arrow
arrow
arrow
एतेषु कथनेषु विचार्यताम् - 1. संस्कृतं भारोपीय भाषाकुटुम्बे स्थितम् । 2. वेदभाषा तथा लौकिकसंस्कृतं मध्ये कोऽपि भेदः नास्ति। 3. ग्रीमस्य नियमः
Question

एतेषु कथनेषु विचार्यताम् -
1. संस्कृतं भारोपीय भाषाकुटुम्बे स्थितम् ।
2. वेदभाषा तथा लौकिकसंस्कृतं मध्ये कोऽपि भेदः नास्ति।
3. ग्रीमस्य नियमः ध्वनिपरिवर्तनं निरूपयति ।
एतेषु कति कथनानि सम्यक् ?

A.

केवलम् एकम्

B.

केवलं द्वे

C.

सर्वे त्रयः

D.

न कश्चित्

Correct option is B


परिचय यह प्रश्न संस्कृत भाषा के ऐतिहासिक वर्गीकरण, उसके विकास और ध्वनि परिवर्तन के नियमों की जानकारी पर आधारित है।
व्याख्या
दिए गए तीन कथनों में से, केवल दो कथन सही हैं: कथन 1 और कथन 3।
· (b) केवलं द्वे सम्यक् (केवल दो कथन सही हैं)।
सही कथनों का विवरण:
1. संस्कृतं भारोपीय भाषाकुटुम्बे स्थितम्।
· यह कथन सही है।
· संस्कृत भाषा विश्व के सबसे बड़े भाषा परिवार भारोपीय (Indo-European) भाषा परिवार की भारोपीय-ईरानी (Indo-Iranian) शाखा के भारतीय-आर्य (Indo-Aryan) उप-शाखा के अंतर्गत आती है।
3. ग्रीमस्य नियमः ध्वनिपरिवर्तनं निरूपयति।
· यह कथन सही है।
· ग्रीम का नियम (Grimm's Law) भाषा विज्ञान में ध्वनि परिवर्तन (Sound Change) से संबंधित एक महत्वपूर्ण नियम है।
· यह नियम विशेष रूप से भारोपीय मूल भाषा की स्पर्श ध्वनियों (Stops) और जर्मेनिक (Germanic) भाषाओं में उनकी संगत ध्वनियों के बीच होने वाले व्यवस्थित परिवर्तनों का निरूपण करता है।
रोचक तथ्य
2. वेदभाषा तथा लौकिकसंस्कृतं मध्ये कोऽपि भेदः नास्ति। - यह कथन गलत है।
· वेदभाषा (वैदिक संस्कृत) और लौकिक संस्कृत में महत्वपूर्ण भेद हैं।
· (a) स्वर : वेदभाषा में उदात्त, अनुदात्त और स्वरित नामक तीन स्वर सुरक्षित थे, जो लौकिक संस्कृत में लुप्त हो गए।
· (b) व्याकरण : वेदभाषा में कुछ ऐसे रूप (जैसे लिङ् लकार, कुछ कृत् प्रत्यय, कुछ अव्यय) पाए जाते हैं जो लौकिक संस्कृत में अनुपलब्ध हैं।
· (c) शब्द-भण्डार : वेदभाषा में प्रयुक्त कई शब्द (जैसे 'अदिति', 'उषा' आदि) लौकिक संस्कृत में या तो अप्रचलित हो गए या उनका अर्थ बदल गया।
· (a), (c), (d) विकल्प उपर्युक्त व्याख्या के आधार पर गलत सिद्ध होते हैं।

Free Tests

Free
Must Attempt

Odd One Out

languageIcon English
  • pdpQsnIcon10 Questions
  • pdpsheetsIcon10 Marks
  • timerIcon10 Mins
languageIcon English
Free
Must Attempt

Number System

languageIcon English
  • pdpQsnIcon10 Questions
  • pdpsheetsIcon10 Marks
  • timerIcon10 Mins
languageIcon English
Free
Must Attempt

General Studies Subject Test 01

languageIcon English
  • pdpQsnIcon20 Questions
  • pdpsheetsIcon20 Marks
  • timerIcon15 Mins
languageIcon English

Similar Questions

test-prime-package

Access ‘Haryana Assistant Professor’ Mock Tests with

  • 60000+ Mocks and Previous Year Papers
  • Unlimited Re-Attempts
  • Personalised Report Card
  • 500% Refund on Final Selection
  • Largest Community
students-icon
348k+ students have already unlocked exclusive benefits with Test Prime!
Our Plans
Monthsup-arrow