अधोलिखितं अभिकथनद्वयं अस्ति: अभिकथनम् (I): अथापीदमन्तरेण मन्त्रेष्वर्थप्रत्ययो न विद्यते।
अभिकथनम् (II): तदिदम् विद्यास्थानं व्याकरणस्य कार्त्स्न्यं स्वार्थसाधकञ्च।
उपयुक्ताभिकथनस्यालोकं अधोलिखितेषु विकल्पेषु समुचितमुत्तरं चिनुत –

Correct option is A

1. अभिकथनम् (I):
· "अथापीदमन्तरेण मन्त्रेष्वर्थप्रत्ययो न विद्यते" इत्यस्य तात्पर्यं यत् व्याकरणविना मन्त्रेषु अर्थप्रत्ययः (अर्थनिर्णयः) न सम्भवः।
· व्याकरणं भाषायाः आधारभूतं साधनं भवति, यत् मन्त्राणाम् अर्थं सटीकं विवेचयति।
· एषः सिद्धान्तः पाणिनीय परम्परायाम् महत्त्वपूर्णः अस्ति। अतः प्रथमम् अभिकथनं सत्यं।
2. अभिकथनम् (II):
· "तदिदम् विद्यास्थानं व्याकरणस्य कार्त्स्न्यं स्वार्थसाधकञ्च" इत्यत्र व्याकरणं विद्यास्थानस्य प्रमुखं स्थानं इति निर्दिष्टं।
· व्याकरणं भाषायाः सम्पूर्णता (कार्त्स्न्यम्) तथा स्वार्थनिर्णयाय आवश्यकं साधनं भवति।
· व्याकरणस्य उपयोगं विना शब्दानां तथा वाक्यानां प्रयोजनं स्पष्टं न भवति। अतः द्वितीयम् अभिकथनम् अपि सत्यं।
Information Booster: 1. व्याकरणस्य महत्त्वम्:
· मन्त्राणां सटीकअर्थनिर्णयाय व्याकरणं आवश्यकं।
· व्याकरणं भाषायाः शुद्धतायाः तथा स्वार्थनिर्णयाय मुख्यं साधनं।
2. कार्त्स्न्यं तथा स्वार्थसाधकत्वम्:
· व्याकरणं न केवलं शब्दानां प्रयोगं नियच्छति, अपि तु अर्थस्य स्पष्टतां च साधयति।
Additional Knowledge: · पाणिनीय महाभाष्ये उक्तं यत् "वाक्यस्य शुद्धिः व्याकरणेन भवति।"
· मन्त्रेषु प्रयुक्तानां शब्दानां विवेचनाय व्याकरणं अनिवार्यं।
अतः उत्तरम्:(a) उभये अभिकथने (I) & (II) सत्यं स्तः।