arrow
arrow
arrow
अधस्तनेषु समुचितसिद्धान्तौ स्तः –
Question



अधस्तनेषु समुचितसिद्धान्तौ स्तः –

A.

सत्ख्यातिः - प्रभाकरस्य

B.

अन्यथाख्यातिः - न्यायदर्शनस्य

C.

अनिर्वचनीयख्यातिः - अद्वैतवेदान्तस्य

D.

आत्मख्यातिः - कुमारिलभट्टस्य
उपर्युक्तकथनस्यालोके अधोलिखितेषु विकल्पेषु समुचितमुत्तरं चिनुत –
(a) A, C केवलम्
(b) B, D केवलम्
(c) B, C केवलम्
(d) A, B केवलम्

Correct option is C

समाधानम्: 1. अन्यथाख्यातिः (B): "अन्यथाख्यातिः" सिद्धान्तः न्यायदर्शनस्य प्रमुखः ख्यातिवादः अस्ति। अत्र, ज्ञानस्य अशुद्धता अन्यवस्तुनि आरोपणेन वर्ण्यते। यथा, रज्जौ सर्पः इति भ्रान्तिज्ञानम्। अन्यथाख्यातिः अनुसारं, यद्रूपेण वस्तुं ज्ञातं ततः भिन्नरूपेण तस्य आरोपः भवति।
2. अनिर्वचनीयख्यातिः (C): "अनिर्वचनीयख्यातिः" अद्वैतवेदान्तस्य ख्यातिवादः अस्ति। शंकराचार्येण प्रतिपादितम्, यस्मिन् जगत् मिथ्याज्ञानं न सतो नासतो रूपेण वर्णनीयम्। अद्वैतदृष्ट्या, भ्रमः न तु सत्यम्, न असत्यम्, किन्तु अनिर्वचनीयः।
सत्ख्यातिः (a) तथा आत्मख्यातिः (d) विकल्पौ तत्रानुपयुक्तौ, यतः –
· सत्ख्यातिः (a): सत्वं ख्यातिमात्रेण ज्ञायते इति योगः, यः योगाचारदर्शने मान्यः। प्रभाकरस्य नास्ति।
· आत्मख्यातिः (d): आत्मख्यातिः कुमारिलभट्टस्य न अपि, अपितु योगाचारदर्शनस्य ख्यातिवादः।
Information Booster 1. अन्यथाख्यातिः (न्यायः):
· "अन्यथा" तत्त्वे भ्रान्तिविशेषः।
· सत्यं वस्तुं भिन्नरूपेण ज्ञायते।
2. अनिर्वचनीयख्यातिः (अद्वैतम्):
· अद्वैतदृष्ट्या, भ्रान्तिज्ञानं सत-असत्भावातीतं।
· मिथ्यात्वं यस्मिन् कथनीयं न।
Additional Knowledge 1. सत्ख्यातिः (a): प्रभाकरदर्शनं ख्यातिवादे सत्ख्यातिं प्रतिपादयति इत्येतत् अयुक्तम्।
2. आत्मख्यातिः (d): आत्मख्यातिः योगाचारदर्शनस्य विशेषः। भ्रमः आत्मद्वारा निर्मितः इति।
अतः B, C केवलम् विकल्पः समुचितः।

Free Tests

Free
Must Attempt

Basics of Education: Pedagogy, Andragogy, and Hutagogy

languageIcon English
  • pdpQsnIcon10 Questions
  • pdpsheetsIcon20 Marks
  • timerIcon12 Mins
languageIcon English
Free
Must Attempt

UGC NET Paper 1 Mock Test 1

languageIcon English
  • pdpQsnIcon50 Questions
  • pdpsheetsIcon100 Marks
  • timerIcon60 Mins
languageIcon English
Free
Must Attempt

Basics of Education: Pedagogy, Andragogy, and Hutagogy

languageIcon English
  • pdpQsnIcon10 Questions
  • pdpsheetsIcon20 Marks
  • timerIcon12 Mins
languageIcon English
test-prime-package

Access ‘UGC NET Sanskrit’ Mock Tests with

  • 60000+ Mocks and Previous Year Papers
  • Unlimited Re-Attempts
  • Personalised Report Card
  • 500% Refund on Final Selection
  • Largest Community
students-icon
446k+ students have already unlocked exclusive benefits with Test Prime!
Our Plans
Monthsup-arrow