Telugu govt jobs   »   Study Material   »   Gupta Period Coins

Gupta Period Coins in Telugu, Ancient History Study Notes For APPSC, TSPSC and Other Exams | గుప్త కాలం నాణేల గురించి తెలుగులో

తెలుగులో గుప్త కాలం నాణేలు: గుప్తుల కాలం భారతదేశం యొక్క “స్వర్ణయుగం”గా పిలువబడుతుంది. మొదటి చంద్రగుప్తుడు గుప్త నాణేల తయారీని అద్భుతమైన బంగారు నాణేలతో ప్రారంభించాడు. గుప్తులు బంగారు నాణేలు మరియు వెండి నాణేలను ఉపయోగించారు. గుప్త బంగారు నాణేలు, దినార్లు అని పిలుస్తారు. ఈ కథనంలో మేము గుప్తా కాలపు నాణేల గురించి సమాచారాన్ని అందిస్తున్నాము, ఈ ప్రాచీన చరిత్ర అధ్యయన గమనికలు APPSC, TSPSC, UPSC & ఇతర పోటీ పరీక్షల కోసం మీ తయారీకి ఉపయోగపడతాయి.

Gupta Period Coins – Ancient History Study Notes | గుప్త కాలం నాణేలు

  • గుప్త చక్రవర్తుల పాలన నిజంగా సాంప్రదాయ భారతీయ చరిత్రలో స్వర్ణయుగంగా పరిగణించబడుతుంది. బహుశా మగధ (ఆధునిక బీహార్) యొక్క చిన్న పాలకుడైన శ్రీగుప్త I (270-290 AD) పాట్లీపుత్ర లేదా పాట్నా రాజధానిగా గుప్త రాజవంశాన్ని స్థాపించాడు. అతను మరియు అతని కుమారుడు ఘటోత్కచ (క్రీ.శ. 290-305) వారి పాలనకు సంబంధించి చాలా తక్కువ సాక్ష్యాలను మిగిల్చారు మరియు వారి స్వంత నాణేలను విడుదల చేయలేదు.
  • ఘటోత్కచ తరువాత అతని కుమారుడు చంద్రగుప్తుడు I (క్రీ.శ. 305-325) మిథిలా పాలకులైన లిచ్ఛవి యొక్క శక్తివంతమైన కుటుంబంతో వైవాహిక బంధం ద్వారా తన రాజ్యాన్ని బలపరిచాడు. లిచ్ఛవి యువరాణి కుమారదేవితో అతని వివాహం అపారమైన శక్తిని, వనరులను మరియు ప్రతిష్టను తెచ్చిపెట్టింది.  చంద్రగుప్త I చివరికి అధికారిక పట్టాభిషేకంలో మహారాజాధిరాజ (చక్రవర్తి) బిరుదును స్వీకరించాడు.
  • బహుశా చంద్రగుప్త I ఎన్నడూ తన స్వంత బంగారు నాణేలను ముద్రించలేదు, అయితే కొంతమంది చరిత్రకారులు రాజు (చంద్రగుప్తుడు) మరియు రాణి (కుమారదేవి) చిత్రాలను వర్ణించే బంగారు నాణేలు అతనిచే ముద్రించబడిందని నమ్ముతారు. ఈ నాణేలను వారి సుప్రసిద్ధ కుమారుడు సముద్రగుప్తుడు ముద్రించి ఉండవచ్చు.
  • చంద్రగుప్తుడు మరియు కుమారదేవి (హాలో లేకుండా) ఉన్న ఈ ప్రత్యేక నాణేనికి చాలా చక్కని ఉదాహరణ క్రింద చూపబడింది.
  • చంద్రగుప్తుడు తన రాణి కుమారదేవికి ఉంగరాన్ని (లేదా సిందూర్ పెట్టడం) అందిస్తున్నాడు. రాజు ఎడమ చేతికి దిగువన బ్రాహ్మీ లిపిలో చంద్ర అని వ్రాయబడి ఉండగా, రాణి కుడి చేతికి సమీపంలో శ్రీ-కుమారదేవి అని వ్రాయబడింది. నాణెం వెనుకవైపు సింహంపై కూర్చున్న అంబికా దేవత కనిపిస్తుంది. రివర్స్‌లో ఉన్న పురాణం లిచ్ఛవ్యః అని చదువుతుంది, ఇది సముద్రగుప్తుడు లిచ్ఛవి యువరాణి కుమారుడిగా గర్వించాడని సూచిస్తుంది. ఈ అద్భుతమైన బంగారు నాణెం జారీ చేసేటప్పుడు అతని తల్లిదండ్రుల పట్ల అతనికి ఉన్న వాత్సల్యం విస్తారంగా ప్రదర్శించబడుతుంది. ఈ నాణెం భారతీయ నమిస్మాటిక్స్‌లో అరుదైనది మరియు చాలా ప్రత్యేకమైనది.
Gupta Period Coins in Telugu, Ancient History Study Notes For APPSC, TSPSC & Other Exams_30.1
Gupta gold coins

Features of Gupta Period Coins| గుప్త నాణేలు – లక్షణాలు

  • దినార్స్ అని పిలవబడే గుప్త బంగారు నాణేలు, నామిస్మాటిక్స్ మరియు సౌందర్య శ్రేష్ఠతకు అత్యుత్తమ ఉదాహరణలలో ఒకటి.
  • నాణేల ముందు భాగంలో పాలించే రాజు మరియు ఇతిహాసాలు చూపబడ్డాయి, వెనుకవైపు దేవత చిత్రీకరించబడింది.
  • గుప్తా కరెన్సీ యొక్క లోహశాస్త్రం మరియు ఐకానోగ్రఫీ వారి కాలంలో గరిష్ట స్థాయికి చేరుకున్నాయి. ఇండో-గ్రీక్ మరియు కుషానా నాణేల అడుగుజాడలను అనుసరించి, గుప్త నాణేలు ప్రత్యేకమైన భారతీయ రుచితో పునరుజ్జీవనం పొందాయి.
  • గుప్తా పాలకులు ఈటెలు, యుద్ధక్షేత్రాలు, విల్లంబులు మరియు కత్తులు ప్రయోగించారు. గరుడ-తల గల ప్రమాణం (గరుడ ధ్వజ), గుప్త రాజవంశం యొక్క రాజ చిహ్నం, కుడి మైదానంలో కనిపించే త్రిశూలాన్ని భర్తీ చేస్తుంది.
  • ఈ మార్పులతో పాటు, గుప్తులు రాజు పేరును ఎడమ చేతిపై లంబంగా చైనీస్ అక్షరాలతో రాయడం కొనసాగించారు.
    ఫ్లాన్ అంచున రాజు చుట్టూ ఒక వృత్తాకార బ్రాహ్మీ శాసనం కూడా చెక్కబడింది.
  • ప్రారంభ గుప్త నాణేలపై, అర్దోక్షో దేవత, ఎత్తైన వెనుక ఉన్న సింహాసనంపై కూర్చొని మరియు ఆమె ఎడమ చేతిలో కార్నూకోపియా మరియు ఆమె కుడి వైపున ఫిల్లెట్ (పాషా) పట్టుకుంది, కానీ ఆమె క్రమంగా తన భారతీయ ప్రతిరూపమైన లక్ష్మిగా రూపాంతరం చెందింది. ఆమె చేతిలో ఒక కమలం, సింహాసనం మీద కూర్చుంది, ఆపై కమలం మీద.
  • అత్యంత ప్రజాదరణ పొందిన గుప్తా కరెన్సీపై చక్రవర్తి తన ఎడమ చేతిలో విల్లుతో చూపించబడ్డాడు.
  • రాజవంశం యొక్క పాలకులందరూ ఈ రకమైన జారీ చేశారు. ఇంకా, రాజు తన కుడి చేతిలో బాణంతో చిత్రీకరించబడ్డాడు.
  • కొన్ని సముద్రగుప్తుడు I మరియు కుమారగుప్త నాణేలపై, రాజు వీణ వాయిస్తూ సోఫాలో కూర్చున్నాడు.

Gupta Period Coins in Telugu, Ancient History Study Notes For APPSC, TSPSC & Other Exams_40.1

APPSC/TSPSC Sure shot Selection Group

Coins of Gupta Kings | గుప్త రాజుల నాణేలు

Samudra Gupta | సముద్ర గుప్తా

Gupta Period Coins in Telugu, Ancient History Study Notes For APPSC, TSPSC & Other Exams_50.1

  • గుప్త సామ్రాజ్యాన్ని సముద్రగుప్తుడు పరిపాలించాడు, అతని సైనిక బలం మరియు పరిపాలనా దక్షతకు ప్రసిద్ధి చెందిన రాజు.
  • అతని సమర్థ నాయకత్వం ఫలితంగా కొన్ని అధిక-నాణ్యత బంగారు నాణేలు వచ్చాయి, భారతదేశం యొక్క స్వర్ణయుగానికి పునాది వేసింది.
  • అతని హయాంలో, అతను ఏడు రకాల (‘లిచ్ఛవియా’ రకంతో సహా) బంగారు నాణేలను (దినార్) మాత్రమే విడుదల చేసినట్లు చెబుతారు.
  • సముద్రగుప్తుని నాణేలు గుప్త రాజవంశం ప్రారంభం మరియు దాని ఆర్థిక వ్యవస్థ గురించి చాలా విషయాలు వెల్లడిస్తున్నాయి.
  • నామిస్మాటిక్ పరంగా, సముద్రగుప్త నాణేలు వాటి రూపకల్పన మరియు వైవిధ్యం ఆధారంగా ఈ క్రింది విధంగా వర్గీకరించబడ్డాయి:
    • విలుకాడు రకం : అరుదైన మరియు సముద్ర గుప్తుడు విల్లును పట్టుకున్నట్లుగా వర్ణించే ఆర్చర్ రకాలు భారతీయ నాణశాస్త్రంలో మొదటిసారిగా పరిచయం చేయబడ్డాయి.
    • యుద్ధ గొడ్డలి రకం: సముద్రగుప్తుని నాణేలపై యుద్ధ గొడ్డలి, విల్లు, బాణం మరియు కత్తులు వంటి ఆయుధాలు ఉన్నాయి. అతని యుద్ధ గొడ్డలి రకంపై “కృతాంతపరశుః” అనే పురాణం కనిపిస్తుంది.
    • లిచ్ఛవి రకం : లిచ్ఛవి ప్రధాన రాజు చంద్రగుప్త-I మరియు అతని లిచ్ఛవి కుటుంబ రాణి కుమారదేవిని హైలైట్ చేస్తుంది. పురాణం I చంద్రగుప్తునికి సంబంధించినది అయినప్పటికీ, సముద్రగుప్తుడు తన తండ్రి జ్ఞాపకార్థం దీనిని జారీ చేశాడు.
    • కచా రకం: కచా రకం నాణెం ముందు భాగంలో “కచా, భూమిని జయించి, అత్యున్నతమైన పనుల ద్వారా స్వర్గాన్ని పొందుతాడు” అని రాసి ఉండగా, రివర్స్‌లో “అందరి చక్రవర్తుల సంహారకుడు” అని చదవబడుతుంది.
    • టైగర్ స్లేయర్ రకం : రాజు యొక్క పులి సంహారక నాణేలు అతను పులిపై విల్లును కాల్చేటప్పుడు దానిని నలిపివేస్తున్నట్లు వర్ణిస్తాయి. “వ్యాఘ్రపరాక్రమః” అని ఎదురుగా పురాణం చెబుతోంది.
    • గేయ రచయిత రకం : గేయ రచయిత రకంలో, రాజు తన మోకాళ్లపై వీణ వాయిస్తూ ఎత్తైన వెనుక సోఫాలో కూర్చుని ఉంటాడు. ముందు భాగంలో “మహారాజాధిరాజా – శ్రీ సముద్రగుప్తుడు” అనే పురాణం ఉంది.
    • అశ్వమేధ రకం: అశ్వమేధ రకాలు ఒక్కొక్కటి; రాజును స్వర్గం, భూమి మరియు మహాసముద్రాలను విజేతగా ప్రకటించే ఇతిహాసాలతో చుట్టుముట్టబడిన ఒక గుర్రం యూపా లేదా బలి స్తంభం ముందు నిలబడి ఉండటం మనం చూస్తాము.

Chandragupta Ⅱ | చంద్రగుప్త Ⅱ

Gupta Period Coins in Telugu, Ancient History Study Notes For APPSC, TSPSC & Other Exams_60.1
Chandragupta Ⅱ
  • అతను ఎనిమిది వేర్వేరు బంగారు నాణేలు (దినార్లు) ముద్రించినట్లు తెలిసింది.
  • చంద్రగుప్త II, అతని నాణేల కారణంగా “విక్రమాదిత్య” అని పిలుస్తారు, వెండి (డెనారీ) మరియు రాగి (దలేర్) నాణేలను కూడా విడుదల చేశాడు, ఇవి పశ్చిమ క్షత్రపాలు నుండి పొందిన ప్రాంతంలో పంపిణీ చేయబడి ఉండవచ్చు.
  • చకర్విక్రమ రకం: చకర్విక్రమ రకం, ఎదురుగా చక్రం లేదా చక్రం మరియు రివర్స్‌లో పురాణం “చక్రవిక్రమః” ఉన్న అసాధారణమైన అరుదైన రకం.
  • కల్సా రకం: చంద్రగుప్త II యొక్క మరొక అత్యంత అరుదైన రకం కలశ రకం, ఇది కలశ లేదా నీటి కుండను చిత్రీకరిస్తుంది.

Kumaragupta Ⅰ | కుమారగుప్తా Ⅰ

  • కుమారగుప్త-I, నాణేలపై “మహేంద్రాదిత్య” అని కూడా పిలుస్తారు, 14 రకాల బంగారు (దినార్) మరియు వెండి (డెనారీ) నాణేలను ముద్రించాడు.
  • అతని నాణేలు మాత్రమే అతని పాలన యొక్క పరిధి మరియు శ్రేయస్సు గురించి మాట్లాడుతుంది.
  • హున్ దండయాత్రలు అతని పాలనలో తరువాత గుప్త సామ్రాజ్యాన్ని కలవరపెట్టినందున అతని సుదీర్ఘ పాలన రాజ్యం యొక్క శిఖరం మరియు పతనం రెండింటినీ చూసింది.
    ఆర్చర్ రకం: ఇది కుడిచేతిలో బాణం, ఎడమవైపు విల్లు పట్టుకుని ఎడమవైపు నిలబడి ఉన్న రాజును సూచిస్తుంది.
  • ఖడ్గవీరుడు రకం: రాజు తన ఎడమచేతిలో కత్తిని పట్టుకొని “గామ – వాజిత్య – సుచరితైహి – కుమారగుప్త – దివం – జయతి” అనే బ్రాంహి పురాణాన్ని పఠిస్తున్నట్లు చిత్రీకరించబడింది.
  • అశ్వమేధ రకం :ఇది అశ్వబలి జ్ఞాపకార్థం సృష్టించబడింది. ఎదురుగా ఉన్న పురాణం “జయతి దివం కుమారః” అని, రివర్స్ లెజెండ్ “శ్రీ అశ్వమేధ మహేంద్ర” అని చదువుతుంది.
  • గుర్రపు స్వారీ రకం :గుర్రం మీద ఉన్న రాజు తన బలం మరియు విజయాలను ఎదురుగా అలంకరించాడు మరియు వెనుకవైపు “అజితమహేంద్రః” పురాణం.
  • లయన్ స్లేయర్ : ఇది రాజు సింహాన్ని చంపినట్లు వర్ణిస్తుంది మరియు వెనుకవైపు “శ్రీ మహేంద్ర సింహ” లేదా “సింహమహేంద్రరా” అనే పురాణం ఉంది.
  • టైగర్ స్లేయర్ :సింహాన్ని సంహరించే రకం మాదిరిగానే, ఈ నాణెం వెనుకవైపు “‘శ్రీమాన్ వ్యాఘ్ర బలపరాక్రమః” అనే పురాణంతో రాజు పులిని చంపుతున్నట్లు వర్ణిస్తుంది.
  • నెమలి లేదా కార్తికేయ రకం : బహుశా అతని నాణేలలో అత్యంత అందమైనది రాజు తన కుడి చేతితో ద్రాక్ష గుత్తిని నెమలికి అందజేస్తున్నట్లు వర్ణిస్తుంది.
  • ప్రతాప రకం : ఇది చాలా అరుదైన రకం, ఇది రెండు వైపులా గరుడ ప్రమాణాన్ని కలిగి ఉన్న ఇద్దరు సేవకులతో రాజును సూచిస్తుంది. రివర్స్‌లో “శ్రీ ప్రతాపః” అనే పురాణం కనిపిస్తుంది.
Ancient History Study Notes:-
Buddhism In Telugu Indus valley civilization In Telugu
Jainism In Telugu Mauryan empire In Telugu
Vedas In Telugu Gupta empire In Telugu
Emperor Ashoka In Telugu Chalukya dynasty In Telugu
Ancient coins In Telugu Buddhist councils In Telugu
16 mahajanapadas In Telugu Buddhist texts In Telugu

 

Gupta Period Coins in Telugu, Ancient History Study Notes For APPSC, TSPSC & Other Exams_70.1

మరింత చదవండి:
తాజా ఉద్యోగ ప్రకటనలు ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి
ఉచిత స్టడీ మెటీరియల్ (APPSC, TSPSC) ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి
ఉచిత మాక్ టెస్టులు ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి

Sharing is caring!

FAQs

what are the name of the Gupta gold coins?

The Gupta gold coins, known as Dinars, are among the finest examples of numismatics and aesthetic excellence.