National Highways in India | भारतातील राष्ट्रीय महामार्ग_00.1
Marathi govt jobs   »   Study Materials   »   Information about National Highways in India

भारतातील राष्ट्रीय महामार्ग | National Highways in India

भारतातील राष्ट्रीय महामार्ग | National Highways in India: देशाचा विकास जलद साधायचा असेल तर त्या देशातील रोड नेटवर्क मजबूत व सर्व सोयींनी युक्त असावे. भारताने याच गोष्टीचा विचार करून भारतातील रोड नेटवर्क एका उच्च पातळीवर नेऊन ठेवले. याच्या निर्मिती व देखरेखीसाठी स्वतंत्र विभाग व मंत्र्यालय आहेत. आज आपण या लेखात भारतातील राष्ट्रीय महामार्ग याविषयी संपूर्ण माहिती बघणार आहोत.

National Highways in India | भारतातील राष्ट्रीय महामार्ग 

National Highways in India | भारतातील राष्ट्रीय महामार्ग: भारतात राष्ट्रीय महामार्गाचे एक नेटवर्क आहे.  हे सर्व रस्ते,  रस्ते वाहतूक आणि महामार्ग मंत्रालय मालकीचे आहे. हे सर्व राष्ट्रीय महामार्ग भारतीय राष्ट्रीय महामार्ग प्राधिकरण (NHAI), राष्ट्रीय महामार्ग आणि पायाभूत सुविधा विकास महामंडळ मर्यादित (NHIDCL) आणि राज्य सरकारच्या सार्वजनिक बांधकाम विभाग (PWD) द्वारे बांधले आणि व्यवस्थापित केले जाते .

भारतीय राष्ट्रीय महामार्ग प्राधिकरण (NHAI) आणि राष्ट्रीय महामार्ग आणि पायाभूत सुविधा विकास महामंडळ मर्यादित (NHIDCL) ही विभाग राष्ट्रीय महामार्गांचे जास्तीत जास्त बांधकाम, सुधारणा आणि देखभाल करण्यासाठी जबाबदार नोडल एजन्सी आहेत.

National Highways in India | भारतातील राष्ट्रीय महामार्ग_50.1
भारतातील रोड नेटवर्क

हे रस्ते वाहतूक आणि महामार्ग मंत्रालयाच्या अंतर्गत चालते . राष्ट्रीय महामार्ग विकास प्रकल्प (NHDP) विस्तृत आणि महामार्ग नेटवर्क सुधारणा करण्यासाठी एक प्रमुख प्रयत्न आहे. NHAI सहसा महामार्गाची देखभाल आणि टोल- वसुलीसाठी सार्वजनिक-खाजगी भागीदारी मॉडेल वापरते . NHIDCL अभियांत्रिकी खरेदी आणि बांधकाम (EPC) मॉडेलचा वापर देशाच्या आंतरराष्ट्रीय सीमांमध्ये मोक्याच्या रस्त्यांची निर्मिती, विकास आणि देखभाल करण्यासाठी करते.

राज्यसेवा पूर्व परीक्षा 2021 ची जाहिरात पाहण्यासाठी येथे क्लिक करा.

Ministry of Road Transport and Highways | रस्ते वाहतूक आणि महामार्ग मंत्रालय

Ministry of Road Transport and Highways | रस्ते वाहतूक आणि महामार्ग मंत्रालय: रस्ते वाहतूक आणि महामार्ग मंत्रालय (MoRTH) भारत सरकार चे महत्वपूर्ण मंत्रालय आहे. हे मंत्रालय भारत सरकारच्या , नियम, अटी आणि रस्ते वाहतूक, वाहतूक संशोधन संबंधित कायदे तयार आणि प्रशासनासाठी शिखर संस्था आहे आणि गतिशीलता वाढवण्यासाठी देखील हातभार लावते.

केंद्रीय अभियांत्रिकी सेवा (रस्ते) संवर्गातील त्याच्या अधिकाऱ्यांमार्फत देशाच्या राष्ट्रीय महामार्गांच्या विकासासाठी जबाबदार आहे. देशाच्या आर्थिक विकासासाठी रस्ते वाहतूक ही एक महत्त्वपूर्ण पायाभूत सुविधा आहे. हे विकासाची गती, रचना आणि नमुना प्रभावित करते. भारतात एकूण मालाच्या 60 टक्के आणि प्रवासी वाहतुकीच्या 85 टक्के वाहतूक करण्यासाठी रस्ते वापरले जातात. म्हणूनच, भारतासाठी या क्षेत्राचा विकास अत्यंत महत्त्वाचा आहे आणि अर्थसंकल्पात महत्त्वपूर्ण भाग आहे.

केंद्रीय  मंत्री : नितीन जयराम गडकरी 

राज्य मंत्री : जनरल व्ही. के. सिंग (सेवा निवृत्त)

NATIONAL HIGHWAYS AUTHORITY OF INDIA | भारतीय राष्ट्रीय महामार्ग प्राधिकरण

NATIONAL HIGHWAYS AUTHORITY OF INDIA | भारतीय राष्ट्रीय महामार्ग प्राधिकरण: भारतीय राष्ट्रीय महामार्ग प्राधिकरण भारतीय राष्ट्रीय महामार्ग प्राधिकरण अधिनियम, 1988 द्वारे स्थापित केले गेले . अधिनियमाच्या कलम 16 (1) मध्ये असे म्हटले आहे की एनएचएआयचे कार्य राष्ट्रीय महामार्ग आणि भारत सरकारद्वारे सोपवलेले किंवा सोपवलेले इतर कोणतेही महामार्ग विकसित करणे, त्यांची देखभाल करणे आणि त्यांचे व्यवस्थापन करणे आहे.

भारतीय राष्ट्रीय महामार्ग प्राधिकरण (NHAI) भारत सरकारची एक स्वायत्त संस्था आहे, जी 1995 (अधिनियम 1988) मध्ये स्थापन झाली आहे आणि भारतातील 1,32,499 किमी पैकी 50,000 किमीपेक्षा जास्त राष्ट्रीय महामार्गांच्या नेटवर्कच्या व्यवस्थापनासाठी जबाबदार आहे. ही रस्ते वाहतूक आणि महामार्ग मंत्रालयाची नोडल एजन्सी आहे.

 NHAI चे विद्यमान अध्यक्ष : सुखबीर सिंग संधू (IAS) , 28 ऑक्टोबर 2019 पासून

IBPS Clerk 2021 अधिसूचना पाहण्यासाठी येथे क्लिक करा.

Important National Highways in India | भारतातील महत्वाचे राष्ट्रीय महामार्ग

Important National Highways in India | भारतातील महत्वाचे राष्ट्रीय महामार्ग: भारतातील महत्वाचे राष्ट्रीय महामार्ग खालील तक्त्यात दिलेले आहे.

महामार्गाचे नाव महामार्गाची लांबी/ अंतर मार्ग
NH-1 663 जालंधर-उरी
NH-1A 456 नवी दिल्ली-अंबाला-जालंधर-अमृतसर
NH-2 1465 दिल्ली-मथुरा-आग्रा-कानपूर-अलाहाबाद-वाराणसी-कोलकाता
NH-3 1161 आग्रा-ग्वाल्हेर-नाशिक-मुंबई
NH-4 1235 ठाणे आणि चेन्नई मार्गे पुणे
NH-5 1533 कोलकाता-चेन्नई
NH-6 1949 कोलकाता-धुळे
NH-7 2369 वाराणसी- कन्याकुमारी
NH-8 1428 दिल्ली-मुंबई- (जयपूर, बडोदा आणि अहमदाबाद मार्गे)
NH-9 841 मुंबई-विजयवाडा
NH-10 403 दिल्ली-फाजिल्का
NH-11 582 आग्रा-बिकानेर
NH-12 890 जबलपूर-जयपूर
NH-13 691 शोलापूर-मंगळूर
NH-14 306 मोरग्राम-खरगपूर
NH-15 1526 पठाणकोट-समखियाली
NH-16 1448 खरगपूर- चेन्नई
NH-17 1269 पनवेल-एडापल्ली
NH-18 359 गोबिंदपूर-बालासोर
NH-19 240 गाझीपूर-पाटणा
NH-20 658 बख्तियारपूर-पानीखोली
NH-21 262 जबलपूर-आग्रा
NH-22 459 अंबाला-शिपित्र
NH-25 353 बाडमेर बेवार
NH-26 551 रायपूर- विजयनगरम
NH-27 3507 पोरबंदर – सिलचर
NH-28 570 लखनौ-बरौनी
NH-30 2040 सितारगंज- इब्राहिमपट्टणम
NH-31 1125 बरही-गुवाहाटी
NH-32 314 चेन्नई-नागापट्टिनम
NH-33 443 फरक्का-अरवल
NH-34 1426 गंगोत्री धाम- लखनदोन
NH-37 356 सूत्रकांडी- भाली
NH-40 424 कुर्नूल-राणीपेट
NH-43 806 कटनी-चंडिल
NH-44 3745 श्रीनगर-कन्याकुमारी
NH-47 1080 बामणबोर-नागपूर
NH-48 2807 दिल्ली-चेन्नई
NH-49 440 कोची-धनुष्कोडी
NH-50 260 बिदर-होसपेट
NH-52 2317 संगरूर-अंकोला
NH-53 1781 हाजीरा-पारादीप बंदर
NH-58 538 बद्रीनाथ-गाझियाबाद
NH-61 652 भिवंडी-निर्मळ
NH-62 748 अबोहर-पिंडवाडा
NH-65 841 पुणे-मछलीपट्टणम
NH-66 1622 कन्याकुमारी-पनवेल
NH-67 432 हुबळी-गूटी
NH-75 533 बंटवाल-वेल्लोर
NH-81 340 कोईम्बतूर-बेंगळुरू
NH-85 413 कोचीन-टोंडी पॉईंट
NH-105 67 पिंजोर-स्वारघाट
NH-150 700 आयझॉल-कोहिमा
NH-200 740 रायपूर-चंडीखल
NH-205 442 अनंतपूर-चेन्नई
NH-209 456 डिंडीगुल-बेंगळुरू
NH-211 400 सोलापूर-धुळे
NH-217 508 रायपूर-गोपालपूर
NH-220 265 कोल्लम-तेउई

Statewise Length of National Highways | राज्यनुसार राष्ट्रीय महामार्गाची लांबी 

Statewise Length of National Highways | राज्यनुसार राष्ट्रीय महामार्गाची लांबी: राष्ट्रीय महामार्ग प्रत्येक राज्य व केंद्रशासित प्रदेशातून गेला आहे त्यामुळे प्रत्येक राज्य व केंद्रशासित प्रदेशात त्याची लांबी वेगवेगळी आहे. ती खालील तक्त्यात दिली आहे. 

भारतातील राष्ट्रीय महामार्ग –  राज्य आणि केंद्रशासित प्रदेश 
राज्य / केंद्रशासित प्रदेश 31.03.2019 रोजी एकूण लांबी (किमी)
अंदमान आणि निकोबार बेटे 331
आंध्र प्रदेश 6,912
अरुणाचल प्रदेश 2,537
आसाम 3,909
बिहार 5,358
चंदीगड 15
छत्तीसगड 3,605
दादरा आणि नगर हवेली 31
दमण आणि दीव 22
दिल्ली 157
गोवा 293
गुजरात 6,635
हरियाणा 3,166
हिमाचल प्रदेश 2,607
जम्मू आणि काश्मीर 2,423
झारखंड 3,367
कर्नाटक 7,335
केरळा 1,782
लक्षद्वीप 0
मध्य प्रदेश 8,772
महाराष्ट्र 17,757
मणिपूर 1,750
मेघालय 1,156
मिझोरम 1422.5
नागालँड 1,548
ओडिशा 5,762
पुडुचेरी 27
पंजाब 3,274
राजस्थान 10,342
सिक्कीम 463
तामिळनाडू 6,742
तेलंगणा 3,795
त्रिपुरा 854
उत्तराखंड 2,949
उत्तर प्रदेश 11,737
पश्चिम बंगाल 3,664
एकूण भारत 132,500 

National Highways in India – Important Points | भारतातील राष्ट्रीय महामार्ग – महत्वाचे मुद्दे

National Highways in India – Important Points | भारतातील राष्ट्रीय महामार्ग – महत्वाचे मुद्दे: परीक्षेच्या दृष्टीने भारतातील राष्ट्रीय महामार्ग यावरील काही महत्वाचे मुद्दे खाली दिलेले आहे.

भारतातील सर्वात लांब राष्ट्रीय महामार्ग:

NH 44 (पूर्वी राष्ट्रीय महामार्ग 7) हा सर्वात जास्त काळ चालणारा प्रमुख राष्ट्रीय महामार्ग आहे जो श्रीनगरपासून सुरू होतो आणि कन्याकुमारीमध्ये संपतो. तो खालील राज्यातून जातो.

National Highways in India | भारतातील राष्ट्रीय महामार्ग_60.1
भारतातील सर्वात लांब राष्ट्रीय महामार्ग
  • जम्मू -काश्मीरपासून
  • हिमाचल प्रदेश
  • पंजाब
  • हरियाणा
  • दिल्ली
  • उत्तर प्रदेश
  • मध्य प्रदेश
  • महाराष्ट्र
  • तेलंगणा
  • आंध्र प्रदेश
  • कर्नाटक
  • तामिळनाडू

प्रधानमंत्री जन आरोग्य योजना (PM-JAY) पाहण्यासाठी येथे क्लिक करा.

भारतातील सर्वात लहान राष्ट्रीय महामार्ग

NH 966B (पूर्वी NH 47A ) हा भारतातील सर्वात लहान राष्ट्रीय महामार्ग आहे जो 8 किमी (5.0 मैल) अंतर व्यापतो आणि केरळच्या कोची मधील कुंदननूर आणि विलिंग्डन बेटादरम्यान चालतो.

जगातील  दुसरा सर्वोच्च मोटरेबल हायवे

National Highways in India | भारतातील राष्ट्रीय महामार्ग_70.1
लेह-मनाली महामार्ग

लेह-मनाली महामार्ग, शिमला ला लडाख मध्ये लेह ला जोडणारा जगातील दुसरा सर्वात उंच मोटर महामार्ग आहे. जो 19,300 फूट उंचीवर जातो आणि लेहपासून 230 किमी अंतरावर असलेल्या चिसुमले आणि डेमचोक गावांना जोडतो.

सुवर्ण चतुर्भुज – Golden Quadrilateral (GQ)

National Highways in India | भारतातील राष्ट्रीय महामार्ग_80.1
सुवर्ण चतुर्भुज – Golden Quadrilateral (GQ)

सुवर्ण चतुर्भुज – Golden Quadrilateral (GQ) हे राष्ट्रीय महामार्ग नेटवर्क आहे जे भारतातील चार प्रमुख मेट्रो शहरांना जोडते, उदा. दिल्ली (उत्तर), कोलकाता (पूर्व), मुंबई (पश्चिम) आणि चेन्नई (दक्षिण).

तुम्हाला हेही बघायला आवडेल

National Health Mission (NHM): Study Material for Arogya Bharti 2021 राष्ट्रीय ग्रामीण आरोग्य अभियान (NRHM)
कोविड-19 स्पर्धा परीक्षांसाठी महत्वाची माहिती राष्ट्रीय ग्रामीण आरोग्य अभियान अंतर्गत विविध कार्यक्रम: भाग 1
राष्ट्रीय ग्रामीण आरोग्य अभियान अंतर्गत विविध कार्यक्रम: भाग 2 राष्ट्रीय ग्रामीण आरोग्य अभियान अंतर्गत विविध कार्यक्रम: भाग 3
सार्वत्रिक लसीकरण कार्यक्रम (UIP) आरोग्य विषयक महत्वाचे दिवस
महाराष्ट्रातील महत्त्वाच्या नद्या (संगमस्थळे, धरणे, काठावरची महत्त्वाची शहरे भारतातील महत्त्वाच्या नद्या: पहिल्या दहा लांब नद्यांची यादी
नदीकाठच्या भारतीय शहरांची यादी भारतातील शास्त्रीय आणि लोक नृत्य
भारताच्या पंचवार्षिक योजना (1951 ते 2017) | FYPs (From 1951 To 2017)

महाराष्ट्रातील महत्त्वाची वृत्तपत्रे | Important Newspapers In Maharashtra

Important Passes in Maharashtra | महाराष्ट्रातील महत्त्वाचे घाटरस्ते

Our Solar System: आपली सौरप्रणाली: निर्मिती, ग्रह, तथ्य आणि प्रश्न

भारताची टोकियो ऑलिम्पिक कामगिरी एका दृष्टीक्षेपात

Union and Maharashtra State Council of Ministers

ढग व ढगांचे प्रकार (Clouds And Types Of Clouds)

Indian Constitution | आपली राज्यघटना: मांडणी, स्रोत, भाग, कलमे आणि परिशिष्टे

Highest Mountain Peaks In India – State-Wise List | भारतातील सर्वोच्च पर्वतीय शिखरांची राज्यनिहाय यादी

State Wise-List Of National Parks In India | भारतातील राष्ट्रीय उद्यानांची राज्यनिहाय यादी

Fundamental Rights Of Indian Citizens | भारतीय नागरिकांचे मूलभूत अधिकार

List Of Countries And Their National Sports |  देशांची यादी आणि त्यांचा राष्ट्रीय खेळ

सार्वजनिक वित्त: राजकोषीय धोरण, अर्थसंकल्पीय पद्धत आणि व्याख्या | Public Finance

महाराष्ट्र राज्य GK PDF प्रश्न आणि स्पष्टीकरणासोबत त्यांचे उत्तर | Download All Parts

FAQs National Highways in India

Q1. भारतातील राष्ट्रीय महामार्ग यावर प्रश्न विचारातील का?

Ans. होय भारतातील राष्ट्रीय महामार्ग यावर MPSC आरोग्य विभाग, जि. प भरती व इतर स्पर्धा परीक्षेत  प्रश्न विचारातील.

Q2. भारतातील सर्वात मोठा राष्ट्रीय महामार्ग कोणता?

Ans. NH 44 ज्याचे पूर्वीचे नाव NH 7 होते तो सर्वात मोठा राष्ट्रीय महामार्ग आहे.

Q3. भारतातील सर्वात लहान राष्ट्रीय महामार्ग कोणता?

Ans. NH 966B (पूर्वी NH 47A ) हा भारतातील सर्वात लहान राष्ट्रीय महामार्ग आहे.

Q4.  राष्ट्रीय महामार्गांच्या नेटवर्कच्या व्यवस्थापनासाठी जबाबदारी कोणाची आहे?

Ans. राष्ट्रीय महामार्गांच्या नेटवर्कच्या व्यवस्थापनासाठी जबाबदारी ही भारतीय राष्ट्रीय महामार्ग प्राधिकरणाची (NHAI) आहे.

Adda247 मराठी App | Add247Marathi Telegram group

YouTube channel- Adda247 Marathi 

केवळ सरावच परीक्षेत चांगले गुण मिळण्यास मदत करू शकतो

सराव करा

National Highways in India | भारतातील राष्ट्रीय महामार्ग_90.1
Maharashtra Mahapack

 

Sharing is caring!

ज्ञानकोश मासिक चालू घडामोडी-सप्टेंबर 2021

×

Download success!

Thanks for downloading the guide. For similar guides, free study material, quizzes, videos and job alerts you can download the Adda247 app from play store.

Thank You, Your details have been submitted we will get back to you.

Was this page helpful?

Join India's largest learning destination

What You Will get ?

  • Job Alerts
  • Daily Quizzes
  • Subject-Wise Quizzes
  • Current Affairs
  • Previous year question papers
  • Doubt Solving session

Login

OR

Forgot Password?

Join India's largest learning destination

What You Will get ?

  • Job Alerts
  • Daily Quizzes
  • Subject-Wise Quizzes
  • Current Affairs
  • Previous year question papers
  • Doubt Solving session

Sign Up

OR
Join India's largest learning destination

What You Will get ?

  • Job Alerts
  • Daily Quizzes
  • Subject-Wise Quizzes
  • Current Affairs
  • Previous year question papers
  • Doubt Solving session

Forgot Password

Enter the email address associated with your account, and we'll email you an OTP to verify it's you.


Join India's largest learning destination

What You Will get ?

  • Job Alerts
  • Daily Quizzes
  • Subject-Wise Quizzes
  • Current Affairs
  • Previous year question papers
  • Doubt Solving session

Enter OTP

Please enter the OTP sent to
/6


Did not recive OTP?

Resend in 60s

Join India's largest learning destination

What You Will get ?

  • Job Alerts
  • Daily Quizzes
  • Subject-Wise Quizzes
  • Current Affairs
  • Previous year question papers
  • Doubt Solving session

Change Password



Join India's largest learning destination

What You Will get ?

  • Job Alerts
  • Daily Quizzes
  • Subject-Wise Quizzes
  • Current Affairs
  • Previous year question papers
  • Doubt Solving session

Almost there

Please enter your phone no. to proceed
+91

Join India's largest learning destination

What You Will get ?

  • Job Alerts
  • Daily Quizzes
  • Subject-Wise Quizzes
  • Current Affairs
  • Previous year question papers
  • Doubt Solving session

Enter OTP

Please enter the OTP sent to Edit Number


Did not recive OTP?

Resend 60

By skipping this step you will not recieve any free content avalaible on adda247, also you will miss onto notification and job alerts

Are you sure you want to skip this step?

By skipping this step you will not recieve any free content avalaible on adda247, also you will miss onto notification and job alerts

Are you sure you want to skip this step?