arrow
arrow
arrow
"आदिरन्त्येन सहेता" इति सूत्रेण का संज्ञा भवति?
Question



"आदिरन्त्येन सहेता" इति सूत्रेण का संज्ञा भवति?

A.

संहिता संज्ञा

B.

लोप संज्ञा

C.

प्रत्याहार संज्ञा

D.

संयोग संज्ञा

Correct option is C

"आदिरन्त्येन सहेता" इति सूत्रेण प्रत्याहार संज्ञा स्थापितं क्रियते।
सूत्रार्थः: 1. आदिः:
· सूत्रे वर्णक्रमे आरम्भः।
· उदाहरणः: "अ इ उ ण्" इत्यत्र "अ" आदिः अस्ति।
2. अन्त्येन:
· अन्तिमः वर्णः, यः अनुस्वाराद्विभक्तेन परिहितः।
· उदाहरणः: "अ इ उ ण्" इत्यत्र "ण्" अन्त्यः अस्ति।
3. सहेता:
· आरम्भवर्णः (आदिः) अन्त्यवर्णेन सह ग्रहणीयः।
· उदाहरणः: "अ" → "ण्" पर्यन्तं समस्ताः वर्णाः प्रत्याहाराय गृहीताः।
प्रत्याहारस्य परिभाषा: · प्रत्याहारः = "संक्षिप्तः वर्णसमूहः"।
· अनेन महेश्वरसूत्राणि उपयोगाय सुलभानि भवन्ति।
· उदाहरणः:
· "अण्" = "अ इ उ ण्।"
· "हल्" = "ह य व र ट् ल ण्... ह ल्।"
Information Booster: 1. प्रत्याहारस्य उपयोगः:
· पाणिनीय व्याकरणे विविधेषु सूत्रेषु प्रत्याहाराः वर्णसमूहस्य संक्षेपेण प्रयोगाय प्रयुज्यन्ते।
· उदाहरणः:
· "अच्" → अ, इ, उ, ऋ, ऌ, ए, ओ, ऐ, औ।
· "हल्" → सम्पूर्ण व्यञ्जनानि।
2. सूत्रस्य महत्त्वम्:
· महेश्वरसूत्राणि प्रत्याहारसंरचनाय उपयोगी।
· प्रत्याहाराः व्याकरणसूत्राणां सन्दर्भे वर्णानां निर्देशं सरलं कुर्वन्ति।
Additional Knowledge: 1. संहिता संज्ञा (a):
· "संहिता" इति "समीपत्वं" सूचयति।
· उदाहरणः: "संहिता संज्ञा" भिन्नः सन्दर्भः अस्ति।
2. लोप संज्ञा (b):
· "लोपः" इति वर्णस्य अदर्शनं वा लोपं सूचयति।
· अयं विकल्पः अयुक्तः।
3. संयोग संज्ञा (d):
· "संयोगः" व्यञ्जनानां संयुक्तः प्रयोगः।
· उदाहरणः: "क्त" इत्यत्र "क्" तथा "त" संयोगः।
निष्कर्षः: "आदिरन्त्येन सहेता" इत्यनेन सूत्रेण प्रत्याहार संज्ञा बोध्यते। अतः उत्तरः (c) प्रत्याहार संज्ञा।

Free Tests

Free
Must Attempt

UPTET Paper 1: PYP Held on 23rd Jan 2022 (Shift 1)

languageIcon English
  • pdpQsnIcon150 Questions
  • pdpsheetsIcon150 Marks
  • timerIcon150 Mins
languageIcon English
Free
Must Attempt

UPTET Paper 2 Social Science : PYP Held on 23rd Jan 2022 (Shift 2)

languageIcon English
  • pdpQsnIcon150 Questions
  • pdpsheetsIcon150 Marks
  • timerIcon150 Mins
languageIcon English
Free
Must Attempt

UPTET Paper 2 Maths & Science : PYP Held on 23rd Jan 2022 (Shift 2)

languageIcon English
  • pdpQsnIcon150 Questions
  • pdpsheetsIcon150 Marks
  • timerIcon150 Mins
languageIcon English
test-prime-package

Access ‘REET’ Mock Tests with

  • 60000+ Mocks and Previous Year Papers
  • Unlimited Re-Attempts
  • Personalised Report Card
  • 500% Refund on Final Selection
  • Largest Community
students-icon
354k+ students have already unlocked exclusive benefits with Test Prime!
Our Plans
Monthsup-arrow