Importance of Plant Nutrients | वनस्पती पोषण घटकांचे महत्त्व: MPSC अभ्यास साहित्य_00.1
Marathi govt jobs   »   Study Materials   »   Essential Elements for Plants

वनस्पती पोषण घटकांचे महत्त्व: MPSC अभ्यास साहित्य | Importance of Plant Nutrients: Study Material for MPSC

Importance of Plant Nutrients- Study Material for MPSC: महाराष्ट्र लोकसेवा आयोगाने राज्यसेवा मुख्य परीक्षेची तारीख नुकतीच जाहीर केली आहे. राज्यसेवा पूर्व परीक्षा उत्तीर्ण झालेले विद्यार्थी एव्हाना मुख्य परीक्षेच्या तयारीला लागलेच असतील. राज्यसेवा मुख्य परीक्षेसाठी आवश्यक घटकांचा अभ्यास करणे विद्यार्थ्यांना सोयीचे जावे, यासाठी आपण रोज अभ्यासक्रमातील काही घटकांचा अभ्यास करणार आहोत. तुम्हाला परीक्षेचा कमी वेळात अभ्यास करण्यासाठी याचा नक्की फयदा होईल, अशी आम्ही आशा करतो. वनस्पती पोषण घटकांचे महत्त्व: MPSC अभ्यास साहित्य | Importance of Plant Nutrients: Study Material for MPSC.

Importance of Plant Nutrients: Study Material for MPSC | वनस्पती पोषण घटकांचे महत्त्व: MPSC अभ्यास साहित्य

Importance of Plant Nutrients- Study Material for MPSC: MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षेसाठी भूगोल विषयाचा अभ्यास करताना कृषी घटकाला अनन्यसाधारण महत्व आहे. कृषी घटकाचा अभ्यास परीक्षेच्या दृष्टीने हमखास गुण मिळवून देणारा ठरतो.त्यामुळेच आजच्या लेखात आपण राज्य सेवा मुख्य परीक्षेच्या अभ्यासक्रमातील वनस्पती पोषण घटकांचे महत्त्व याचा अभ्यास करणार आहोत.

 

 

Importance of Plant Nutrients | वनस्पती पोषण घटकांचे महत्त्व: MPSC अभ्यास साहित्य_50.1
Importance of Plant Nutrients

Importance of Plant Nutrients: Nitrogen (N)

  • Amino Acid, Protein, Nucleic Acid, Nucleotide, Enzyme (संप्रेरके), Hormones बनवण्यासाठी.
  • पानांचा हिरवा रंग व वाढ (Growth) यांसाठी गरज.
  • वरची वाढ (Shoot Growth Activator)

कमतरता :

  • जुन्या पानांवर आधी दिसून येते.
  • Necrosis.

Importance of Plant Nutrients: Phosphorus (P)

  • वनस्पतींसाठी जीवन व पिकांचा आत्मा.
  • ATP Synthesis.
  • मूळांची वाढ (Root Growth Activator)
  • प्रजनन क्रिया.
  • Fruit Quality Improvement.
  • Phaytin व Phospholipid चा महत्वाचा घटक.
  • Mg वहनास मदत.
  • प्रमाण जास्त झाल्यास लोह व झींक कमतरता जाणवते.

कमतरता :

  • पानांच्या कडा लांबट.
  • फळ व पीक पक्वता उशीरा.
  • Fruit Quality lowering.

MPSC महाराष्ट्रातील समाज सुधारक – भाग 2 | MPSC Social Reformers of Maharashtra – Part 2

Importance of Plant Nutrients: Potassium (K)

  • रोग प्रतिकारक शक्ती (Plant Immunity) वाढवतो.
  • पाण्याचा समतोल (उचित शोषण)
  • Regulate Stomata opening & closing.
  • साखर, स्टार्च निर्मिती व वाहतूक.
  • तेलबियांमध्ये तेलाचे प्रमाण वाढते.
  • फळांची गुणवत्ता वाढ
  • Nitrogen च्या जास्त प्रमाणामुळे होणाऱ्या इजांची भरपाई.

कमतरता

  • Inter-venial Chlorosis.
  • पाने पिवळी पडतात.
  • पानांवर तांबडे व पिवळे ठिपके पडतात.

Importance of Plant Nutrients: Calcium (Ca)

  • पेशीभित्तिका निर्मिती.
  • पेशींचा रचनात्मक आराखडा. (Cell Wall)
  • पेशी विभाजन (Mitosis)
  • विकरांशी संबंधित क्रिया.
  • Activator of Amylase.
  • Root Tip Activator.
  • मूळांची वाढ Trigger करतो.

कमतरता :

  • नवीन पानांत आधी दिसून येते.

रोग :

  • द्राक्षे : Blue Baby Syndrome.
  • चेरी : Mummification.

Importance of Plant Nutrients: Magnesium (Mg) 

  • Chlorophyll ची निर्मिती
  • प्रकाशसंश्लेषनात उत्प्रेरकाचे कार्य.
  • Chromosome, Poly-ribosome चे वहन.
  • Protein Synthesis.
  • फॉस्फरस चे वहन.
  • तेल व मेद निर्मिती.

कमतरता : जुन्या पानामध्ये.

  • शिरा पिवळ्या पडतात.
  • Gummosis
  • प्रकाशसंश्लेषणावर विपरीत परीणाम होतो.
  • N, P आणि Mg ची कमतरता प्रामुख्याने जुन्या पानांवर दिसून येते.

 

Importance of Plant Nutrients: Sulfur (S)

  • Amino Acidsची निर्मिती.
  • सुगंधी संयुगांची निर्मिती
  • Nodule Formation मध्ये मदत.
  • Cystine, Thiamin, Biotin व CO-A चा घटक.

कमतरता :

  • नवीन पानांमध्ये Chlorosis दिसून येतो.

 

Importance of Plant Nutrients: Zinc (Zn)

  • Growth Hormone (Auxin) चे प्रमाण वाढवतो.
  • Activator of about 80 enzymes.
  • Abscisic Acid ची निर्मिती.
  • पाण्याचे शोषण करण्यास मदत.
  • पोषक संजीवके निर्मिती.
  • फळ गळ थांबवतो.
  • Synthesis of IAA.

कमतरता :

  • Little Leaf Disease (छोटी पाने)
  • Inter-venial Chlorosis.
  • कडा तांबड्या पडतात.

महाराष्ट्रातील समाज सुधारक MPSC साठी – भाग 1 | Social Reformers of Maharashtra for MPSC- Part 1

Importance of Plant Nutrients: Copper (Cu)

  • Electron Transport Chain मध्ये सहभाग.
  • फुल / धान्य निर्मिती.
  • विकर निर्मिती.
  • अत्यावश्यक जीवनसत्त्व निर्मिती (Vitamin A निर्मिती)

कमतरता :

  • Necrosis.
  • पाणी घातले तरी पाने सुकुन जाणे.
  • Wilting (पान गळ)
  • लिंबू वर्गीय पीके: Dieback (शेंडेमर रोग)
  • नारळ: येलो मॉटल/ कडांग रोग.

Importance of Plant Nutrients: Molybdenum (Mb)

  • नत्र स्थिरीकरण.
  • Ascorbic Acid निर्मिती. (Vitamin C निर्मिती)
  • Fe  चे स्थलांतर.

कमतरता :

  • Inter-venial Chlororsis & then Necrosis.
  • रोपे खुजी.
  • फुलकोबी : चाबुक शेपटी रोग.
  • Tomato : मॉटलिंग रोग.

मानवी रोग: रोगांचे वर्गीकरण आणि रोगांचे कारणे | Human Diseases

Importance of Plant Nutrients: Boron (B)

  • साखरेचे वहन
  • DNA synthesis
  • पेशीविभाजन
  • वनस्पतीप्रजनन , परागकण उगवण.
  • Ca चे चयापचय
  • K/Ca गुणोत्तर नियंत्रण.

कमतरता :

  • मुळांची वाढ मंदावते
  • कमतरता खोडांच्या व मूळांच्या टोकांवर दिसून येते.
  • Water translocation थांबते.
  • Cracking of fruit.
  • बिट : Heart Root disease.
  • तंबाखु : Top Sickness disease.
  • फुलकोबी : खोड पोकळ.
  • Turnip (सलगम) : Water core disease.

Importance of Plant Nutrients: Chlorine (Cl) 

  • Hill’s Reaction : split of water molecules.
  • Photolysis of water.
  • मुळांची व पानांची वाढ.
  • गहू, टमाटे, तंबाखू यांची पाने जाड बनतात.
  • पानात पाण्याचे प्रमाण वाढते.

कमतरता :

  • पानांवर ठिपके पडतात.
  • Chlorosis & Necrosis
  • wilting (पानगळ)
  • जाड व वाढ खुंटलेली मुळे.

State Wise-List Of National Parks In India | भारतातील राष्ट्रीय उद्यानांची राज्यनिहाय यादी

Importance of Plant Nutrients: Iron (Fe)

  • Oxygen चे वहन.
  • Electron Transport chain.
  • Cytochrome व Ferrodoxin ची निर्मिती.
  • Chlorophyll निर्मिती.
  • पेशी श्वसन आणि उर्जा पुरवठा.
  • उत्प्रेरक कार्य व उत्प्रेरकांची निर्मिती.

कमतरता :

  • Calcareous Soil.
  • जमिनीत Na2CO3 चे प्रमाण वाढते.

Importance of Plant Nutrients: Manganese (Ma)

  • लोह (Fe) चे चयापचय.
  • जीवनसत्त्व निर्मिती जसे की Vit. C, Vit. A, Riboflavin इत्यादी.
  • श्वसन क्रियेत सहभाग.
  • तापमानापासून संरक्षण
  • chloroplast संरचनेचे संरक्षण.

कमतरता

  • Inter-venial Chlorosis
  • पाने पिवळी पण शिरा हिरव्या.
  • पानांवर Necrotic spots (ठिपके).
  • भात : ब्रॉनझिंग रोग

अधिक्य :

  • Deficiency of Fe, Mg, Ca.

 

आम्ही अशीच उपयुक्त माहिती तुमच्यासाठी यापुढेही घेऊन येणार आहोत. त्याचा तुम्हाला अभ्यास करताना नक्कीच खूप फायदा होईल. त्यासाठी Adda247-Marathi च्या संकेतस्थळावर भेट देत रहा. तुम्हाला Adda247-Marathi च्या टीम कडून अभ्यासासाठी खूप खूप शुभेच्छा.

FAQS: Importance of Plant Nutrients :

1. वनस्पतींसाठी वाढीसाठी किती पोषक घटक आवश्यक असतात?
उत्तर : वनस्पतींसाठी वाढीसाठी 16 पोषक घटक आवश्यक असतात.
2. वनस्पतींसाठी वाढीसाठी आवश्यक असणारे पोषक घटक कोणते ?
उत्तर : वनस्पतींसाठी वाढीसाठी आवश्यक असणारे पोषक घटक C, H, O, N, P, K, Ca, Mg, S, Fe, Ma, Mb, B, Zn, Cl आणि Cu  हे आहेत.
3. वनस्पतींसाठी आवश्यकतेच्या निकषांचा (Criteria of Essentiality) शोध कोणी केली?
उत्तर : वनस्पतींसाठी आवश्यकतेच्या निकषांचा (Criteria of Essentiality) शोध Arnon and Stout यांनी लावला.
4. वनस्पतींच्या वाढीसाठी कोणते कार्यात्मक घटक आवश्यक आहेत?
उत्तर : वनस्पतींच्या वाढीसाठी आवश्यक असलेले कार्यात्मक घटक म्हणजे सिलिकॉन, कोबाल्ट, व्हॅनेडियम आणि निकेल.

Also Read,

महाराष्ट्रातील महत्त्वाच्या नद्या (उगम, लांबी, क्षेत्र, उपनद्या) महाराष्ट्रातील महत्त्वाच्या नद्या (संगमस्थळे, धरणे, काठावरची महत्त्वाची शहरे
महाराष्ट्र राज्यातील कोकण प्रदेशातील नदीप्रणाली  मानवी रोग: रोगांचे वर्गीकरण आणि रोगांचे कारणे | Human Diseases
सजीवांचे वर्गीकरण भाग 1- सूक्ष्मजीव आणि वनस्पती सजीवांचे वर्गीकरण भाग 2 – प्राणी
महाराष्ट्रातील महत्वाचे दिवस भारतातील महत्त्वाच्या नद्या: पहिल्या दहा लांब नद्यांची यादी
नदीकाठच्या भारतीय शहरांची यादी भारतातील शास्त्रीय आणि लोक नृत्य
भारताच्या पंचवार्षिक योजना (1951 ते 2017) | FYPs (From 1951 To 2017)

महाराष्ट्रातील महत्त्वाची वृत्तपत्रे | Important Newspapers In Maharashtra

Important Passes in Maharashtra | महाराष्ट्रातील महत्त्वाचे घाटरस्ते

Our Solar System: आपली सौरप्रणाली: निर्मिती, ग्रह, तथ्य आणि प्रश्न

भारताची टोकियो ऑलिम्पिक कामगिरी एका दृष्टीक्षेपात

Top 121 ऑलिम्पिक सामान्य ज्ञानाचे प्रश्न 

ढग व ढगांचे प्रकार (Clouds And Types Of Clouds)

Indian Constitution | आपली राज्यघटना: मांडणी, स्रोत, भाग, कलमे आणि परिशिष्टे

Highest Mountain Peaks In India – State-Wise List | भारतातील सर्वोच्च पर्वतीय शिखरांची राज्यनिहाय यादी

State Wise-List Of National Parks In India | भारतातील राष्ट्रीय उद्यानांची राज्यनिहाय यादी

Fundamental Rights Of Indian Citizens | भारतीय नागरिकांचे मूलभूत अधिकार

List Of Countries And Their National Sports |  देशांची यादी आणि त्यांचा राष्ट्रीय खेळ

सार्वजनिक वित्त: राजकोषीय धोरण, अर्थसंकल्पीय पद्धत आणि व्याख्या | Public Finance

महाराष्ट्र राज्य GK PDF प्रश्न आणि स्पष्टीकरणासोबत त्यांचे उत्तर | Download All Parts

YouTube channel- Adda247 Marathi

Adda247 मराठी App | Add247Marathi Telegram group

Importance of Plant Nutrients | वनस्पती पोषण घटकांचे महत्त्व: MPSC अभ्यास साहित्य_60.1
Maharashtra Maha Pack

 

Sharing is caring!

ज्ञानकोश मासिक चालू घडामोडी-सप्टेंबर 2021

×

Download success!

Thanks for downloading the guide. For similar guides, free study material, quizzes, videos and job alerts you can download the Adda247 app from play store.

Thank You, Your details have been submitted we will get back to you.

Was this page helpful?

Join India's largest learning destination

What You Will get ?

  • Job Alerts
  • Daily Quizzes
  • Subject-Wise Quizzes
  • Current Affairs
  • Previous year question papers
  • Doubt Solving session

Login

OR

Forgot Password?

Join India's largest learning destination

What You Will get ?

  • Job Alerts
  • Daily Quizzes
  • Subject-Wise Quizzes
  • Current Affairs
  • Previous year question papers
  • Doubt Solving session

Sign Up

OR
Join India's largest learning destination

What You Will get ?

  • Job Alerts
  • Daily Quizzes
  • Subject-Wise Quizzes
  • Current Affairs
  • Previous year question papers
  • Doubt Solving session

Forgot Password

Enter the email address associated with your account, and we'll email you an OTP to verify it's you.


Join India's largest learning destination

What You Will get ?

  • Job Alerts
  • Daily Quizzes
  • Subject-Wise Quizzes
  • Current Affairs
  • Previous year question papers
  • Doubt Solving session

Enter OTP

Please enter the OTP sent to
/6


Did not recive OTP?

Resend in 60s

Join India's largest learning destination

What You Will get ?

  • Job Alerts
  • Daily Quizzes
  • Subject-Wise Quizzes
  • Current Affairs
  • Previous year question papers
  • Doubt Solving session

Change Password



Join India's largest learning destination

What You Will get ?

  • Job Alerts
  • Daily Quizzes
  • Subject-Wise Quizzes
  • Current Affairs
  • Previous year question papers
  • Doubt Solving session

Almost there

Please enter your phone no. to proceed
+91

Join India's largest learning destination

What You Will get ?

  • Job Alerts
  • Daily Quizzes
  • Subject-Wise Quizzes
  • Current Affairs
  • Previous year question papers
  • Doubt Solving session

Enter OTP

Please enter the OTP sent to Edit Number


Did not recive OTP?

Resend 60

By skipping this step you will not recieve any free content avalaible on adda247, also you will miss onto notification and job alerts

Are you sure you want to skip this step?

By skipping this step you will not recieve any free content avalaible on adda247, also you will miss onto notification and job alerts

Are you sure you want to skip this step?