Marathi govt jobs   »   Study Materials   »   Diseases and types of Diseases

Diseases and Types of Diseases | रोग व रोगांचे प्रकार

Diseases and Types of Diseases: Generally, a disease is a condition in which a person suffers from any kind of damage to the body or structure. If a person suffers psychological damage, we call it mental illness. These diseases are of various types. Diseases are divided into diseases caused by infection, diseases caused by pathogens, diseases caused by microorganisms, and diseases caused by transmission. Diseases and Types of Diseases In this article, we are going to learn about diseases and their types.

Diseases and Types of Diseases
Category Study Material
Subject General Science
Name Diseases and Types of Diseases

Diseases and Types of Diseases – Infectious Diseases | रोग व रोगांचे प्रकार – संक्रामक रोगांचे प्रकार

Diseases and Types of Diseases – Infectious Diseases: संक्रामक रोगांचे तीन प्रमुख  प्रकार (Diseases and Types of Diseases) पडतात. त्यांची नावे व व्याख्या खालीलप्रमाणे आहे.

संक्रामक रोग (Infectious diseases)

  • संसर्गजन्य रोग (Communicable Diseases)
  • संपर्कज्यन्य रोग (Contagious Diseases)
  • साथीचे रोग

संसर्गजन्य रोग (Communicable Diseases) : सततच्या सहवासाने रोग्याच्या शरीरातील रोगजंतू निरोगी व्यक्तींमध्ये प्रादुर्भाव होतो अशा रोगांना संसर्गजन्य रोग म्हणतात. उदा. क्षयरोग

संपर्कज्यन्य रोग (Contagious Diseases): आजारी व्यक्तीमधील रोगजंतूंचा स्पर्शावाटे निरोगी व्यक्‍तीमध्ये प्रादुर्भाव झाल्यास त्यालाच संसर्गजन्य रोग असे म्हणतात.
उदा. कुष्ठरोग, गजकर्ण

साथीचे रोग: हवामानातील विशिष्ट बदलामुळे एकाच वेळी अनेक व्यक्तींना एकच रोग होतो  त्या रोगांना साथीचे रोग असे म्हणतात.
उदा. कॉलरा, हगवण, डोळे येणे, इन्फ्युएंझा, विषमज्वर

Diseases and Types of Diseases : Study material in MPSC exam_40.1
Adda247 Marathi App

Diseases and Types of Diseases – Types of Diseases according to Prevalence | रोग व रोगांचे प्रकार – प्रसारानुसार रोगांचे प्रकार

Diseases and Types of Diseases – Types of Diseases according to Prevalence: प्रसारानुसार रोगांचे तीन प्रकार (Diseases and Types of Diseases) पडतात. ते प्रकार व त्यांच्या व्याख्या खाली दिलेल्या आहेत.

प्रसारानुसार रोगांचे प्रकार (Types of diseases according to prevalence)

  • सार्वत्रिक रोग (Pandemic diseases)
  • प्रदेशनिष्ठ रोग (Endemic Diseases)
  • व्यापक रोग (Epidemic Diseases)

सार्वत्रिक रोग (Pandemic diseases): जे आजार संपूर्ण जगामध्ये पसरलेले असतात त्यांनाच सार्वत्रिक रोग असे म्हणतात. उदा. कोरोना

प्रदेशनिष्ठ रोग (Endemic Diseases): जे आजार विशिष्ट प्रदेशामध्येच आढळतात त्यांनाच प्रदेशनिष्ठ रोग असे म्हणतात. उदा. केरळ मधील अल्लापुझा, कोट्टायम व एर्नाकुलम या तीन जिल्ह्यांमध्ये हत्तीपाय ( फायलेरिआसिस ) या रोगाचा प्रादुर्भाव आहे.

व्यापक रोग (Epidemic Diseases): जे आजार एका ठिकाणाहून दुसऱ्या ठिकाणी माणसावर मोठ्या प्रमाणात परिणाम करत पसरतात त्यांनाच व्यापक आजार असे म्हणतात. उदा. कॉलरा, टायफाईड

Diseases and Types of Diseases – Types of Diseases based on Pathogens | रोग व रोगांचे प्रकार – रोगजंतुंच्या आधारे रोगांचे प्रकार

Diseases and Types of Diseases – Types of Diseases based on Pathogens: ज्याप्रमाणे रोगांचे त्यांच्या प्रसार व किती भागात रोगाचा विस्तार झाला आहे त्यानुसार प्रकार पडतात. त्याचप्रमाणे विविध प्रकारच्या रोगजंतुंच्या आधारे रोगांचे प्रकार (Diseases and Types of Diseases) आहेत. ते  खालील प्रमाणे आहेत.

  • विषाणूजन्य आजार (Diseases Caused by Viruses)
  • जीवाणूजन्य आजार (Diseases Caused by Bactria)
  • आदिजीवजन्य आजार (Protozoal diseases)
  • कवके (Fungus) व कृमी (Worms) यांच्यामुळे होणारे आजार

Diseases and Types of Diseases – Causal Microorganisms of Some Diseases | रोग व रोगांचे प्रकार – काही रोगांचे कारक सूक्ष्मजीव

Diseases and Types of Diseases – Causal Microorganisms of Some Diseases: परीक्षेत वारंवार रोग व त्याचे कारक जीव (म्हणजेच कोणता रोग कोणत्या रोगजंतूमुळे होतो) यावर प्रश्न विचारातात. त्याचा संपूर्ण तक्ता खाली दिलेला आहे.

विषाणूजन्य रोग
रोगाचे नाव  कारक विषाणू
इन्फ्लुएंझा

(Influenza)

मायक्सोव्हायरस ए, बी, सी

(Myxovirus A, B, C)

स्मॉल  पॉक्स

(Small Pox)

व्हेरिओला विषाणू

(Variola virus)

कांजिण्या

(Chicken pox)

व्हेरिसेला झोस्टर

(Varicella Zoster)

गोवर

(Measles)

पॅरामीक्सोव्हायरस

(Paramyxovirus)

जर्मन गोवर (रुबेला)

(German Measles (Rubella))

रुबेला विषाणू

(Rubella virus)

रेबीज

(Rabies)

रेबीज विषाणू

(Rabies Virus)

गलगंड

(Mumps)

पॅरामीक्सो व्हायरस

(Paramyxo virus)

ट्रेकोमा

(Trachoma)

क्लॅमिडीया ट्रॅकोमाटिस

(Chlamydia trachomatis)

पोलिओमायलायटीस

(Poliomyelitis)

पोलिओव्हायरस (पिकोर्ना व्हायरस)

(Poliovirus (Picorna virus))

पीतज्वर

(Yellow fever)

आर्बो व्हायरस

(Arbo virus)

एड्स

(AIDS)

एचआयव्ही

(HIV)

हिपॅटायटीस

(Hepatitis)

HAV, HVB, HCV HDV, HEV
डेंग्यू ताप

(Dengue fever)

DEN₁, DEN₂, DEN₃, DEN₄
डिप्थीरिया

(Diphtheria)

कॉर्नेबॅक्टेरियम डिप्थीरिया

(Cornebacterium diphtheriae)

जीवाणूजन्य रोग
रोगाचे नाव  कारक जीवाणू
क्षयरोग

(Tuberculosis)

मायकोबॅक्टेरियम ट्युबरक्युलॉसिस

(Mycobacterium tuberculosis)

डांग्या खोकला (पर्टुसिस)

(Whooping cough(pertussis))

बोर्डेटेला पेर्टुसिस

(Bordetella pertusis)

गोनोरिया

(Gonorrhea)

निसेरिया गोनोरिया

Neisseria gonorrhea

उपदंश

(Syphilis)

ट्रेपोनेमा पॅलिडम

(Treponema pallidum)

धनुर्वात

(Tetanus)

क्लोस्ट्रीडियम टेटानी

(Clostridium tetani)

कॉलरा

(Cholera)

व्हिब्रियो कोमा, व्ही. कॉलरा

(Vibrio coma, V. Cholera)

विषमज्वर

(Typhoid)

साल्मोनेला टायफी किंवा एस टायफोसा

(Salmonella typhi or S. typhosa)

न्यूमोनिया

(Pneumonia)

डिप्लोकोकस न्यूमोनिया

(Diplococcus Pneumonia)

प्लेग

(Plague)

येर्सिनिया पेस्टिस किंवा पाश्चुरेला पेस्टिस

(Yersinia pestis or Pasteurella pestis)

कुष्ठरोग (हेन्सेन रोग)

(Leprosy (Hensen’s disease))

मायकोबॅक्टेरियम लेप्रेल

(Mycobacterium leprale)

प्रोटोझोअन्स रोग
रोगाचे नाव  कारक प्रोटोझोअन्स
मलेरिया

(Malaria)

प्लास्मोडियम विवाक्स

(Plasmodium vivax)

अमीबियासिस

(Amoebiasis)

एंटामोएबा हिस्टोलिटिका

(Entamoeba histolytica)

ट्रायपॅनोसोमियासिस (झोपेचा आजार)

(Trypanosomiasis (Sleeping sickness))

ट्रायपॅनोसोमा एसपी.

(Trypanosoma sp.)

Diseases and Types of Diseases : Study material in MPSC exam_50.1
Adda247 Marathi Telegram
कीटक वाहून नेणारे रोग
डास (एनोफिलीस)

(Mosquito (Anopheles))

मलेरिया

(Malaria)

एडीस इजिप्ती

(Aedes aegypti)

डेंग्यू ताप

(Dengue fever)

उंदीर, पिसू

(Rat. flea)

प्लेग

(Plague)

क्युलेक्स

(Calex)

फायलेरियासिस किंवा हत्तीरोग

(Filariasis or elephantiasis)

घर माशी

(House fly)

कॉलरा

(Cholera)

See Also,

Article Name Web Link App Link
Largest Countries in the World by Area 2022 Click here to View on Website  Click here to View on App
Nationalized Banks List 2022 Click here to View on Website  Click here to View on App 
World Largest Freshwater lake Click here to View on Website  Click here to View on App 
Important Rivers in Maharashtra Click here to View on Website  Click here to View on App 
Census of India 2011 Click here to View on Website  Click here to View on App 
Quit India Movement 1942 Click here to View on Website  Click here to View on App 
Father of various fields Click here to View on Website  Click here to View on App 
List of National Highways (Updated) Click here to View on Website  Click here to View on App 
Revolt of 1857 in India and Maharashtra Click here to View on Website  Click here to View on App 
Maratha Empire Click here to View on Website  Click here to View on App 

FAQs Diseases and Types of Diseases

Q1. रोग म्हणजे काय?

Ans. कोणत्याही अवयवाच्या/परिशिष्टाच्या संरचनेत बदल किंवा कार्य करण्याची क्षमता कमी होणे याला ‘रोग’ म्हणतात.

Q2. संक्रामक रोगाचे (Infectious diseases) किती प्रकार पडतात?

Ans. संक्रामक रोगाचे (Infectious diseases) 3 प्रकार पडतात.

Q3. संक्रामक रोगाचे (Infectious diseases) प्रकार कोणते?

Ans. संसर्गजन्य रोग (Communicable Diseases), संपर्कज्यन्य रोग (Contagious Diseases) आणि  साथीचे रोग हे संक्रामक रोगाचे (Infectious diseases) प्रकार आहेत.

Adda247 मराठी App | Add247Marathi Telegram group

YouTube channel- Adda247 Marathi

Diseases and Types of Diseases : Study material in MPSC exam_60.1
MPSC Exam Prime Test Pack for Maharashtra exam

Sharing is caring!

Download your free content now!

Congratulations!

Diseases and Types of Diseases : Study material in MPSC exam_80.1

ज्ञानकोश मासिक चालू घडामोडी-सप्टेंबर 2022

Download your free content now!

We have already received your details!

Diseases and Types of Diseases : Study material in MPSC exam_90.1

Please click download to receive Adda247's premium content on your email ID

Incorrect details? Fill the form again here

ज्ञानकोश मासिक चालू घडामोडी-सप्टेंबर 2022

Thank You, Your details have been submitted we will get back to you.