Marathi govt jobs   »   Study Materials   »   Essential Elements for Plants

Importance of Plant Nutrients | वनस्पती पोषण घटकांचे महत्त्व

Table of Contents

Importance of Plant Nutrients: Living organisms need food for growth and perspiration to obtain energy. Nutrients must be available not only in sufficient quantity but also in the right quantity. The importance of nutrients in plants is unique. The importance of nutrients in plants is unique. Plants, like all living things, need nutrients and minerals to grow. These chemical elements are essential for growth, metabolic function and completion of its life cycle. We will see detailed information about some of the essential elements in this article on Importance of Plant Nutrients (वनस्पती पोषण घटकांचे महत्त्व)

Importance of Plant Nutrients
Category Study Material
Subject Static General Awareness
Name Importance of Plant Nutrients
Topic Nutrients

Importance of Plant Nutrients | वनस्पती पोषण घटकांचे महत्त्व

Importance of Plant Nutrients: प्राण्यांना ज्या कारणांसाठी पोषक तत्वांची गरज असते त्याच कारणांसाठी वनस्पतींना पोषक तत्वांची गरज असते. त्यांची उगवण, वाढ, रोग आणि कीटक यांच्याशी लढण्यासाठी आणि पुनरुत्पादनासाठी त्यांची आवश्यकता असते. प्राण्यांप्रमाणेच, वनस्पती निरोगी राहण्यासाठी पोषक तत्वांची मोठ्या, लहान  प्रमाणात गरज असते.

Importance of Plant Nutrients | Study Material for MPSC Group B and Group C_40.1
Adda247 Marathi Telegram

Importance of Plant Nutrients |वनस्पती पोषण घटकांचे महत्त्व : Nitrogen (N)

Importance of Plant Nutrients: Nitrogen (N): वनस्पतीमधील Nitrogen चा महत्व पुढीलप्रमाणे:

  • Amino Acid, Protein, Nucleic Acid, Nucleotide, Enzyme (संप्रेरके), Hormones बनवण्यासाठी.
  • पानांचा हिरवा रंग व वाढ (Growth) यांसाठी गरज.
  • वरची वाढ (Shoot Growth Activator)

कमतरता :

  • जुन्या पानांवर आधी दिसून येते.
  • Necrosis.

Importance of Plant Nutrients |वनस्पती पोषण घटकांचे महत्त्व : Phosphorus (P)

Importance of Plant Nutrients: Phosphorus (P) : वनस्पतीमधील Phosphorus चा महत्व पुढीलप्रमाणे:

  • वनस्पतींसाठी जीवन व पिकांचा आत्मा.
  • ATP Synthesis.
  • मूळांची वाढ (Root Growth Activator)
  • प्रजनन क्रिया.
  • Fruit Quality Improvement.
  • Phaytin व Phospholipid चा महत्वाचा घटक.
  • Mg वहनास मदत.
  • प्रमाण जास्त झाल्यास लोह व झींक कमतरता जाणवते.

कमतरता :

  • पानांच्या कडा लांबट.
  • फळ व पीक पक्वता उशीरा.
  • Fruit Quality lowering.

Click here to Check MPSC Group C Notification 2022

Importance of Plant Nutrients |वनस्पती पोषण घटकांचे महत्त्व : Potassium (K)

Importance of Plant Nutrients: Potassium (K): वनस्पतीमधील Potassium चा महत्व पुढीलप्रमाणे:

  • रोग प्रतिकारक शक्ती (Plant Immunity) वाढवतो.
  • पाण्याचा समतोल (उचित शोषण)
  • Regulate Stomata opening & closing.
  • साखर, स्टार्च निर्मिती व वाहतूक.
  • तेलबियांमध्ये तेलाचे प्रमाण वाढते.
  • फळांची गुणवत्ता वाढ
  • Nitrogen च्या जास्त प्रमाणामुळे होणाऱ्या इजांची भरपाई.

कमतरता

  • Inter-venial Chlorosis.
  • पाने पिवळी पडतात.
  • पानांवर तांबडे व पिवळे ठिपके पडतात.

Importance of Plant Nutrients |वनस्पती पोषण घटकांचे महत्त्व : Calcium (Ca)

Importance of Plant Nutrients: Calcium (Ca): वनस्पतीमधील Calcium चा महत्व पुढीलप्रमाणे:

  • पेशीभित्तिका निर्मिती.
  • पेशींचा रचनात्मक आराखडा. (Cell Wall)
  • पेशी विभाजन (Mitosis)
  • विकरांशी संबंधित क्रिया.
  • Activator of Amylase.
  • Root Tip Activator.
  • मूळांची वाढ Trigger करतो.

कमतरता :

  • नवीन पानांत आधी दिसून येते.

रोग :

  • द्राक्षे : Blue Baby Syndrome.
  • चेरी : Mummification.
Importance of Plant Nutrients | Study Material for MPSC Group B and Group C_50.1
Adda247 Marathi App

Importance of Plant Nutrients |वनस्पती पोषण घटकांचे महत्त्व : Magnesium (Mg) 

Importance of Plant Nutrients: Magnesium (Mg) : वनस्पतीमधील Magnesium चा महत्व पुढीलप्रमाणे:

  • Chlorophyll ची निर्मिती
  • प्रकाशसंश्लेषनात उत्प्रेरकाचे कार्य.
  • Chromosome, Poly-ribosome चे वहन.
  • Protein Synthesis.
  • फॉस्फरस चे वहन.
  • तेल व मेद निर्मिती.

कमतरता : जुन्या पानामध्ये.

  • शिरा पिवळ्या पडतात.
  • Gummosis
  • प्रकाशसंश्लेषणावर विपरीत परीणाम होतो.
  • N, P आणि Mg ची कमतरता प्रामुख्याने जुन्या पानांवर दिसून येते.

Importance of Plant Nutrients |वनस्पती पोषण घटकांचे महत्त्व : Sulfur (S)

Importance of Plant Nutrients: Sulfur (S): वनस्पतीमधील Sulfur  चा महत्व पुढीलप्रमाणे:

  • Amino Acidsची निर्मिती.
  • सुगंधी संयुगांची निर्मिती
  • Nodule Formation मध्ये मदत.
  • Cystine, Thiamin, Biotin व CO-A चा घटक.

कमतरता :

  • नवीन पानांमध्ये Chlorosis दिसून येतो.

One Liner Questions on Monthly Current Affairs in Marathi- July 2022.

Importance of Plant Nutrients |वनस्पती पोषण घटकांचे महत्त्व : Zinc (Zn)

Importance of Plant Nutrients: Zinc (Zn): वनस्पतीमधील Zinc चा महत्व पुढीलप्रमाणे:

  • Growth Hormone (Auxin) चे प्रमाण वाढवतो.
  • Activator of about 80 enzymes.
  • Abscisic Acid ची निर्मिती.
  • पाण्याचे शोषण करण्यास मदत.
  • पोषक संजीवके निर्मिती.
  • फळ गळ थांबवतो.
  • Synthesis of IAA.

कमतरता :

  • Little Leaf Disease (छोटी पाने)
  • Inter-venial Chlorosis.
  • कडा तांबड्या पडतात.

Importance of Plant Nutrients |वनस्पती पोषण घटकांचे महत्त्व : Copper (Cu)  

Importance of Plant Nutrients: Copper (Cu): वनस्पतीमधील Copper चा महत्व पुढीलप्रमाणे:

  • Electron Transport Chain मध्ये सहभाग.
  • फुल / धान्य निर्मिती.
  • विकर निर्मिती.
  • अत्यावश्यक जीवनसत्त्व निर्मिती (Vitamin A निर्मिती)

कमतरता :

  • Necrosis.
  • पाणी घातले तरी पाने सुकुन जाणे.
  • Wilting (पान गळ)
  • लिंबू वर्गीय पीके: Dieback (शेंडेमर रोग)
  • नारळ: येलो मॉटल/ कडांग रोग.

Various Corporation in Maharashtra

Importance of Plant Nutrients |वनस्पती पोषण घटकांचे महत्त्व : Molybdenum (Mb)

Importance of Plant Nutrients: Molybdenum (Mb): वनस्पतीमधील Molybdenum चा महत्व पुढीलप्रमाणे:

  • नत्र स्थिरीकरण.
  • Ascorbic Acid निर्मिती. (Vitamin C निर्मिती)
  • Fe  चे स्थलांतर.

कमतरता :

  • Inter-venial Chlororsis & then Necrosis.
  • रोपे खुजी.
  • फुलकोबी : चाबुक शेपटी रोग.
  • Tomato : मॉटलिंग रोग.

Importance of Plant Nutrients |वनस्पती पोषण घटकांचे महत्त्व : Boron (B)

Importance of Plant Nutrients: Boron (B): वनस्पतीमधील Boron चा महत्व पुढीलप्रमाणे:

  • साखरेचे वहन
  • DNA synthesis
  • पेशीविभाजन
  • वनस्पतीप्रजनन , परागकण उगवण.
  • Ca चे चयापचय
  • K/Ca गुणोत्तर नियंत्रण.

कमतरता :

  • मुळांची वाढ मंदावते
  • कमतरता खोडांच्या व मूळांच्या टोकांवर दिसून येते.
  • Water translocation थांबते.
  • Cracking of fruit.
  • बिट : Heart Root disease.
  • तंबाखु : Top Sickness disease.
  • फुलकोबी : खोड पोकळ.
  • Turnip (सलगम) : Water core disease.

Importance of Plant Nutrients |वनस्पती  पोषण घटकांचे महत्त्व : Chlorine (Cl) 

Importance of Plant Nutrients: Chlorine (Cl): वनस्पतीमधील Chlorine चा महत्व पुढीलप्रमाणे:

  • Hill’s Reaction : split of water molecules.
  • Photolysis of water.
  • मुळांची व पानांची वाढ.
  • गहू, टमाटे, तंबाखू यांची पाने जाड बनतात.
  • पानात पाण्याचे प्रमाण वाढते.

कमतरता :

  • पानांवर ठिपके पडतात.
  • Chlorosis & Necrosis
  • wilting (पानगळ)
  • जाड व वाढ खुंटलेली मुळे.

Importance of Plant Nutrients |वनस्पती पोषण घटकांचे महत्त्व :  Iron (Fe)

Importance of Plant Nutrients: Iron (Fe): वनस्पतीमधील Iron चा महत्व पुढीलप्रमाणे:

  • Oxygen चे वहन.
  • Electron Transport chain.
  • Cytochrome व Ferrodoxin ची निर्मिती.
  • Chlorophyll निर्मिती.
  • पेशी श्वसन आणि उर्जा पुरवठा.
  • उत्प्रेरक कार्य व उत्प्रेरकांची निर्मिती.

कमतरता :

  • Calcareous Soil.
  • जमिनीत Na2CO3 चे प्रमाण वाढते.

Importance of Plant Nutrients |वनस्पती पोषण घटकांचे महत्त्व : Manganese (Ma)

Importance of Plant Nutrients: Manganese (Ma): वनस्पतीमधील Manganese चा महत्व पुढीलप्रमाणे:

  • लोह (Fe) चे चयापचय.
  • जीवनसत्त्व निर्मिती जसे की Vit. C, Vit. A, Riboflavin इत्यादी.
  • श्वसन क्रियेत सहभाग.
  • तापमानापासून संरक्षण
  • chloroplast संरचनेचे संरक्षण.

कमतरता

  • Inter-venial Chlorosis
  • पाने पिवळी पण शिरा हिरव्या.
  • पानांवर Necrotic spots (ठिपके).
  • भात : ब्रॉनझिंग रोग

अधिक्य :

  • Deficiency of Fe, Mg, Ca.

आम्ही अशीच उपयुक्त माहिती तुमच्यासाठी यापुढेही घेऊन येणार आहोत. त्याचा तुम्हाला अभ्यास करताना नक्कीच खूप फायदा होईल. त्यासाठी Adda247-Marathi च्या संकेतस्थळावर भेट देत रहा. तुम्हाला Adda247-Marathi च्या टीम कडून अभ्यासासाठी खूप खूप शुभेच्छा.

Study Material for All MPSC Exams |  MPSC च्या सर्व परीक्षांसाठी अभ्यास साहित्य

Study Material for All MPSC Exams: तुमच्या अभ्यासाच्या तयारीला गती देण्यासाठी Adda247 मराठी सर्व विषयातील महत्वाचे टॉपिक कव्हर करणार आहे. त्याच्या सर्व लिंक तुम्ही खालील तक्त्यात पाहू शकता आणि दररोज यात भर पडणार आहे. त्यामुळे तुम्ही Adda 247 मराठी च्या अधिकृत वेबसाईट ला भेट द्या. यामुळे तुम्हाला MPSC राज्यसेवा पुर्व परीक्षा 2022 व तसेच आगामी MPSC च्या सर्व स्पर्धा परीक्षेत जास्त गुण मिळवण्यास मदत होईल.

National Language of India
Motion and its Types
AMRUT Mission
Functions of Zilla Parishad, Structure, Power in Detail
List of Vice Presidents of India and their Tenure (1952-2022)
List of Stadiums in India (State Wise)
Important Rivers in Maharashtra Credit Control Methods of RBI 
First Anglo-Maratha War- Background, Causes, Treaty and Outcomes
Ramsar Wetland Sites in India
List Of Countries And Their Parliaments Famous Books and Authors
Marathi Writers, their Books, and Nicknames What is the Population of Maharashtra?
Periodic Table of Elements: Groups, Properties And Laws
Fundamental Duties: Article 51A 
Important Days in July 2022 List Of Indian Cities On Rivers Banks
One Liner Questions on Monthly Current Affairs
Classical and Folk Dances of India
Important Articles of Indian Constitution 2022 How many Dams in Maharashtra?
National Waterways in India 2022 Economic Survey of Maharashtra 2021-22
List of Cities in Maharashtra
List of Presidents of India from 1947 to 2022
Anti-Defection Law, Schedule, Constitutional Amendment And Article President’s Rule In A State
List of Indian Cities on Rivers Banks
List of Governors of Maharashtra
Parliament of India: Lok Sabha Parliament of India: Rajya Sabha
Satavahana Dynasty Nuclear Power Plant in India 2022
Nuclear Power Plant in India 2022
One Liner Questions on Monthly Current Affairs
How Many Dams In Maharashtra? States And Their Capitals, 28 States And 8 Union Territories In India 2022
Maharashtra Legislature What Is The Capital Of Maharashtra?
Dams in Maharashtra Panchayat Raj Comparative Study
How Many Airports In Maharashtra?
How Many National Park In Maharashtra?
State Wise List Of Highest Mountain Peaks In India Panchayat Raj Comparative Study
Chief Minister Role and Function
How many Forts in Maharashtra?
List Of Governors Of Maharashtra
Bird Sanctuary In India 2022
Marathi Grammar For Competitive Exam Part 1 Marathi Grammar For Competitive Exam Part 2
Marathi Grammar For Competitive Exam Part 3 What Is The Language Of Maharashtra
List of top 10 tallest statues in the world Chief Minister and Governor List 2022
Important Events Of Indian Freedom Struggle List Of First In India: Science, Governance Defence, Sports
Dams And Reservoirs, Check List Of Dams And Reservoirs In India Important Newspapers in Maharashtra
Parliament of India: Rajya Sabh
Parliament of India: Lok Sabha
Important Boundary Lines
River System In Konkan Region Of Maharashtra

FAQS : Importance of Plant Nutrients

1. वनस्पतींसाठी वाढीसाठी किती पोषक घटक आवश्यक असतात?
उत्तर : वनस्पतींसाठी वाढीसाठी 16 पोषक घटक आवश्यक असतात.

2. वनस्पतींसाठी वाढीसाठी आवश्यक असणारे पोषक घटक कोणते ?
उत्तर : वनस्पतींसाठी वाढीसाठी आवश्यक असणारे पोषक घटक C, H, O, N, P, K, Ca, Mg, S, Fe, Ma, Mb, B, Zn, Cl आणि Cu  हे आहेत.

3. वनस्पतींसाठी आवश्यकतेच्या निकषांचा (Criteria of Essentiality) शोध कोणी केली?
उत्तर : वनस्पतींसाठी आवश्यकतेच्या निकषांचा (Criteria of Essentiality) शोध Arnon and Stout यांनी लावला.

4. वनस्पतींच्या वाढीसाठी कोणते कार्यात्मक घटक आवश्यक आहेत?
उत्तर : वनस्पतींच्या वाढीसाठी आवश्यक असलेले कार्यात्मक घटक म्हणजे सिलिकॉन, कोबाल्ट, व्हॅनेडियम आणि निकेल.

Adda247 मराठी App | Add247Marathi Telegram group

YouTube channel- Adda247 Marathi

Importance of Plant Nutrients | Study Material for MPSC Group B and Group C_60.1
MPSC Exam Prime Test Pack for Maharashtra exam

Sharing is caring!

Download your free content now!

Congratulations!

Importance of Plant Nutrients | Study Material for MPSC Group B and Group C_80.1

ज्ञानकोश मासिक चालू घडामोडी-सप्टेंबर 2022

Download your free content now!

We have already received your details!

Importance of Plant Nutrients | Study Material for MPSC Group B and Group C_90.1

Please click download to receive Adda247's premium content on your email ID

Incorrect details? Fill the form again here

ज्ञानकोश मासिक चालू घडामोडी-सप्टेंबर 2022

Thank You, Your details have been submitted we will get back to you.