कौटिल्येन गूढ़पुरुषेषु कौ न परिगणितौ?
A. वैदेहकः B. प्रदेष्टा: C. उदास्थित: D. वानप्रस्थः
उपयुक्तकथनस्यालोके अधोलिखितेषु विकल्पेषु समुचितमुत्तरं चिनुत –

Correct option is D

कौटिल्यस्य "अर्थशास्त्रे" गूढ़पुरुषाणां वर्गीकरणं विस्तृतमुपलभ्यते। गूढ़पुरुषाः ते गुप्तचारे कार्यं कुर्वन्ति। कौटिल्येन वैदेहकः, उदास्थितः, रूपदर्शकः, वेष्टकः इत्यादयः मुख्यगूढ़पुरुषा: निर्दिष्टाः। तथापि, प्रदेष्टा: (संदेशवाहकः) तथा वानप्रस्थः (वनवासकर्मण्यनुष्ठानशीलः) गूढ़पुरुषेषु न परिगणितौ।
प्रदेष्टा: सामान्यसन्देशवाहकः भविष्यति, सः गुप्तचारे विशेषं कार्यं न करोति। वानप्रस्थः पुनः तपस्यादिकर्मण्यभ्यस्तः सन्नर्थव्यवस्थायां प्रवृत्तः न भवति।
कौटिल्येन गूढ़पुरुषेषु निम्नलिखिता: वर्गा: परिगणिता: —
1. कापटिक
2. उदास्थित
3. गृहपतिक
4. वैदेहक
5. तापस
Information Booster गूढ़पुरुषाः अर्थशास्त्रे मुख्यं स्थानं वहन्ति। तेषां प्रमुखकार्यं गुप्तचर्यया शत्रुपक्षस्य योजनाः ज्ञातुम्, राज्यानुकूलं कार्यं सम्पादयितुं च। उदाहरणार्थ, वैदेहकः व्यापारीरूपेण, उदास्थितः सामान्यप्रजाजनरूपेण च कार्यं कुर्वन्ति।
Additional Knowledge · प्रदेष्टा: संदेशप्रेषणे कार्यं कुर्वन् सामान्यचारे परिगणितः, परंतु गूढ़पुरुषेषु न।
· वानप्रस्थः: वानप्रस्थाश्रमवासी तपस्यारतश्च, गुप्तचारे सामान्यतया प्रवृत्तः न।
· वैदेहकः: अर्धगूढ़चरः, व्यावसायिकरूपेण कार्यं कुर्वन् राज्ञः पक्षे सूचनां संगृह्णाति।
· उदास्थितः: सामान्यजनसङ्गमेषु प्रवर्तते, सूचनासङ्ग्रहणाय योग्यः।
एवं, कौटिल्यस्य अर्थशास्त्रे प्रदेष्टा: तथा वानप्रस्थः गूढ़पुरुषेषु न परिगणितौ।