Correct option is A
संस्कृतव्याकरणे वाक्यस्य वाच्यं त्रिविधं भवति –
1.
कर्तृवाच्यं (Active Voice): कर्ता क्रियायाः कर्ता भवति।
2.
कर्मवाच्यं (Passive Voice): कर्मं वाक्यस्य कर्ता रूपेण प्रयुज्यते।
3.
भाववाच्यं (Impersonal Voice): क्रिया प्रधानं भवति।
मूलवाक्यं (Passive Voice):
"गुरुणा पुस्तकानि पठ्यन्ते"
·
कर्तृवाच्ये परिवर्तितं वाक्यम्:
· कर्ता: "गुरुः"।
· क्रिया: "पठति"।
· कर्म: "पुस्तकानि"।
· परिवर्तितं वाक्यम् –
"गुरुः पुस्तकानि पठति।"
प्रमुख विश्लेषणम्: 1. "गुरुणा" (कर्मवाच्ये कर्तृकरणीयं रूपं) → "गुरुः"।
2. "पठ्यन्ते" (कर्मवाच्ये क्रिया) → "पठति" (कर्तृवाच्ये क्रिया)।
3. "पुस्तकानि" कर्मरूपेण अपरिवर्तितम्।
Information Booster
वाच्यपरिवर्तनस्य नियमाः –
1. कर्मवाच्ये, कर्ता "तृतीया विभक्तिः" रूपेण।
2. कर्तृवाच्ये, कर्ता "प्रथमा विभक्तिः" रूपेण।
3. क्रिया, वाच्यपरिवर्तनानुसारं सम्यक् रूपेण योज्यते।
Additional Knowledge 1.
गुरु पुस्तकानि पठति (Option a):
· व्याकरणदृष्ट्या "गुरुः" प्रथमा विभक्तिः अपेक्षिता।
2.
गुरु पुस्तकं पठन्ति (Option b):
· "पुस्तकानि" न तु "पुस्तकं" (एकवचनं) उपयुक्तम्।
3.
गुरवे पुस्तकं पठति (Option c):
· "गुरवे" दानं दर्शयति, वाक्यार्थानुरूपं न।
4.
गुरुः पुस्तकानि पठति (Option d):
· सही वाक्यम्।
अतः, सही उत्तरं
(d) गुरुः पुस्तकानि पठति।