Marathi govt jobs   »   Study Materials   »   Information on Universal Immunization Programme (UIP)

सार्वत्रिक लसीकरण कार्यक्रम (UIP) | Universal Immunization Programme (UIP) : Study Material for Arogya and ZP Bharati 2021

Universal Immunization Programme (UIP) : Study Material for Arogya and ZP Bharati 2021: सार्वजनिक आरोग्य विभाग भरती व जिल्हा परिषद भरती 2021 मधे तांत्रिक विषयात. 40 प्रश्न विचारले जातात. त्याच्यामध्ये सार्वत्रिक लसीकरण कार्यक्रम यावर 2 ते 3 प्रश्न हमखास विचारले जाऊ शकतात. सार्वत्रिक लसीकरण कार्यक्रम राष्ट्रीय आरोग्य अभियान (NHM) अंतर्गत राबविल्या जाते. या आर्टिकल मध्ये आपण आज सार्वत्रिक लसीकरण कार्यक्रम (Universal Immunization Programme) याबद्दल संपूर्ण माहिती बघणार आहे. Adda247 मराठी च्या संकेतस्थळावर यासारख्या अनेक टॉपिक ची माहिती तुम्हाला मिळेल. 

महाराष्ट्र जिल्हा परिषद मेगा भरती 2021 अधिसूचना पाहण्यासाठी येथे क्लिक करा

Universal Immunization Programme (UIP) : Study Material for Arogya and ZP Bharati 2021 | सार्वत्रिक लसीकरण कार्यक्रम (UIP) : आरोग्य व जि. प. भरती 2021 अभ्यास साहित्य

Universal Immunization Programme (UIP) : Study Material for Arogya and ZP Bharati 2021: आरोग्य आणि कुटुंब कल्याण मंत्रालय, नवी दिल्ली हा विभाग कार्य करण्यासाठी आवश्यक सर्व तांत्रिक सहाय्य प्रदान करतो. UIP अंतर्गत  सर्व राज्य आपापल्या राज्यात लसीकरण राबवतात. राष्ट्रीय आरोग्य अभियान (NHM) योजनांचा आढावा घेते आणि नियम आणि मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार त्याच्या मंजुरी प्रक्रियेत सुविधा उपलब्ध करून देते. लसीकरण ही अशी प्रक्रिया आहे ज्याद्वारे एखाद्या व्यक्तीस संसर्गजन्य रोगापासून प्रतिकारक्षम किंवा प्रतिरोधक बनवले जाते, विशेषत: लस प्रशासनाने. लसी शरीराच्या स्वतःच्या रोगप्रतिकारक शक्तीला उत्तेजन देतात ज्यामुळे व्यक्तीला पुढील संसर्ग किंवा रोगापासून संरक्षण मिळते. याचे महत्वाचे वर्ष व लसीकरणाचा तक्ता व सर्व महत्वाची माहिती खाली दिलेली आहे.

Universal Immunization Programme (UIP) : Study Material for Arogya and ZP Bharati 2021_40.1

उद्देश

  • लक्ष्यित प्रेक्षक पालक, पौगंडावस्थेतील मुले याच्यापर्यंत पोहचणे.
  • उपलब्धता, सुलभता, परवडण्यायोग्यता, गुणवत्ता आणि लिंग समानतेच्या प्रिन्सिपलवर सार्वत्रिक लसीकरण कार्यक्रमाच्या समन्वयाने कार्य करणे.
  • आई, नवजात मुलाला योग्य ती योग्य माहिती देणे.
  • नियोजित सत्रात लसीकरण करणे

महाराष्ट्र ZP भरती 2021 परीक्षेचे स्वरूप आणि अभ्यासक्रम पाहण्यासाठी येथे क्लिक करा 

Universal Immunization Programme (UIP) : Important Years | सार्वत्रिक लसीकरण कार्यक्रम (UIP) : महत्वाचे वर्ष

Universal Immunization Programme (UIP) – Important Years: राष्ट्रीय ग्रामीण आरोग्य अभियान अंतर्गत येणारी सार्वत्रिक लसीकरण कार्यक्रम हा 100 टक्के केंद्र पुरस्कृत कार्यक्रम आहे. सुरुवात 1900 अठ्ठ्यात्तर मध्ये झाली होती.आणि कालांतराने याचे काही महत्त्वाचे टप्पे या अभियानाने महत्त्वाची वर्षे खाली दिलेली आहे.

Universal Immunization Programme (UIP) : Study Material for Arogya and ZP Bharati 2021_50.1

1978: लसीकरणाचा विस्तारित कार्यक्रम (EPI) (मर्यादित पोहोच – मुख्यतः शहरी)
1985: युनिव्हर्सल लसीकरण कार्यक्रम (UIP).
1986: लसीकरणावर तंत्रज्ञान मिशन (PMO च्या 20 बिंदू कार्यक्रमांतर्गत देखरेख)
1990: देशभर लसीकरण कार्यक्रम सुरु
1992: बालजीवन आणि सुरक्षित मातृत्व (CSSM)
1997: पुनरुत्पादक बाल आरोग्य (RCH 1)
2005: राष्ट्रीय ग्रामीण आरोग्य अभियानाचा (NRHM) घटक बनला.
2012: भारत सरकारने 2012 ला “तीव्रतेचे वर्ष” म्हणून घोषित केले (नियमित लसीकरण)
2013: इतर दक्षिण-पूर्व आशिया क्षेत्रासह भारताने घोषित केले (गोवर निर्मूलन आणि रुबेला/जन्मजात रुबेलासाठी वचनबद्धता)
2014: देशातून वन्य पोलिओ विषाणूचे एकही प्रकरण शेवटपर्यंत नोंदवले गेले नाही
(तीन वर्षे आणि भारताला ऐतिहासिक यश मिळाले आणि म्हणून प्रमाणित करण्यात आले)

Universal Immunization Programme (UIP) : National Immunization Schedule | सार्वत्रिक लसीकरण कार्यक्रम (UIP) : राष्ट्रीय लसीकरण वेळापत्रक

Programme (UIP) : National Immunization Schedule: सार्वत्रिक लसीकरण कार्यक्रम यामध्ये गर्भवती महिलांना, लहान बाळांना व मुलांना या कार्यक्रमांतर्गत सर्व लसी केव्हा आणि कधी घ्यावा याची संपूर्ण माहिती गर्भवती महिलांना व त्यांच्या परिवाराला मिळावी म्हणून या सार्वत्रिक लसीकरण कार्यक्रमामध्ये वेळापत्रक असते. त्यानुसारच वेळोवेळी लसीकरण केले जाते. याची संपूर्ण माहिती ही खाली दिलेली आहे.

लस केव्हा द्यायचे कमाल वय डोस मार्ग जागा

गर्भवती महिलांसाठी

टिटॅनस आणि प्रौढ डिप्थीरिया (टीडी -1) लवकर गर्भधारणा 0.5 मिली इंट्रा मस्क्युलर वरचा हात
टिटॅनस आणि प्रौढ डिप्थीरिया (टीडी -2) टीडी* च्या पहिल्या डोसनंतर 4 आठवडे 0.5 मिली इंट्रा मस्क्युलर वरचा हात
टिटॅनस आणि प्रौढ डिप्थीरिया (टीडी बूस्टर) जर गर्भधारणेच्या शेवटच्या 3 वर्षांच्या आत 2 टीडी डोस मिळाले 0.5 मिली इंट्रा मस्क्युलर वरचा हात

लहान मुलांसाठी

बीसीजी (बॅसिलस कॅल्मेट ग्यूरिन) जन्माच्या वेळी किंवा शक्य तितक्या लवकर वयाच्या 1 वर्षापर्यंत जन्मावेळी एक वर्षापर्यंत 0.1 मिली (1 महिन्याच्या वयापर्यंत 0.05 मिली) अंतर्मन डावा वरचा हात

 

हिपॅटायटीस बी – जन्म डोस जन्माच्या वेळी किंवा शक्य तितक्या लवकर 24 तासांच्या आत जन्माच्या 24 तासांच्या आत 0.5 मि.ली इंट्रा-मस्क्युलर मध्य-मांडीची अँटेरो-पार्श्व बाजू
ओरल पोलिओ लस (OPV) -0 जन्माच्या वेळी किंवा शक्य तितक्या लवकर पहिल्या 15 दिवसात पहिल्या 15 दिवसात 2 थेंब तोंडी तोंडी
ओरल पोलिओ लस (OPV) -1,2,3, 6 आठवडे, 10 आठवडे आणि 14 आठवडे वयाच्या 5 वर्षापर्यंत 2 थेंब तोंडी तोंडी
निष्क्रिय पोलिओ लस (IPV) 1 आणि 2 6 आठवडे आणि 14 आठवडे वय 1 वर्ष 0.1 मि.ली अंतर्मन उजवा वरचा हात
पेंटाव्हॅलेंट लस (डिप्थीरिया, पर्टुसिस, टिटॅनस, हिपॅटायटीस बी, हिब)- १, २ आणि ३ 6 आठवडे, 10 आठवडे आणि 14 आठवडे वय 1 वर्ष 0.5 मि.ली इंट्रा-मस्क्युलर मध्य-मांडीची अँटेरो-पार्श्व बाजू
रोटाव्हायरस लस (आरव्हीव्ही) 1, 2 आणि 3 6 आठवडे, 10 आठवडे आणि 14 आठवडे वय 1 वर्ष 5 थेंब (lyophilized लस) तोंडी तोंडी
न्यूमोकोकल संयुग्म लस (पीसीव्ही) १, २ आणि बूस्टर 6 आठवडे, 14 आठवडे आणि 9 महिने वय 1 वर्ष 0.5 मि.ली इंट्रा-मस्क्युलर मध्य-मांडीची अँटेरो-पार्श्व बाजू
गोवर-रुबेला (MR) 1 9 पूर्ण महिने – ते 12 महिने. वयाच्या 9 – 12 महिन्यांत न मिळाल्यास 5 वर्षापर्यंत द्या वय 5 वर्षे 0.5 मि.ली उप-त्वचा उजवा वरचा हात
व्हिटॅमिन ए (पहिला डोस) 9 पूर्ण झालेल्या महिन्यांत  वय 5 वर्षे 1 मिली (1 लाख IU) तोंडी तोंडी
जपानी एन्सेफलायटीस (पहिला डोस) 9 पूर्ण झालेल्या महिन्यात – 12 महिने वय 15 वर्षे 0.5 मि.ली त्वचेखालील (थेट लस) इंट्रामस्क्युलर  डावा वरचा हात Antero-lateral side of mid thigh

मुले आणि पौगंडावस्थेसाठी

डिप्थीरिया पर्टुसिस टिटॅनस (डीपीटी) बूस्टर 1 16- 24 महिने वय 7 वर्षे 0. 5 मि.ली इंट्रा-मस्क्युलर मध्य-मांडीची अँटेरो-पार्श्व बाजू
MR 2 16-24 महिने वय 5 वर्षे 0.5 मि.ली उप-त्वचेचा उजवा वरचा हात
ओपीव्ही बूस्टर 16-24 महिने वय 5 वर्षे 2 थेंब तोंडी तोंडी
जपानी एन्सेफलायटीस  (लागू असल्यास) 16-24 महिने वय 15 वर्षे 0.5 मि.ली उप-त्वचेचा डावा वरचा हात
व्हिटॅमिन ए  (दुसरा ते 9 वा डोस) 18 महिने (दुसरा डोस). त्यानंतर, 5 वर्षांच्या वयापर्यंत दर 6 महिन्यांनी एक डोस. वय 5 वर्षे 2 मिली (2 लाख IU) तोंडी तोंडी
डिप्थीरिया पर्टुसिस टिटॅनस बूस्टर (डीपीटी) बूस्टर 2

5-6 वर्षे

वय 7 वर्षे 0.5 मि.ली इंट्रा-मस्क्युलर वरचा हात
टिटॅनस आणि प्रौढ डिप्थीरिया 10 वर्षे आणि 16 वर्षे वय 16 वर्षे 0.5 मि.ली इंट्रा-मस्क्युलर वरचा हात

कोविड-19 स्पर्धा परीक्षांसाठी महत्वाची माहिती पाहण्यासाठी येथे क्लिक करा 

लसीकरण देणारे विविध संस्था

  • प्राथमिक आरोग्य केंद्र
  • महानगरपालिका रुग्णालय
  • उपकेन्द्र
  • जिल्हा रूग्णालय
  • नगरपालिका रुग्णालय
  • ग्रामीण रुग्णालय
  • धर्मदाय व स्वयंसेवी रूग्णालय
  • इतर शासकीय निम शासकीय रुग्णालय
  • आरोग्य सेवा सत्रे

याच्याद्वारे लसीकरण केल्या जाते.

तुम्हाला हेही बगायला आवडेल

National Health Mission (NHM): Study Material for Arogya Bharti 2021 राष्ट्रीय ग्रामीण आरोग्य अभियान (NRHM)
आरोग्य विषयक महत्वाचे दिवस राष्ट्रीय ग्रामीण आरोग्य अभियान अंतर्गत विविध कार्यक्रम: भाग 1
राष्ट्रीय ग्रामीण आरोग्य अभियान अंतर्गत विविध कार्यक्रम: भाग 2 सजीवांचे वर्गीकरण भाग 2 – प्राणी
महाराष्ट्रातील महत्त्वाच्या नद्या (संगमस्थळे, धरणे, काठावरची महत्त्वाची शहरे भारतातील महत्त्वाच्या नद्या: पहिल्या दहा लांब नद्यांची यादी
नदीकाठच्या भारतीय शहरांची यादी भारतातील शास्त्रीय आणि लोक नृत्य
भारताच्या पंचवार्षिक योजना (1951 ते 2017) | FYPs (From 1951 To 2017)

महाराष्ट्रातील महत्त्वाची वृत्तपत्रे | Important Newspapers In Maharashtra

Important Passes in Maharashtra | महाराष्ट्रातील महत्त्वाचे घाटरस्ते

Our Solar System: आपली सौरप्रणाली: निर्मिती, ग्रह, तथ्य आणि प्रश्न

भारताची टोकियो ऑलिम्पिक कामगिरी एका दृष्टीक्षेपात

Union and Maharashtra State Council of Ministers

ढग व ढगांचे प्रकार (Clouds And Types Of Clouds)

Indian Constitution | आपली राज्यघटना: मांडणी, स्रोत, भाग, कलमे आणि परिशिष्टे

Highest Mountain Peaks In India – State-Wise List | भारतातील सर्वोच्च पर्वतीय शिखरांची राज्यनिहाय यादी

State Wise-List Of National Parks In India | भारतातील राष्ट्रीय उद्यानांची राज्यनिहाय यादी

Fundamental Rights Of Indian Citizens | भारतीय नागरिकांचे मूलभूत अधिकार

List Of Countries And Their National Sports |  देशांची यादी आणि त्यांचा राष्ट्रीय खेळ

सार्वजनिक वित्त: राजकोषीय धोरण, अर्थसंकल्पीय पद्धत आणि व्याख्या | Public Finance

महाराष्ट्र राज्य GK PDF प्रश्न आणि स्पष्टीकरणासोबत त्यांचे उत्तर | Download All Parts

FAQs Universal Immunization Programme (UIP)

Q1. आरोग्य व जि. प. विभागाच्या परीक्षेत सार्वत्रिक लसीकरण कार्यक्रम (UIP) प्रश्न विचारातील का?

Ans. होय आरोग्य व जि. प. विभागाच्या परीक्षेत सार्वत्रिक लसीकरण कार्यक्रम (UIP) प्रश्न विचारातील

Q2. सार्वत्रिक लसीकरण कार्यक्रम (UIP) वर किती प्रश्न विचारले जातात?

Ans. सार्वत्रिक लसीकरण कार्यक्रम (UIP) वर 2 ते 3 प्रश्न विचारले जातात

Q3. तांत्रिक विषयात कोण कोणत्या घटकांचा समावेश होतो?

Ans. तांत्रिक विषयात सरकारच्या विविध  आरोग्यविषयक योजना,  रोग, आहारशास्त्र,  शरीरशास्त्र,  व संबंधित पदाशी  निगडित घटकाचा समावेश होतो

Q4.  तांत्रिक विषयातील घटक मला कुठे पाहायला मिळतील?

Ans. Adda247 मराठीच्या अधिकृत वेबसाईटवर तुम्हाला यासंबंधी सर्व माहिती मिळणार आहे. 

Adda247 मराठी App | Add247Marathi Telegram group

YouTube channel- Adda247 Marathi 

केवळ सरावच परीक्षेत चांगले गुण मिळण्यास मदत करू शकतो

सराव करा

Universal Immunization Programme (UIP) : Study Material for Arogya and ZP Bharati 2021_60.1
Maharashtra Mahapack

Sharing is caring!

Download your free content now!

Congratulations!

Universal Immunization Programme (UIP) : Study Material for Arogya and ZP Bharati 2021_80.1

ज्ञानकोश मासिक चालू घडामोडी-सप्टेंबर 2022

Download your free content now!

We have already received your details!

Universal Immunization Programme (UIP) : Study Material for Arogya and ZP Bharati 2021_90.1

Please click download to receive Adda247's premium content on your email ID

Incorrect details? Fill the form again here

ज्ञानकोश मासिक चालू घडामोडी-सप्टेंबर 2022

Thank You, Your details have been submitted we will get back to you.