Marathi govt jobs   »   Study Materials   »   भारतातील प्रमुख उद्योग

भारतातील प्रमुख उद्योग | Major industries in India : MPSC Gazetted Civil Services Exam 2024 अभ्यास साहित्य

भारतातील प्रमुख उद्योग

भारतातील प्रमुख उद्योग : भारताची वैविध्यपूर्ण अर्थव्यवस्था विविध उद्योगांद्वारे चालविली जाते जी राष्ट्रीय आणि जागतिक दोन्ही आघाड्यांवर तिच्या वाढ आणि विकासासाठी योगदान देतात. जसजसे हे उद्योग विकसित होतात, तसतसे आर्थिक शक्तीस्थान बनण्याच्या दिशेने भारताचा प्रवास सुरूच आहे. भारतातील विविध उद्योगांचे वितरण असमानतेने केले जाते कारण उद्योग उभारणीसाठी अनुकूल वातावरण सर्व ठिकाणी समान प्रमाणात विकसित होत नाही. काही चांगल्या कारणांमुळे हा उद्योग काही ठिकाणी विकसित झाला आहे. अधिक औद्योगिक प्रवृत्ती असलेल्या क्षेत्रांना औद्योगिक क्षेत्र म्हणतात. या लेखात भारतातील प्रमुख उद्योग, उद्योगांच्या उत्पादनाची टक्केवारी याबद्दल चर्चा केली आहे.

भारतातील प्रमुख उद्योग : विहंगावलोकन

भारतातील प्रमुख उद्योग याचे विहंगावलोकन खाली दिले आहे.

भारतातील प्रमुख उद्योग : विहंगावलोकन
श्रेणी अभ्यास साहित्य
उपयोगिता MPSC Gazetted Civil Services Exam 2024  व सर्व स्पर्धा परीक्षांसाठी
विषय भारताचा भूगोल
लेखाचे नाव भारतातील प्रमुख उद्योग
लेखातील प्रमुख मुद्दे
  • भारतातील प्रमुख उद्योग या विषयी सविस्तर माहिती

विणकाम उद्योग

  • कलकत्त्याजवळील फोर्ट ग्लॉसेस्टर येथे १८१८ मध्ये प्रथम आधुनिक वस्त्रोद्योगाची स्थापना झाली. पण ही मिल लवकरच बंद पडली.
  • पहिली आधुनिक  विणकाम गिरणी १९५४ मध्ये मुंबईत उघडण्यात आली. एन. दियार यांच्या सहकार्याने बांधण्यात आली होती.
  • विणकाम उद्योगाला फुट लूज इंडस्ट्रीज म्हणतात .
  • मुंबईतील 63 गिरण्यांसह, ते “भारतातील कॉटनपोलिस ” म्हणून ओळखले जाते आणि अहमदाबादमधील 73 गिरण्यांसह, ते ‘ भारताचे मँचेस्टर ‘ म्हणून ओळखले जाते.
  • उत्तर प्रदेशातील कानपूर हे ‘ उत्तर भारताचे मँचेस्टर ‘ म्हणून ओळखले जाते  कारण येथे 10 गिरण्या आहेत .
  • तामिळनाडूतील कोईम्बतूर येथे 200 गिरण्या असून, ते ‘ दक्षिण भारताचे मँचेस्टर ‘ म्हणून ओळखले जाते .

ज्यूट उद्योग

  • 1855 मध्ये, भारतातील पहिली ज्यूट मिल पश्चिम बंगालमधील हुगळी जिल्ह्यातील रिशरा येथे स्थापन झाली .
  • 1859 मध्ये या गिरणीने भारतातील पहिली पॉवरलूम वापरण्यास सुरुवात केली.

लोह आणि पोलाद उद्योग

  • भारतातील पहिला आधुनिक लोखंड आणि पोलाद कारखाना 1830 मध्ये तामिळनाडूमधील पोर्टोनोव्हा येथे स्थापन करण्यात आला. परंतु 1866 मध्ये प्लांटचे कामकाज बंद झाले.
  • खरं तर भारतातील आधुनिक लोह आणि पोलाद उद्योगाची स्थापना 1907 मध्ये टाटा आयर्न आणि स्टीलने जमशेदपूरमध्ये केली होती.
  • 1907 मध्ये, जमशेदजी टाटा यांनी सुवर्णरेखा आणि खरकाई नद्यांच्या संगमावर जमशेदपूर (टाटा नगर) येथे टाटा आयर्न अँड स्टील कंपनी लिमिटेड (टिस्को) ची स्थापना केली .

सिमेंट उद्योग

  • चेन्नई येथे 1904 मध्ये स्थापना झाली.

कागद उद्योग

  • 1816 मध्ये चेन्नईजवळ स्थापना केली परंतु नंतर बंद झाली.
  • त्यानंतर १८३२ मध्ये हुगळी जिल्ह्यातील श्रीरामपूर येथे कारखाना सुरू करण्यात आला पण नंतर तोही बंद पडला.
  • रॉयल बंगाल पेपर मिलची स्थापना 1870 मध्ये बालीगंज, कलकत्ता येथे यशस्वीरित्या झाली.
  • पश्चिम बंगाल, उत्तर प्रदेश, गुजरात, महाराष्ट्र आणि आंध्र प्रदेशमधील पेपर उद्योगांसह मध्य प्रदेशातील नपनगर हे भारतातील सर्वात मोठे न्यूजप्रिंट उत्पादन केंद्र आहे.

पेट्रोकेमिकल उद्योग

  • पेट्रो-केमिकल उद्योगाला ‘सनराईज इंडस्ट्री’ किंवा उदयोन्मुख उद्योग म्हणतात.
  • नॅशनल ऑरगॅनिक केमिकल इंडस्ट्रीज लिमिटेड (NOCIL).

इक्षु कला

  • 1840 मध्ये उत्तर बिहारमध्ये स्थापना झाली.

माहिती तंत्रज्ञान उद्योग

  •  ‘बॅंगलोर’ला भारताची ‘सिलिकॉन व्हॅली ‘ म्हणतात ( अमेरिकेतील सांता कारा व्हॅलीला सिलिकॉन व्हॅली म्हणतात).

भारतातील प्रमुख उद्योगांच्या उत्पादनाची टक्केवारी

भारतातील प्रमुख उद्योग, राज्ये आणि त्यांच्या उत्पादनाची टक्केवारी खालील तक्त्यामध्ये चर्चा केली आहे.

भारतातील प्रमुख उद्योग | Major industries in India : MPSC Gazetted Civil Services Exam 2024 अभ्यास साहित्य_3.1

भारतातील प्रमुख उद्योग | Major industries in India : MPSC Gazetted Civil Services Exam 2024 अभ्यास साहित्य_4.1

भारतातील प्रमुख उद्योग | Major industries in India : MPSC Gazetted Civil Services Exam 2024 अभ्यास साहित्य_5.1

MPSC Gazetted Civil Services Exam 2024 : अभ्यास साहित्य योजना : सामान्य ज्ञान(GS) 
तारीख वेब लिंक  अँप लिंक 
31 डिसेंबर  2023 जालियनवाला बाग हत्याकांड जालियनवाला बाग हत्याकांड
1 जानेवारी  2024 गांधी युग गांधी युग
3 जानेवारी 2024 रक्ताभिसरण संस्था रक्ताभिसरण संस्था
5 जानेवारी 2024

 

प्राकृतिक महाराष्ट्र – कोकण किनारपट्टी   प्राकृतिक महाराष्ट्र – कोकण किनारपट्टी
  7 जानेवारी  2024 1857 चा उठाव 1857 चा उठाव
9 जानेवारी  2024  प्राण्यांचे वर्गीकरण -असमपृष्ठरज्जू प्राणी  प्राण्यांचे वर्गीकरण -असमपृष्ठरज्जू प्राणी
11 जानेवारी 2024 राज्यघटना निर्मिती राज्यघटना निर्मिती
13 जानेवारी 2024 अर्थसंकल्प अर्थसंकल्प
15 जानेवारी 2024 महाराष्ट्र – स्थान व विस्तार महाराष्ट्र – स्थान व विस्तार
17 जानेवारी 2024 भारतीय राष्ट्रीय कॉंग्रेसची स्थापना व वाटचाल भारतीय राष्ट्रीय कॉंग्रेसची स्थापना व वाटचाल
19 जानेवारी 2024 मूलभूत हक्क मूलभूत हक्क
21 जानेवारी 2024 वैदिक काळ वैदिक काळ
23 जानेवारी 2024 सामाजिक व धार्मिक सुधारणा चळवळी सामाजिक व धार्मिक सुधारणा चळवळी
25 जानेवारी 2024 शाश्वत विकास शाश्वत विकास
27 जानेवारी 2024 महर्षी कर्वे व त्यांचे कार्य महर्षी कर्वे व त्यांचे कार्य
29 जानेवारी 2024 1942 छोडो भारत चळवळ 1942 छोडो भारत चळवळ
31 जानेवारी 2024 भारतीय रिझर्व्ह बँक  भारतीय रिझर्व्ह बँक 

 

MPSC Gazetted Civil Services Exam 2024 : अभ्यास साहित्य योजना : सामान्य ज्ञान (GS)
तारीख वेब लिंक  अँप लिंक 
1 फेब्रुवारी 2024 भारतीय राज्यघटनेतील महत्त्वाची कलमे भारतीय राज्यघटनेतील महत्त्वाची कलमे
2 फेब्रुवारी 2024 स्वातंत्र्यापूर्वीची भारतीय अर्थव्यवस्था स्वातंत्र्यापूर्वीची भारतीय अर्थव्यवस्था
3 फेब्रुवारी 2024 रौलेट कायदा 1919 रौलेट कायदा 1919
4 फेब्रुवारी 2024 गारो जमाती गारो जमाती
5 फेब्रुवारी 2024 लाला लजपत राय लाला लजपत राय
6 फेब्रुवारी 2024 भारतीय राज्यघटनेचे कलम 15 भारतीय राज्यघटनेचे कलम 15
7 फेब्रुवारी 2024 भारतातील हरित क्रांती भारतातील हरित क्रांती
8 फेब्रुवारी 2024 मार्गदर्शक तत्वे मार्गदर्शक तत्वे
9 फेब्रुवारी 2024 गौतम बुद्ध : जीवन आणि शिकवण गौतम बुद्ध : जीवन आणि शिकवण
10 फेब्रुवारी 2024 भारतीय नियोजन आयोग आणि NITI आयोग भारतीय नियोजन आयोग आणि NITI आयोग
11 फेब्रुवारी 2024 भारतीय राज्यघटनेची मूलभूत रचना सिद्धांत भारतीय राज्यघटनेची मूलभूत रचना सिद्धांत
12 फेब्रुवारी 2024 महागाईचे प्रकार आणि कारणे महागाईचे प्रकार आणि कारणे
13 फेब्रुवारी 2024 श्वसन संस्था श्वसन संस्था
14 फेब्रुवारी 2024 अलैंगिक प्रजनन  अलैंगिक प्रजनन 
15 फेब्रुवारी 2024 सातवाहन कालखंड सातवाहन कालखंड
16 फेब्रुवारी 2024 बिरसा मुंडा बिरसा मुंडा
17 फेब्रुवारी 2024 पंचायतराज समित्या पंचायतराज समित्या
18 फेब्रुवारी 2024 कोळी,भिल्ल व रामोश्यांचे बंड कोळी,भिल्ल व रामोश्यांचे बंड
19 फेब्रुवारी 2024 1991 च्या आर्थिक सुधारणा 1991 च्या आर्थिक सुधारणा
20 फेब्रुवारी 2024 जगन्नाथ शंकरशेठ जगन्नाथ शंकरशेठ
21 फेब्रुवारी 2024 पंडिता रमाबाई पंडिता रमाबाई
22 फेब्रुवारी 2024 भारतीय राज्यघटनेचे कलम 370 भारतीय राज्यघटनेचे कलम 370
23 फेब्रुवारी 2024 शिक्षणविषयक आयोग व समित्या शिक्षणविषयक आयोग व समित्या
24 फेब्रुवारी 2024 आम्ल पर्जन्य आम्ल पर्जन्य
25 फेब्रुवारी 2024 73 वी घटना दुरुस्ती कायदा 73 वी घटना दुरुस्ती कायदा
26 फेब्रुवारी 2024 संयुक्त महाराष्ट्र चळवळ संयुक्त महाराष्ट्र चळवळ
27 फेब्रुवारी 2024 गोदावरी नदी खोरे गोदावरी नदी खोरे
28 फेब्रुवारी 2024 सार्वजनिक वित्त सार्वजनिक वित्त
29 फेब्रुवारी 2024 राज्य लोकसेवा आयोग राज्य लोकसेवा आयोग

 

MPSC Gazetted Civil Services Exam 2024 : अभ्यास साहित्य योजना : सामान्य ज्ञान (GS)
तारीख वेब लिंक  अँप लिंक 
1 मार्च 2024 केंद्र – राज्य संबंध केंद्र – राज्य संबंध
2 मार्च 2024 दिल्ली सल्तनत दिल्ली सल्तनत
3 मार्च 2024 राष्ट्रीय उत्पन्न राष्ट्रीय उत्पन्न
4 मार्च 2024
भाऊ दाजी लाड व बाळशास्त्री जांभेकर भाऊ दाजी लाड व बाळशास्त्री जांभेकर
5 मार्च 2024
भारतातील सहकारी संस्था भारतातील सहकारी संस्था
6 मार्च 2024 बंगालची फाळणी बंगालची फाळणी
7 मार्च 2024 डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर
8 मार्च 2024 मोपला बंड मोपला बंड
9 मार्च 2024 42 वी घटना दुरुस्ती कायदा 1976 42 वी घटना दुरुस्ती कायदा 1976
10 मार्च 2024
भारतातील खनिज संसाधने भारतातील खनिज संसाधने
11 मार्च 2024
गोपाळ हरी देशमुख व महादेव गोविंद रानडे गोपाळ हरी देशमुख व महादेव गोविंद रानडे
12 मार्च 2024
मानवी शरीर : अस्थिसंस्था मानवी शरीर : अस्थिसंस्था
13 मार्च 2024 मॉन्टेगु-चेम्सफोर्ड सुधारणा 1919 मॉन्टेगु-चेम्सफोर्ड सुधारणा 1919
14 मार्च 2024 वित्त आयोग वित्त आयोग
15 मार्च 2024
भारतातील राष्ट्रीय आणीबाणी 1975 ते 1977 भारतातील राष्ट्रीय आणीबाणी 1975 ते 1977

भारतातील प्रमुख उद्योग | Major industries in India : MPSC Gazetted Civil Services Exam 2024 अभ्यास साहित्य_6.1

MPSC Combine Group B & Group C (Pre + Mains) Exam Foundation 2024 | Marathi | Video Course By Adda247

महाराष्ट्रातील सर्व स्पर्धा परीक्षांसाठी ऑनलाईन क्लास, व्हिडिओ कोर्स, टेस्ट सिरीज, पुस्तके आणि इतर अभ्यास साहित्य खाली दिलेल्या लिंक वर क्लिक करून मिळावा.

महाराष्ट्र अभ्यास साहित्य

अड्डा 247 मराठीचे युट्युब चॅनल

अड्डा 247 मराठी अँप 

MAHARASHTRA MAHAPACK
महाराष्ट्र महापॅक

Sharing is caring!

TOPICS: