व्याकरणशिक्षणस्य सर्वाधिकोपयुक्तविधिः का मन्यते?

Correct option is C

व्याकरणशिक्षणस्य सर्वाधिकोपयुक्ता विधिः आगमन-निगमन विधिः (Inductive-Deductive Method) मन्यते।
कारणम्: 1. आगमन विधिः (Inductive Method):
· अत्र शिक्षणं उदाहरणेभ्यः प्रारभ्य सामान्यनियमं ज्ञातं कर्यते।
· शिक्षकेन प्रारम्भे व्याकरणस्य विविधानां उदाहरणानां प्रस्तुति क्रियते।
· ततः छात्राः स्वयमेव नियमं ज्ञातुं प्रवृत्ताः भवन्ति।
· उदाहरणः: शिक्षकेन प्रथमं "रामः गच्छति," "सीता गच्छति," "बालकः गच्छति" इत्यादि उदाहरणानि प्रदत्तानि। ततः छात्राः स्वयमेव नियमं निष्कर्षयन्ति कि "प्रथमा विभक्तिः कर्ता दर्शयति।"
2. निगमन विधिः (Deductive Method):
· अत्र प्रथमं नियमः स्पष्टं कृतः।
· ततः छात्राः नियमस्य प्रयोगं विविधेषु उदाहरणेषु कुर्वन्ति।
· उदाहरणः: शिक्षकेन प्रथमं "सप्तमी विभक्तिः अधिकरणकारकं बोधयति।" ततः छात्राः "ग्रामे बालकः अस्ति," "वने व्याघ्रः धावति" इत्यादिषु प्रयोगं कुर्वन्ति।
3. आगमन-निगमन विधिः संयोगः:
· एषा विधिः छात्राणां बुद्धिशक्तिं, स्वाध्यायं, तथा व्याकरणनियमेषु कौशलं वर्धयति।
· छात्राः व्याकरणस्य सामान्यस्वरूपं तथा व्यावहारिकज्ञानं सम्यक् प्राप्तुं शक्नुवन्ति।
Information Booster: 1. आगमन विधिः:
· नियमं प्रत्यक्षतया शिक्षयितुं उपयोगी।
· बालकानां जिज्ञासु प्रवृत्तिं जागरयति।
2. निगमन विधिः:
· नियमस्य अभ्यासाय उपयोगी।
· त्वरितं तथा सुनिश्चितं शिक्षणं ददाति।
3. आगमन-निगमन संयोगः:
· शिक्षकः प्रथमं उदाहरणानां माध्यमेन छात्रेभ्यः नियमं बोधयति।
· ततः नियमं स्पष्टं कृत्वा प्रयोगस्य अभ्यासं करवति।
Additional Knowledge: 1. पाठ्यपुस्तक विधिः (a):
· अत्र शिक्षणं केवलं पाठ्यपुस्तकं आधारितं भवति।
· इयं विधिः सीमितं ज्ञानं ददाति।
2. अनुवाद विधिः (b):
· द्विभाषा शिक्षायां उपयोगी, किन्तु व्याकरणशिक्षायाम् पर्याप्तं न।
3. मौखिक विधिः (d):
· अत्र केवलं संवादरूपेण शिक्षणं क्रियते।
· व्याकरणस्य गहनज्ञानं इयं विधिः न बोधयति।
निष्कर्षः: आगमन-निगमन विधिः व्याकरणशिक्षणाय सर्वाधिकोपयुक्ता विधिः मन्यते, यतो हि एषा छात्राणां विचारशक्तिं, प्रयोगकौशलं च वर्धयति।