प्रत्याहारस्य शाब्दिकार्थः कः अस्ति?

Correct option is C

'प्रत्याहार' इत्यस्य शाब्दिकः अर्थः 'संक्षेपीकरणम्' अस्ति।
Explanation: 1. प्रत्याहारः –
· प्रत्याहारः संस्कृतधातुः 'प्रति' (पुनः, पुनरावृत्ति) तथा 'आहर' (ग्रहणम्) इत्येतयोः योगः।
· अयं संज्ञा विशेषतः पाणिनीय व्याकरणे उपयुज्यते, यत्र वर्णानां समूहं संक्षेपेण वर्णयितुं प्रयुक्तः।
· प्रत्याहारः वर्णानां संक्षिप्तसंज्ञा अस्ति।
2. पाणिनीय व्याकरणे: प्रत्याहाराः सूत्रेषु वर्णानाम् समूहं सूचितुं उपयोग्यन्ते।
· उदाहरणम् – 'अच्' प्रत्याहारः, यः स्वरवर्णानां (अ, इ, उ, ऋ, ए, ओ इत्यादि) समूहं बोधयति।
· एषः पद्धतिः संक्षेपेण विस्तृतं वर्णनं संभवं करोति।
Information Booster प्रत्याहारपद्धतिः पाणिनीय-अष्टाध्याय्यां अत्यन्तं महत्त्वपूर्णा अस्ति।
· प्रत्याहाराः व्याकरणसूत्राणां संरचनायां सुलभतां ददाति।
· प्रत्याहारचिह्नानि (उपधातुचिह्नानि) 'इट्', 'कित्', 'णित्' इत्यादयः सन्दर्भे प्रयुक्तानि।
Additional Knowledge (a) विभेदीकरणम्: विभेदीकरणं भिन्नत्वं अथवा वर्गीकरणं दर्शयति, यः प्रत्याहारस्य अर्थं न।
(b) विस्तारीकरणम्: विस्तारीकरणं विस्तारं सूचयति, यः प्रत्याहारस्य विपरीतं। प्रत्याहारः सूक्ष्म तथा संक्षिप्त प्रस्तुतीकरणं अस्ति।
(d) न कोऽपि: एषः विकल्पः अशुद्धः, यतः प्रत्याहारस्य यथार्थार्थः 'संक्षेपीकरणम्' एव।
अतः (c) संक्षेपीकरणम् विकल्पः शुद्धः।