‘छात्राः गुरवे नमस्कुर्वन्ति’ वाक्यमिदं संशोधयत -

Correct option is A

वाक्यं 'छात्राः गुरूं नमस्कुर्वन्ति।' विकल्पः (a) समीचीनः वर्तते। अत्र निम्नलिखित व्याख्या दत्तमस्ति –
1. छात्राः – प्रथमा विभक्तिः, बहुवचनरूपं। कर्तृपदं प्रथमा विभक्तौ भवति।
2. गुरूं – द्वितीया विभक्तिः, एकवचनरूपं। 'नम्' धातुः द्वितीया विभक्तिं स्वीकर्तुं समर्थः। 'गुरु' शब्दस्य द्वितीया एकवचनरूपं 'गुरूं' भवति।
3. नमस्कुर्वन्ति – 'नमस्' धातोः आत्मनेपदी रूपं, बहुवचनं।
अतः व्याकरणीय दृष्ट्या 'छात्राः गुरूं नमस्कुर्वन्ति।' वाक्यं प्रयोगसिद्धं भवति।
Information Booster 'नम्' आत्मनेपदी धातुः योगी द्वितीया विभक्तिः भवति एवं ‘नमः’ योगे चतुर्थी विभक्ति भवति। द्वितीयायां विभक्तौ 'गुरूं' इत्यस्य प्रयोगः उचितः। संस्कृतभाषायां कर्ता, क्रिया, कर्म यथासम्बन्धं प्रयुज्यन्ते। उदाहरणार्थ –
· रामः लक्ष्मणं नमस्कुर्वन्ति।
· बालकाः माता-पितरं नमस्कुर्वन्ति।
Additional Knowledge (b) छात्राः गुरुः नमस्कुर्वन्ति। 'गुरुः' इत्यत्र प्रथमा विभक्तिः एकवचनरूपं प्रयुक्तम्। परन्तु कर्तृपदं प्रथमा विभक्तौ तथा कर्मपदं चतुर्थी अथवा द्वितीयायां विभक्तौ भवेत्। अतः एषः विकल्पः अशुद्धः।
(c) छात्राः गुरोः नमस्कारोति। 'गुरोः' षष्ठी विभक्तिः द्विवचनं असंगतं च। 'नमस्कारोति' क्रियापदमपि अशुद्धम्।
(d) छात्राः गुरौ नमस्कुर्वन्ति। 'गुरौ' सप्तमी विभक्तिः, यद्यपि शुद्धं भवति, परन्तु प्रश्नानुसार 'गुरूं' इत्यस्य प्रयोगः यथार्थः।
अतः विकल्प (a) एव उचितः।