hamburger menu
All Coursesall course arrow
adda247
reward-icon
adda247
    arrow
    arrow
    arrow
    अधस्तनेषु समुचितसिद्धान्तौ स्तः –
    Question



    अधस्तनेषु समुचितसिद्धान्तौ स्तः –

    A.

    सत्ख्यातिः - प्रभाकरस्य

    B.

    अन्यथाख्यातिः - न्यायदर्शनस्य

    C.

    अनिर्वचनीयख्यातिः - अद्वैतवेदान्तस्य

    D.

    आत्मख्यातिः - कुमारिलभट्टस्य
    उपर्युक्तकथनस्यालोके अधोलिखितेषु विकल्पेषु समुचितमुत्तरं चिनुत –
    (a) A, C केवलम्
    (b) B, D केवलम्
    (c) B, C केवलम्
    (d) A, B केवलम्

    Correct option is C

    समाधानम्: 1. अन्यथाख्यातिः (B): "अन्यथाख्यातिः" सिद्धान्तः न्यायदर्शनस्य प्रमुखः ख्यातिवादः अस्ति। अत्र, ज्ञानस्य अशुद्धता अन्यवस्तुनि आरोपणेन वर्ण्यते। यथा, रज्जौ सर्पः इति भ्रान्तिज्ञानम्। अन्यथाख्यातिः अनुसारं, यद्रूपेण वस्तुं ज्ञातं ततः भिन्नरूपेण तस्य आरोपः भवति।
    2. अनिर्वचनीयख्यातिः (C): "अनिर्वचनीयख्यातिः" अद्वैतवेदान्तस्य ख्यातिवादः अस्ति। शंकराचार्येण प्रतिपादितम्, यस्मिन् जगत् मिथ्याज्ञानं न सतो नासतो रूपेण वर्णनीयम्। अद्वैतदृष्ट्या, भ्रमः न तु सत्यम्, न असत्यम्, किन्तु अनिर्वचनीयः।
    सत्ख्यातिः (a) तथा आत्मख्यातिः (d) विकल्पौ तत्रानुपयुक्तौ, यतः –
    · सत्ख्यातिः (a): सत्वं ख्यातिमात्रेण ज्ञायते इति योगः, यः योगाचारदर्शने मान्यः। प्रभाकरस्य नास्ति।
    · आत्मख्यातिः (d): आत्मख्यातिः कुमारिलभट्टस्य न अपि, अपितु योगाचारदर्शनस्य ख्यातिवादः।
    Information Booster 1. अन्यथाख्यातिः (न्यायः):
    · "अन्यथा" तत्त्वे भ्रान्तिविशेषः।
    · सत्यं वस्तुं भिन्नरूपेण ज्ञायते।
    2. अनिर्वचनीयख्यातिः (अद्वैतम्):
    · अद्वैतदृष्ट्या, भ्रान्तिज्ञानं सत-असत्भावातीतं।
    · मिथ्यात्वं यस्मिन् कथनीयं न।
    Additional Knowledge 1. सत्ख्यातिः (a): प्रभाकरदर्शनं ख्यातिवादे सत्ख्यातिं प्रतिपादयति इत्येतत् अयुक्तम्।
    2. आत्मख्यातिः (d): आत्मख्यातिः योगाचारदर्शनस्य विशेषः। भ्रमः आत्मद्वारा निर्मितः इति।
    अतः B, C केवलम् विकल्पः समुचितः।

    Free Tests

    Free
    Must Attempt

    Basics of Education: Pedagogy, Andragogy, and Hutagogy

    languageIcon English
    • pdpQsnIcon10 Questions
    • pdpsheetsIcon20 Marks
    • timerIcon12 Mins
    languageIcon English
    Free
    Must Attempt

    UGC NET Paper 1 Mock Test 1

    languageIcon English
    • pdpQsnIcon50 Questions
    • pdpsheetsIcon100 Marks
    • timerIcon60 Mins
    languageIcon English
    Free
    Must Attempt

    Basics of Education: Pedagogy, Andragogy, and Hutagogy

    languageIcon English
    • pdpQsnIcon10 Questions
    • pdpsheetsIcon20 Marks
    • timerIcon12 Mins
    languageIcon English
    test-prime-package

    Access ‘UGC NET Sanskrit’ Mock Tests with

    • 60000+ Mocks and Previous Year Papers
    • Unlimited Re-Attempts
    • Personalised Report Card
    • 500% Refund on Final Selection
    • Largest Community
    students-icon
    354k+ students have already unlocked exclusive benefits with Test Prime!
    Our Plans
    Monthsup-arrow