गुहा शिलालेख आहेत.

Fall of the Maurya Empire | मौर्य साम्राज्याचे पतन

Fall of the Maurya Empire: सम्राट अशोकानंतर काही कालावधीत मौर्य साम्राज्याचे (Mauryan Empire In Marathi) पतन झाले. मौर्य साम्राज्याच्या पतनाची कारणे खाली दिले आहे.

लष्कर आणि नोकरशाहीवर प्रचंड खर्च 

मौर्य काळात (Mauryan Empire In Marathi) सैन्य आणि नोकरशाहीच्या कार्यमुक्तीवर मोठा खर्च करण्यात आला. याशिवाय, अशोकाने त्याच्या कारकिर्दीत बौद्ध भिक्खूंना मोठ्या प्रमाणात अनुदान दिले ज्याने त्याचा शाही खजिना रिकामा केला होता. अशोकाच्या नंतर आलेल्या मौर्य राजाला देखील आर्थिक संकटाचा सामना करावा लागला.

प्रांतांत जाचक राजवट

मगध साम्राज्याचे (Mauryan Empire In Marathi) प्रांतीय राज्यकर्ते वारंवार भ्रष्ट आणि जुलमी होते. सततच्या बंडाच्या विरोधात. बिंदुसाराच्या कारकिर्दीत, तक्षशिलेतील नागरिकांनी दुष्ट नोकरशहांच्या कुशासनाच्या विरोधात तक्रार केली. तथापि, बिंदुसार आणि अशोक यांनी नोकरशहांवर नियंत्रण ठेवण्यासाठी अनेक उपाय केले परंतु प्रांतांमध्ये दडपशाही रोखण्यात ते अयशस्वी ठरले.

वायव्य सरहद्दीकडे दुर्लक्ष

अशोक आपल्या धार्मिक कार्यात इतका व्यस्त होता की त्याने मौर्य (Mauryan Empire In Marathi) साम्राज्याच्या वायव्य सरहद्दीकडे फारसे लक्ष दिले नाही. आणि ग्रीक लोकांनी याचा फायदा घेतला आणि उत्तर अफगाणिस्तानात बॅक्ट्रिया नावाचे राज्य स्थापन केले. त्यानंतर अनेक परकीय आक्रमणे झाली ज्यामुळे साम्राज्य कमकुवत झाले.

Note: महाराष्ट्रातील सर्व स्पर्धा परीक्षांसाठी ऑनलाईन क्लास, व्हिडिओ कोर्स, टेस्ट सिरीज, पुस्तके आणि इतर अभ्यास साहित्य खाली दिलेल्या लिंक वर क्लिक करून मिळवा.

MAHARASHTRA STUDY MATERIAL

Mauryan Empire In Marathi - History, Rulers and Complete Details_70.1
Adda247 Marathi Telegram

Also See

Article Name Web Link App Link
Buddhist Councils In Marathi Click here to View on Website Click here to View on App
Oscars 2023 Winners List in Marathi Click here to View on Website Click here to View on App
16 Mahajanapadas Click here to View on Website Click here to View on App
Chandragupta Maurya In Marathi Click here to View on Website Click here to View on App
Upnishad in Marathi Click here to View on Website  Click here to View on App
Maharashtra Budget 2023 Click here to View on Website  Click here to View on App
Economic Survey of Maharashtra Click here to View on Website  Click here to View on App
Buddhism in Marathi Click here to View on Website  Click here to View on App
Vedas In Marathi Click here to View on Website  Click here to View on App
Mahabharat in Marathi Click here to View on Website  Click here to View on App
Ramayan in Marathi Click here to View on Website  Click here to View on App
Epics in Marathi Click here to View on Website  Click here to View on App
Jainism in Marathi Click here to View on Website  Click here to View on App
Cloud and Types of Wind Click here to View on Website  Click here to View on App
Forests in Maharashtra Click here to View on Website  Click here to View on App
Fathers Of Various Fields. Click here to View on Website  Click here to View on App
Samruddhi Mahamarg Click here to View on Website Click here to View on App

 

Latest Maharashtra Govt. Jobs Majhi Naukri 2023
Home Page Adda 247 Marathi
Current Affairs in Marathi Chalu Ghadamodi

YouTube channel- Adda247 Marathi

Adda247 मराठी App | Add247Marathi Telegram group

Mauryan Empire In Marathi - History, Rulers and Complete Details_80.1
Maharashtra Prime Test Pack 2023-2024

Sharing is caring!

FAQs

What is Mauryan Empire known for?

The Mauryan Empire was best known for uniting the Indian subcontinent for the first time as an empire

Download your free content now!

Congratulations!

Mauryan Empire In Marathi - History, Rulers and Complete Details_100.1

ज्ञानकोश मासिक चालू घडामोडी- जानेवारी 2023

Download your free content now!

We have already received your details!

Mauryan Empire In Marathi - History, Rulers and Complete Details_110.1

Please click download to receive Adda247's premium content on your email ID

Incorrect details? Fill the form again here

ज्ञानकोश मासिक चालू घडामोडी- जानेवारी 2023

Thank You, Your details have been submitted we will get back to you.